Bonna
- a city on the Rhine, now Bonn, Tac. H. 4, 19; 4, 25; 70, 77; 5, 22; Flor. 4, 12, 26.
- —Hence, Bonnensis, e, adj., of Bonna: castra, Tac. H. 4, 20; 4, 62: proelium, id. ib. 4, 20.
At unde cruci Moguntinæ.
Multi ibi limites quos alii Bonnas vocant, suorum recognoverunt agrorum.Tabularium Prioratus de Paredo fol. 69 :
Fecerunt domum et finem ac pacem de terra de Vivent Deo et hujus loci Fratribus, sicut post ostensa et limitibus sive indiciis est manifestata, quas vulgus Bonnas appellat.Charta Radulfi Comit. Suession. ann. 1209. in Chron. Abbatiæ Longipontis, pag. 124 :
Sicut Bonnis et intersignis disterminatum est(
nemus.)
Infra metas vel Bonnas.
HincEt refait mettre hors des Bonnes, Bien plus de douze cens personnes
Ils le doivent suivre et pourchasser la devise, etBonneer là.
Le fief de Hardivillers a droit de voirie, forage, rouage, Bornage, 12. paires de gand de chevrotin, un estuef, un chapeau de roses, etc.Tabularium S. Dionysii ann. 1208. et 1235. de Majore
de Sorbais:
Habebit Bonagia, investituras, homagia, etc.Alia ann. 1240 :
Et habere debet præter Bonagia et saisinas, etc.Aliæ ejusdem anni : Manasserus de Gornaco vendit
quicquid habet in Majoria de Balliolo, exceptis Bonagiis, saisinis, et foragio. Alia ann. 1237. ibid. :
Bonnagia S. Dionysii spectant ad Majorem ad usus et consuetudines de Ulliaco.Charta ann. 1263. in Tabul. S. Mauri Fossatensis :
Notum... quod nos dedimus Joanni dicto juveni de Nongento ad vitam ipsius... Majoriam nostram de Nongento cum duobus arpentis prati, necnon rotagium, foragium, et Bonagium, investituras, districta, et alia omnia ad nostram Majoriam de Nongento pertinentia.
Fulco de Torallo minor miles... vendidit et concessit... omnes fructus quos habere poterat... anonagiis, avenis, avenagiis... Bonagiis, etc.
Ubicumque vero prædicti hospites terras juxta vias appendentes habuerint, Majorem meum requirent, ut terris suis metas imponat, etc.In eodem Tabulario sæpe
Bonagiaet
metæconfunduntur. Hinc
Bonagio. Charta ann. 1220. ex. eodem Tabulario S. Dionysii, de Majore de Cormeliis :
Saisinas recipit, figit metas, cum figendæ sunt, de singulis saisinis seu investituris habet 2. sextarios vini mediocris, et de fixione metarum habet unum sextarium vini, scilicet mediocris.Alia ann. 1214. ibid. :
Habebit Prior Rulliaci pro metis figendis 4. den. etc.
Habet... omnimodam justitiam in hominibus et hospitibus S. Dionysii, citationes, arraminas, districta, Abonagia, denarios, etc.In alia ann. 1244. Girardi de Dilugio :
Foragia, Abonagia, Botagia, etc.
Saisinæ et Esbonagia cum advenerint.Charta ann. 1250. in Tabulario Capituli Paris. lib. 2. Ch. 35 :
Et de omnibus pertinentibus ad Majoriam antedictamRegestum Parlamenti sign. B. fol. 119. inter Aresta ann. 1298 :(de Civiliaco) videlicet messariam, investituras, Esbonagia, cossatum, et pissatum grangiæ de Civiliaco.
Item quod quoddam Esbonagium a terra ipsorum Abbatis et Conventus S. Vedasti(Atrebatensis,) a terra et vivario Abbatis et Conventus de Monte S. Eligii faciendi idem Comes(Atrebat.) nitebatur multis rationibus per se fieri debere, etc.
Petrus Dux Britanniæ de assensu Aelidis uxoris meæ, dedi Simoni fideli servienti meo les restuuz de Torigné, prata et terras, sicut ei Foucaudus serviens meus Bonavit.
Esbonner. Tabular. Fossatense fol. 136 :
Centum et decem arpenta nemorum.... mensurata seu Esbonata fideliter, etc.
Et hæc omnia intra ista Debonatione, cum cæteris terris, pratis, silvis, etc.
Bonna, Anglis
Bound. Metes et bounds, in Littletone sect. 36. 44. etc. Inquisit. de forisfacturis forestarum Regis Angl. cap. 16 :
Inquiratur per quas metas et Bundas singuli forestarii de feodo teneant... forestas suas.Monasticum Angl. tom. 1. pag. 2 :
De bundis 12. hidarum.Pag. 3 :
Hæc omnia infra Bundas 12. hidarum contenta.Charta Bartholomæi Episcopi Landunensis ann. 1147 :
Sicut divisum est fossatis et Bundis,in Hist. Guinensi. Adde Bractonum lib. 4. Tract. 1. cap. 8. § 2. et Fletam lib. 2. cap. 41. § 30. lib. 4. cap. 2. § 17. etc. præterea Guillelm. Prynneum in Libertatib. Angl. tom. 3. pag. 358.
MadoxFormulare Anglic. pag. 264. Res Mogunt. tom. 2. pag. 544. edit. 1722.
Alodus sic est circumcinctus et divisus per Bodinas fixas et loca designata.Occurrunt eadem verba in Diplomate Caroli Calvi in Tabular. S. Hilarii Pictav. et in alia Charta Monasterii S. Maxentii Ch. 132. apud Beslium in Comitib. Pictav. pag. 177. et 222. et in Tabular. Abbat. Belliloci in Lemovicib. n. 24. in Tabular. Brivatensi Ch. 18. 35. etc.
Et in ipsa riparia, prato dominicario per Bodenas fictas totum et ad integrum vobis cedo, etc.Charta S. Willelmi Gellonensis edita a V. Cl. Joan. Mabillonio tom. 5. Vitar. SS. Ordin. S. Benedicti pag. 89 :
Ab Occidente infrontat in ipso Aviso(rivo) qui discurrit per concava montium in Bodena antiqua, quæ est in supercilio montis, etc.
Sunt ipsi mansi terminati vel Bodinati.N. 168 :
Cum sint determinatæ vel Debodinatæ.Tabularium Conchense Ch. 221 :
Et habet fines ipsa vinea de tres partes ab ipso venditore, et de quarto vero latus terram Roberti, quantumcunque infra istos fines mea juxta est possessio, aut postea Debodinata erit, etc.
Quedmadmodum sunt determinati et Debinati; legendum enim
Debodinati. Ibidem fol. 7. legitur,
Sicut sunt terminatæ vel debornatæ.
Quæ Bodulæ faciunt divisionem, etc.
Et salvo jure hospitalis de portu et vinea sive campi et orti, sicut Bodulatum est et terminatum.
Si autem ibidem infra terminationem aliqua indicia sua arte, vel Butinæ vel mutuli facta extiterint, etc.
Bonnaet
Bunda, ab Agrimensoribus et Gromaticis nostros mutuatos esse, effictasque ex iis quas passim usurpant,
botones, botontini, et
botontones, quæ tumores, sive monticellos et colliculos, qui aliquando
Aggeres terrædicuntur in Lege Bajoariorum tit. 11. § 3.
Terrarum tumores, Julio Frontino de Coloniis,
Botontinorumvero figuram repræsentat Hygenus de Limitib. constit. pag. 222. Vocis mentio occurrit apud Innocentium, Vitalem et alios Gromaticos pag. 230. 267. 272. 312.
Botontones finalespag. 243. 274.
Bottonespag. 288. Denique
Bodoneslegit Cujacius ex MS. apud Paulum lib. 5. Sentent. :
Qui arbores terminales evertunt vel qui convellunt Bodones.
vel qui convellunt Bodonesex Pithœi codice inseruit Cujacius, quæ cum in ullo alio non habeantur, omisit eas editor Bonnensis, Visigothos addidisse putat Schulting. Conf. Forcellin. h. v.
bundlepro fasciculo dicunt. Hinc etiam, inquit ille, agrorum fines, termini, limites, metæ, Latino-barbaris
bundæ, Anglis
boundsdicta : quod domino fundi sint in vinculum, ne eadem transgrediendo proximo injuriam inferret. Sed potior mihi est Rigaltii sententia.
Termini decorum, mesegariæ, sive dex villæ Tholosæ protenduntur et sunt, scilicet a villa Tholosæ usque ad Ecclesiam S. Michaelis ad castellum.... et exinde usque ad crucem de Cungno, et exinde usque ad Bonariam seu curtem Guillelmi Arnaldi.... et inde ad Bonariam vocatam de Fontanis.
Ludendo de quadam balista pro jocale, quod dari debebat illi, qui melius traheret ad quandam Bonnam seu staguetam. Bonne,pro
Ecluse, Locus ubi concluduntur aquæ, in aliis Lit. ann. 1389. ex Reg. 138 :
Nos gens, estans au voyage par nous fait dernierement en Alemaigne, avoient esté en grant peril, et en y avoit eu plusieurs noiez, parce que une Bonne estant en la riviere du Rin avoit esté levée.
BONNA(Bonn), a town of the Ubii, on the left bank of the Rhine. The sameness of name and the distances in the Itineraries prove the site of Bonna to be Bonnwithout any difficulty. The Antonine Itinerary and the Table agree in giving 11 Gallic leagues as the distance between Bonna and Colonia Agrippina ( Cöln); and as the road along the river is pretty straight, it is easy to verify the distance.
Bonna was one of the towns of the Ubii after this German people were removed from the east to the west side of the Rhine, under the protection of M. Vipsanius Agrippa. Drusus, the step-son of Augustus, when he was sent into these parts by the emperor, made a bridge, probably of boats, over the Rhine at Bonn (B.C. 12, or 11). This seems to be the meaning of the passage in Florus (Flor. 4.12; and the notes in Duker's edition).
Bonna was an important Roman station. In A.D. 70, some cohorts of Batavi and Canninefates attacked and defeated the Roman commander at Bonna. (Tac. Hist. 4.20.) The narrative shows that Bonna was then a fortified place, or at least the Romans had an entrenched camp there. It was at this time the winter quarters of the first legion (Tac. Hist. 4.25), and it continued to be a military station. under the empire, as is proved by numerous inscriptions. (Forbiger, Geogr. vol. 3. p. 154.) Bonna, in the time of Tacitus, was considered to be in that subdivision of Gallia Belgica which the Romans called Germania Secunda or Inferior (Hist. 1.55). Tacitus mentions (A.D. 70) the first, fifth, fifteenth, and sixteenth legions as stationed in Germania Inferior; and the first, as already observed, he places at Bonna. We may infer that Bonna had been taken and plundered by the Alemanni, and probably other German peoples, from the fact of Julianus, during his government of Gallia, recovering possession of Bonna, and repairing the walls, about A.D. 359. (Ammian. Marcell. 18.2.)
Numerous Roman remains have been found about Bonn, and there is a collection of antiquities there. The Ara Ubiorum was probably near Bonna. [ARA UBIORUM]
[G.L]The modern Bonn. A town on the left bank of the Rhine, in Lower Germany, and in the territory of the Ubii; a strong fortress of the Romans, and the regular quarters of a Roman legion. See Germania.
A legionary camp in Germania Inferior. Built of wood, it served in the 30s of the 1st c. A.D. for the Legio I. After A.D. 83 it was reconstructed in stone and served the Legio I Minervia. The camp was still occupied in the 4th c. Of this later camp the principia, the valetudinarium, horrea, barracks, and perhaps a fabrica are known. About 500 m S an auxiliary camp, probably built by Drusus, survived at least into the 2d c. Between the two camps was a settlement. Finds are at the Rheinisches Landesmuseum in Bonn.
BIBLIOGRAPHYD. Wortmann, Rheinische Ausgrabungen 3 (1968) 323-29.
H. VON PETRIKOVITS