bonitas
bonitas, goodness, excellence
- I Of concrete objects: bonitas praediorum, Cic. Rosc. Am. 7, 20: agrorum, id. Agr. 2, 16, 41; Caes. B. G. 1, 28: agri aut oppidi, Cic. Agr. 2, 28, 76: praediorum, id. Rosc. Am. 7, 20; Dig. 50, 16, 86: terrae, Lucr. 5, 1247: soli, Quint. 2, 19, 2: aquae, Phaedr. 4, 9, 8: vini, Plin. 14, 4, 6, § 55: arboris, id. 13, 9, 17, § 61: gemmarum, id. 37, 8, 37, § 116 al.: vocis, Cic. Or. 18, 59: verborum, id. ib. 49, 164: mutuum eādem bonitate solvatur quā datum est, Dig. 12, 1, 3: secunda bonitas (amomi), the second quality, Plin. 12, 13, 28, § 48; Dig. 45, 1, 75, § 2.—
- II Of abstract objects: ingenii, Cic. Off. 3, 3, 14: causae, id. Dom. 22, 57: naturae, id. Off. 1, 32, 118: sapientiae, Quint. 5, 10, 75. —
- B Esp. freq. of character, good, honest, or friendly conduct; goodness, virtue, integrity, blamelessness: neque ego nunc de illius bonitate, sed de generi impudentiā disputo, Cic. Agr. 3, 3, 13: rustici cum fidem alicujus bonitatemque laudant, dignum esse dicunt, quīcum in tenebris mices, id. Off. 3, 19, 77: quae tuae fidei, justitiae bonitatique commendo, id. Fam. 13, 4, 3; id. N. D. 3, 30, 75: si recte vestram bonitatem atque prudentiam cognovi, id. Quint. 17, 54: nec justitiae ullus esset nec bonitati locus, id. Fin. 3, 20, 66: perennis, Ov. Tr. 4, 5, 27: eam potestatem bonitate retinebat, integrity, Nep. Milt. 8, 3; so id. Timol. 5, 1.—
- 2 Kindness, friendliness, benevolence, benignity, affability: perpetua naturalis bonitas (kind-heartedness, benevolence), quae nullis casibus neque agitur, neque minuitur, Nep. Att. 9, 1: te oro per mei te erga bonitatem patris, Plaut. Capt. 2, 1, 54 (248); Cic. N. D. 2, 23, 60: bonitas et beneficentia, id. ib. 1, 43, 121; 3, 34, 84: homo liberalis et dissolutus et bonitate affluens, id. Rosc. Com. 10, 27: utrumque incredibile est, et Roscium quicquam per avaritiam appetisse, et Fannium quicquam per bonitatem amisisse, id. ib. 7, 21: multas hereditates nullā aliā re quam bonitate consecutus est, Nep. Att. 21, 1: bonitas, humanitas, misericordia, Quint. 5, 1, 22; Tac. H. 1, 52. —
- 3 Esp., parental love, tenderness: quid dicam... de bonitate in suos, Cic. Lael. 3, 11: facit parentes bonitas, non necessitas, Phaedr. 3, 15, 18.
de summa divinae ~atis una essentia in tribus substantiis
summa Dei bonitas caeli quae saepta gubernas(
quid summa ~as retribuet amanti ‥ se, nisi se ipsam
sicut nec tua bonitas, / sic nec laudis immensitas / verbi claudetur modio
tante fuit ~atis ut quos armis subegerat clementia magis vicerit
sit tibi rara fides de feminea bonitate
ex honesti finis intencione ~as moralis in opere sigillatur
rex Edwardus inter omnes mundi magnificos gloriosus et ~atis immense
per servitia et ~ates quas faciebat pater ejus
hujus ‥ viri [T. comitis Lanc’ ] copiose ~ates, elemosinarum largitiones et cetera pietatis opera ‥ tractatus exigunt speciales
Ricardo F. pro ~ate xij d.
in j toga empta pro T. W. pro ~ate sua pro reparacione grangii
- 1. (v. personen) goedheid, goedmoedigheid, goedhartigheid; ➤ fides alcis bonitasque;
- 2. (v. zaken) voortreffelijkheid [agrorum].
Bonitatisnomine, tanquam gratuito a subditis
Super eo quod Præpositi nostri Meloduni in ingressu Præposituræ quasdam exactiones, quas vulgariter Bonitates appellabant, ab iis nomine servitii extorquebant, etc.
Nullus Baro, Miles, aut quilibet alius dominus, cui Comes dederit terram in partibus istis, poterit exigere ultra mensuram talliæ statutam, et confirmatam, litteris eorundem dominorum, et Comitis, sive nomine talliæ, aut Quæstæ sive Bonitatis, vel cujuscumque alterius causæ.Chartular. Abbat. Majoris Monasterii, seu Vindocinense Thuani, n. 11 :
Cœpit dicere quod ille Odo habuerat ei conventionem, ut omni anno faceret ei aliquam Bonitatem. Quam cum nollemus ei facere, quia falsum erat quod dicebat, saisivit decimas, quas olim nobis ipse auctorisaverat.Charta Bertæ Comitissæ Blesensis anni 1001. in Tabulario Abbatiæ Burguliensis fol. 101.
Ut simul Bonitatis et eleemosynæ efficeremur participes.
Gaufridus de Poenceio dominus Guilchiæ, dedi in maritagium Andreæ domino Vitreii cum Thomasia filia mea... quatuor libras de Bonitate de Restiers, et quidquid habebam in milite exercitus de Restiers.
de Soesmesart. 2.
Quidam homo diabolo instigante dixisset ad servum alienum : Veni, et occide dominum tuum, et ego tibi facere habeo Bonitatem quam volueris.
Attendens Bonitates et servicia, quæ michi fideliter exhibuit dilectus et fidelis Hanricus de Bordis, concessi, etc.
Quod prædictam molneriam, sive partem prædictam, cum omnibus juribus suis, Bonitate seu valencia,.... faciemus prædictam universitatem et suos semper habere.
- bonus, goodness, excellence: agrorum, Cs.: ingeni: naturae. — Of character, goodness, honesty, integrity, uprightness, virtue, blamelessness: fidem alicuius bonitatemque laudare: potestatem bonitate retinere, N.—Goodness, kindness, friendliness, benevolence, benignity: nihil est tam populare quam bonitas: odium bonitate lenire: naturalis, kind-heartedness, N.: hereditates bonitate consequi, N.—Parental love, tenderness: in suos: erga homines: facit parentes bonitas, non necessitas, Ph.
-
…restituere iussit. Id ea maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem agrorum Germani, qui trans Rhenum incolunt, ; ex ; suis finibus in Helvetiorum fines transirent et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…fugimus, virtus fugienda est, quae necesse est cum aliqua cura res sibi contrarias aspernetur atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignaviam fortitudo. itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbellibus fortis, flagitiosis…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…in suos, memoriam amicitiae reliquis virtutibus omnibus antepono. quam quidem vos, iudices, eius in novo genere bonitatem, inusitatam claris ac praepotentibus viris, non modo ; non ; aspernari ac refutare sed complecti etiam…
Cicero, pro Rabirio Postumo
-
…homines probassent, nisi in eodem benignitas incredibilis fuisset, ut in augenda re non avaritiae praedam, sed instrumentum bonitati quaerere videretur. hoc ille natus, quamquam patrem suum numquam viderat, tamen et natura ipsa duce, quae…
Cicero, pro Rabirio Postumo
-
…quadriduo quo haec gesta sunt res ad Chrysogonum in castra L. Sullae Volaterras defertur ; magnitudo pecuniae demonstratur ; bonitas praediorum nam fundos decem et tris reliquit qui Tiberim fere omnes tangunt huius inopia et solitudo commemoratur ; demonstrant ,…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…de quibus his libris disputamus, media Stoici appellant ; ea communia sunt et late patent ; quae et ingenii bonitate multi assequuntur et progressione discendi. Illud autem officium, quod rectum idem appellant, perfectum atque absolutum est et…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…nominibus inluminatus est versus, sed proximus inquinatus insuavissima littera finis frugifera et efferta arva Asiae tenet. qua re bonitate potius nostrorum verborum utamur quam splendore Graecorum, nisi forte sic loqui paenitet qua tempestate Helenam Paris et quae sequuntur…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…veteratores, non malitiosi ; negant enim sapientem idcirco virum bonum esse, quod eum sua sponte ac per se bonitas et iustitia delectet, sed quod vacua metu, cura, sollicitudine, periculo vita bonorum virorum sit, contra…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…natura ad civilem communitatem coniuncti et consociati sumus. quod ni ita se haberet, nec iustitiae ullus esset nec bonitati locus. Et quo modo hominum inter homines iuris esse vincula putant, sic homini nihil iuris esse cum bestiis…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…studio dicendi, perpaucae ad eum causae deferebantur. Orator autem vivis eius aetatis aequalibus proximus optimis numerabatur propter verborum bonitatem, ut ante dixi, et expeditam ac profluentem quodam modo celeritatem. Itaque eius orationes aspiciendas tamen censeo .…
M. Tullius Cicero, Brutus