remedium
remedium, that which restores health, a cure, remedy, antidote, medicine
rĕmĕdĭum, ii, n. [re-medeor], that which heals again; a cure, remedy (class. and freq.).
- I Lit., a remedy, medicine: ratio remedi certa, Lucr. 6, 1226: pantheras, quae in barbariā venenatā carne caperentur, remedium quoddam habere, quo cum essent usae, non morerentur, Cic. N. D. 2, 50, 126: contrariis remediis sanant, Cels. 3, 9.—With gen.: remedium est magni et recentis doloris sanguis missus, Cels. 4, 6.—With contra: contra omnium morsus remedio est gallinaceum cerebrum, Plin. 29, 4, 27, § 88: fumum ejus contra alia ligna, id. 12, 17, 39, § 78; Aug. Pecc. Merit. 2, 3.— Absol.: abstinere cibo omni, aut potu, etc.... in praesentissimis remediis habetur, Plin. 28, 4, 14, § 53: in remedio est, id. 29, 4, 27, § 88: remedium ad fauces pollicitus, Suet. Ner. 35 fin. et saep.—
- B Esp., a charm, amulet, magic preventive: si qui remedia quartanae vel doloris alterius collo gestaret, Amm.19, 12, 14.—
- II Trop., a means of aid, assistance, or relief; a remedy: ad magnitudinem frigorum remedium comparare, Cic. Verr. 2, 5, 10, § 26; so, remedia sibi comparare ad tolerandum dolorem, id. Tusc. 5, 26, 74: remedium quaerere ad moram, id. Clu. 9, 27; cf.: adversus consulta senatūs et decreta principum vel magistratuum remedium nullum est, nisi, etc., Quint. 5, 2, 5: adversus reliqua uti remediis, id. 4, 2, 101: remedium in ceteros, Tac. H. 1, 20 fin.: illius tanti vulneris, Cic. Fam. 5, 15, 1: aegritudinum, Ter. Heaut. 539: miseriarum, id. Ad. 294: iracundiae, id. Phorm. 186: infirmae memoriae, Quint. 11, 2, 49: hujus metūs, id. 1, 2, 6: ubertatis, id. 2, 4, 6: cum hoc unum his tot in commodis remedium esse arbitrarer, Cic. Div. in Caecil. 3, 9: quibus rebus nostri haec reperiebant remedia, ut, etc., Caes. B. C. 3, 50; cf.: veneficiis remedia invenire, Cic. Phil. 13, 11, 25: quod remedium huic malo inveniam? Ter. And. 468; id. Phorm. 201; 616: acrioribus saluti suae remediis subvenire, Cic. Clu. 24, 67: id remedium timori fuit, Liv. 3, 3, 5: cum utrumque ipsi pro remedio aegris rebus discordiā intestinā petissent, id. 9, 20, 5: hinc ira et questus, et postquam non subinveniebat (Olennius) remedium ex bello, Tac. A. 4, 72.
remedium, iī, n. (re u. medeor), I) das Gegenmittel gegen etw., das Heilmittel, efficax, Cels.: caecitatis, Tac.: veneni, gegen Gift, Curt.: remedia adhibere alci, Plin., morbis animorum, Cic.: remedium quoddam habere, Cic.: remedio quodam uti, Cic.: remedio esse, Cic.: in remedio est, si etc., es hilft dagegen, Plin. – II) übtr., jedes Heilmittel, Hilfsmittel gegen etwas, aegritudinum, Ter.: iniuriae tuae, Cic.: timoris, Liv.: formidinis, Plin. ep.: remedia incommodorum, Cic., praeaentium malorum, Liv.: id remedium timori fuit, Liv.: ad magnitudinem frigorum hoc sibi remedium comparare, Cic.: domo sibi quaerere remedium ad eam moram, quae nuptiis affertur, Cic.: iniuriae tuae remedium morte ac suspendio quaerere, Cic.: per alqm quaerere remedia praesentium malorum, Liv.: haec reperiebant remedia, ut alio loco ignes facerent, Caes.: acrioribus remediis saluti suae subveniendum putavit, Cic.: remedium est m. folg. ut u. Konj., ein Mittel dagegen ist, daß man usw., Plin. 17, 260; 18, 85; 33, 122.
uxor quae sanguinem viri sui ~io gustaverit, xl dies plus minusve jejunet
multis namque disperantibus aliquod sanitatis ~ium miserabili puero posse contulere
hii qui ad eundem diversis infirmitatibus obsessi perveniunt locum, salubre tam corporum quam etiam mentium ~ium consequuntur
G. atque W. qui ad proprias domus delati sunt ‥ Deo effectum ~iis medicorum praestante convaluerunt
hinc melius sumit sibi ~ium quam per aquam
pomis et accidolis opus mihi est pro ~io sanitatis opportuno(
~ium submovet imminentia pericula, medicamentum sanat illata. ~ium itaque ne periclitemur, medicamentum ad subita pericula aptatur
Domine Deus omnipotens, magne et aeterne medice, qui ~ium animarum ‥ promisit
in his duobus libris Lucae spiritualis archiatri vera medicina invenitur, qua ‥ vitalis justitie ~ium pie querentibus ingeritur
apostolus ait [fugite fornicationem], quia nimium primum hujus vitii ~ium est longe fieri ab eis quorum praesentia vel illiciat vel cooperetur ad vitium
quippe qui jugiter offendimus jugiter ~io indigemus
David cum graviter peccavisset ‥ nec aliud ~ium sibi videret nisi solam Dei misericordiam
ignis purgatorius propter duo ~ia institutus est a Domino
et que [Maria ] mundo meditaris [MS: medicaris ] fer michi remedia
quarta pars est de temptationibus carnalibus et spiritualibus et ~iis [ME: ] contra eisconfort
multi ‥ ad salutaria jejuniorum ~ia subeunda sunt mirabiliter accensi
ad unicum pie orationis ~ium convolare necesse est
peccatores ‥ ad ~ium penitentie ‥ festinent
prudentissima regina maritum, ut ad penitencie remidia recurrere deberet, sedulo studuit exhortari
condolentis patriae incommoditatibus miseriisque ejus ac ~iis condelectantis
leges patrio sermone tulit, quibus bonis premia decerneret, improbis per ~ia severiora occurreret
ego Ethelwlfus rex Occidentalium Saxonum cum consilio episcoporum ac principum meorum consilium salubre atque uniforme ~ium affirmavi
apud Wesbiri ex antiquo ecclesia fuerat; sed tunc semiruta et semitecta ~ium desiderabat
tamquam ad ultimum ~ium ad arma conversus
conjurabo eum ‥ quod ‥ diceret ‥ causam pene sue cum ~io competenti
consideratum est quod ‥ Milo alibi habeat qualem debuerit ~ium
unde petit jus et ~ium et certificacionem prime assise per caritatis intuitum
villanis ‥ non conpetit hujusmodi ~ium contra veros dominos
ad peticionem Henrici le C. petentis ~ium de hoc
si deliberacionem averiorum suorum habuere [sic ] non possunt, quod accedent ad dominum priorem apud Dunelm' et ibidem habebunt ~ium
volentes ad requisicionem eorundem ‥ predictis abbati et conventui ‥ super premissis de ~io debito providere
ita perfidis versum in exitium quod paraverant ad ~ium
eritne unquam dies mihi ~ii?(
pro ~o animae meae et absolutione peccatorum meorum
non ut aestimas morieris, et mortem pro ~io accipies, sed vives plurimo tempore ad exemplum ceterorum
reddat unoquoque anno pro ~io animae sue xx solidos
deinde xxx tercio etatis sue anno passionem in cruce hominum pro ~io clementer pertulit
si quis secus fecisse probetur, illo die solus in refectorio comedat, ~ii gratiam nequaquam consecuturus
magister grammaticalis ‥ quam pluries indiscrete dat ~ium suis scolaribus diebus ferialibus(
a forge [] ve nes , indulgencia, remissio, ~ium, venia
de ‥ ij par' bilanc', quarum j magna; j assaia auri cum ~io et una alia assaia sine ~io
j pipa de eneo ad sufflandum ad assaiam ‥ j assaiam auri cum ~io et aliam assaiam sine ~io
rĕmĕdĭum, (8) ĭī, n. (re, medeor), ¶ 1 remède, médicament : Cic. Nat. 2, 126 ; vulneris Cic. Fam. 5, 15, 1, remède pour, contre une blessure, cf. Cels. Med. 4, 6 ; contra morsus Plin. 29, 88, contre des morsures ; ad fauces Suet. Nero 35, pour la gorge ¶ 2 [fig.] remède, préservatif, expédient : alicujus rei Ter. Haut. 539 ; Ad. 294, remède contre qqch. ; hoc remedium est ægrotæ rei publicæ homines ad legum defensionem quam honestissimos accedere Cic. Cæcil. 70, le remède pour guérir lʼÉtat malade, cʼest que les gens les plus honorables possible prennent part à la défense des lois ; quærere, invenire, etc., remedium ad aliquam rem Cic. Verr. 2, 5, 26 ; Clu. 27 ; Tusc. 5, 74, ou alicui rei Cic. Phil. 13, 25 ; Cæcil. 9 ; Cæs. C. 3, 50, 2 ; Liv. 3, 3, 5, etc., chercher, trouver, etc., un remède pour, contre qqch. || remedio esse alicui rei, servir de remède à qqch. : Her. 3, 22 ; Liv. 5, 22, 9 ; 26, 3, 3.
- 1. geneesmiddel, medicijn (tegen: gen.; dat.; ad; adversus) [caecitatis; morbis animorum]; ➤ -o esse dienen als; -o uti;
- 2. (metaf.) genees-, redmiddel (tegen: gen.; dat.; ad) [iniuriae; timoris; malorum; incommodis; ad magnitudinem frigorum].
Ecce enim Remedia pridem nonnullis urbibus data, quid aliud egerunt, quam ut cunctos divites immunes redderent, miserorum tributa cumularent, etc.Idem libro 5 :
Sicut in onere novarum indictionum pauperes gravant : ita in novorum Remediorum opitulatione sustentant. Sicut tributis novis minores maxime deprimuntur, sic Remediis novis maxime sublevantur.Infra, de divitibus :
Extra numerum tributariorum sunt, cum Remedia dividuntur.Adde leg. 13. Cod. Th. de Indulgentiis debitorum (11, 28.)
Si quis autem hoc attentare præsumpserit, non solum iram et indignationem nostram se noverit incursurum ; verum etiam pœnæ mille aureorum sine ullo Remedio subjacebit, quicumque ipsos Fratres molestare præsumpserit, vel etiam perturbare.Nos diceremus
sans aucune remission, absque ulla indulgentia.
Remede. Remediume sepulchris mortuorum conquirere, ad morborum scilicet magicas sanationes, cum ad id ossa mortuorum conquirerent. Lex Wisigoth. :
Si quis mortui sarcofagum abstulerit, dum sibi vult habere Remedium, etc.Vide Lindenbrogium ad Ammianum pag. 86.
ligæ, ponderisalterum :
Remedium ligæest Commixtio certæ quantitatis metalli adulterini cum auro vel argento,
Remediumvero
ponderisest illius diminutio. Utrumque legitimum habetur, si legibus Principis consentiat ; secus, si dissentiat. Computus ann. 1139. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 95. col. 2 :
Sub Remediis ligæ et ponderis sub quibus alii dozeni noviter cudebantur.Ordinatio Humberti II. Dalphini ann. 1340. pag. 416 :
Fiant singuli Grossi prædicti ad Remedium ligæ unius grani magis vel minus, et ad Remedium ponderis, ut non possit brischiari, nec in billionum reduci.Pluries occurrit
Poullainin Tractatu de Monetis pag. 201. et seqq. ubi probat
Remediojam usos fuisse Monetarios ann. 1253.
De quibus prædictis triginta solidis denariorum, persolventur dictis fratribus una libra denariorum de communi Remedio conventus ; reliqui vero decem solidi de bonis et rebus monasterii.Potest et de bonis, propter anniversaria concessis in
remedium animarum, intelligi.
Pro Remedio animæ, formula frequentior in testamentis et donationibus piis, quam ut necessarium sit rem exemplis confirmari.
Ut laudandæ sunt quæ propter Christi amorem et cœlestis regni gloriam copulam contempserunt nuptiarum, ita damnandæ non sunt quæ propter incontinentiæ voluptatem, nondum Deo devotæ, Remedio apostolico abutuntur.
Non recte judices injuriam sibi fieri existimant, si litigator, cujus negotium sententia vulneratum est, a principali causa provocaverit : quod neque novum, neque alienum a judiciis est, ideoque post negotium principale discussum, litigatori liceat litem juris Remedio sublevare.
remedium ī, n
- re-+3 MA-, that which restores health, a cure, remedy, antidote, medicine: tuis veneficiis remedia invenire: caecitatis, Ta.: remedium quoddam habere: remedio uti.—Fig., a means of aid, assistance, remedy, help, cure: ad omnia confugi remedia causarum: ad magnitudinem frigorum remedium comparare: remedium quaerere ad moram: volneris: aegritudinum, T.: iracundiae, T.: Inveni remedium huic rei, T.: quibus rebus reperire remedia, Cs.: saluti suae remediis subvenire: id remedium timori fuit, L.
-
…, aut si laudat, te ut male urat. Sentio. Id ut ne fiat haec res sola est remedio. Ubi nominabit Phaedriam, tu Pamphilam Continuo si quando illa dicet, Phaedriam Commissatum intromittamus tu, Pamphilam Cantatum…
Terence, Eunuchus
-
…Postquam illos videt queri de avaritia magistratuum, accusare senatum, quod in eo auxili nihil esset, miseriis suis remedium mortem exspectare At ego, inquit, vobis, si modo viri esse voltis, rationem ostendam, qua tanta…
Sallust, Catilina
-
…etiam superioris, et honoris amplissimi puto esse et accusare improbos et miseros calamitososque defendere. et profecto aut hoc remedium est aegrotae ac prope desperatae rei publicae iudiciisque corruptis et contaminatis paucorum vitio ac turpitudine, homines ad legum defensionem…
Cicero, Divinatio in Q. Caecilium
-
…sed ut a mea causa iam recedam, reliquas illius anni pestis recordamini sic enim facillime perspicietis quantam vim omnium remediorum a magistratibus proximis res publica desiderarit legum multitudinem, cum earum quae latae sunt, tum vero quae promulgatae fuerunt…
Cicero, pro Sestio
-
…et iucundum ratione consilioque reddiderit. primum temporibus hibernis ad magnitudinem frigorum et tempestatum vim ac fluminum praeclarum hoc sibi remedium compararat. Vrbem Syracusas elegerat, cuius hic situs atque haec natura esse loci caelique dicitur ut nullus umquam dies…
Cicero, in Verrem
-
…furtorum et flagitiorum tuorum sociorum innocentium sanguine eluere arbitrabare ; praeceps amentia ferebare, qui te existimares avaritiae vulnera crudelitatis remediis posse sanare. etenim quamquam illi sunt mortui sceleris tui testes, tamen eorum propinqui neque tibi neque illis desunt…
Cicero, in Verrem
-
…feci ; sic pugnavi, sic omni ratione contendi, sic ad omnia confugi, quantum ego adsequi potui, remedia ac perfugia causarum ut hoc quod timide dicam consecutus sim, ne quis illi causae patronum defuisse arbitraretur. sed…
Cicero, pro Cluentio
-
…inquies quam cum exercitu. certe ; sed istud ipsum sic, scio, magnum malum putat aliquis neque ei remedium est ullum cedendum est, si id volet. vide consulem illum iterum quem vidisti consulatu priore at tum imbecillus…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…impudentia, amentia, audacia. si pupillo opus redimitur, mihi praeda de manibus eripitur. quod est igitur remedium quod ne liceat pupillo redimere. Vbi illa consuetudo in bonis praedibus praediisque vendundis omnium consulum, censorum, praetorum…
Cicero, in Verrem
-
…confici posse, in quo et illa poteris uti civilium commutationum scientia vel in explicandis causis rerum novarum vel in remediis incommodorum, cum et reprehendes ea, quae vituperanda duces, et quae placebunt exponendis rationibus comprobabis et, si…
Cicero, Epistulae ad Familiares