retinere

retinere [CL], retenere [ME retainen < OF retener < CL retinere] 1 to hold fast, prevent from escaping, detain forcibly, hold (person or prisoner); b (fig.). c to keep as a guest; d (fig.). servula quaedam / per furtum subtracta fuit, quam predo retentam / duxit ad excelsae sublimia culmina Uuentae Wulf. Swith. II 80; captus est et a Tedbaldo comite usque hodie retentus est Ord. Vit. XII 21 p. 378; s1251 unde et retentus, quod vulgariter dicitur athachiatus M. Par. Maj. V 213; liberaret quandam feminam servituti injuste retentam apud regem (Ciaranus 19) VSH I 207; 1285 preceptum est Messori retinere corpus suum quousque satis fecerit vel securitatem invenerit satisfaciendi de dampno et misericordia CBaron 120.  b retentus corpore ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret Bede HE II 1 p. 74; in Anglia ad episcopatum nescio qua Dei dispositione captus et retentus sum Anselm (Ep. 1) II 4.  c doctor honorifice summus susceptus ubique est / utpote quem magni reges retinere volebant Alcuin SS Ebor 1461; Hardcanutus ‥ germanum ‥ Eduardum ‥ obviis ut aiunt manibus excipiens indulgentissime retinuit W. Malm. GR II 188; Rodbertus enim jam de reditu in Normanniam propter ferocitatem Willelmi ducis diffisus et in Calabriae partibus ‥ a Wiscardo ‥ honorabiliter retentus Ord. Vit. III 7 p. 100; 1309 periciores advocatos de curia ad consilium nostrum retineatis prout videbitur expedire Reg. Cant. 1053.  d nonne cautius tibi esset intra murum catholicae fidei teipsum retinere quam per devia infidelitatis errare Alcuin Dogm. 209D. 2 to check the movement or progress of, hold back, stop. b to keep back, hinder, restrain; c (w. abstr. subj., or fig.). decurrentia de monte alto flumina nemo retinere valet Bede Cant. 1149; ipsa proposito peregrinandi annum totum in praefata provincia retenta est Id. HE IV 23 p. 253; dux ‥ retento equo suos inclamavit W. Malm. GR IV 389; cruentas ‥ manus a jugulis innocentium vix retinuit Ord. Vit. XI 28 p. 265; baculus apud auctores pedum vocatur, eo quod pedes animalium illo retineantur Hon. GA 610; cum mare serenum esset, retente sunt naves in medio mari, et non natabant (Abbanus 19) VSH I 16; retinens boves SB 36 (v. restabovis) (= Alph. 25).  b viri qui bona tua caepta retinere atque impedire conentur ‥ Bede Egb. 16; addidit et plures sacris altaribus aedes, / quae retinent dubium liminis introitum Wulf. Swith. pref. 46; quando enim homo vult relinquere saeculum et converti ad Deum, obstant omnes, retinent, clamant Ailr. Serm. 332B; Aeson triumpho filii sui Jasonis non potuit interesse, morbo senectutis eum retinente Natura Deorum 85.  c quoniam vinculo dilectionis supernae ~eri nequeunt Bede Prov. 1061; ad quam vos capti rebus concurrite vanis, / improba quos retinet vinctos in mente voluptas Alcuin Carm. 65. 4a. 12; vincula rumpuntur mutam retinentia linguam Wulf. Swith. I 1661; qui sponte peccat merito in infinitum cadit, si non per misericordiam retineatur Anselm (Or. 14) III 59; ab errore vos revocare et ~ere velle videbatur Gir. SD 108. 3 to apprehend, catch, grasp. capiat, gegripe, retineat GlH C 315; archiepiscopi ‥ in terris proprii potentatus sui sacam et socnam habent ‥ super suos et in suo et aliquando super alterius homines, presertim si in forisfaciendo retenti vel gravati fuerint (Leg. Hen. 20. 2) GAS 560. 4 to retain (food) in the stomach, keep down. b to contain, hold in (an emotion). c to keep, maintain, preserve (a feeling). si sumpserit homo in uno prandio pulmentum molle molliens ventrem, et aliud retinens secutum fuerit; si molle precesserit, melius et levius facit digestionem, si vero retinens ante comederit et postea molle, confunditur male et consumetur utrumque Bacon V 71; cum extrema infirmitate laboraret et nullum cibum posset retinere Meaux I 111.  b decet ‥ regem ‥ iram et motum animi retinere [gl.: i. e. reprimere] ne improvisa commocio progrediatur in actum sine deliberacione Bacon V 48 (cf. Quadr. Reg. Spec. 34: reprimere).  c qui iram corde multo tempore retinet, in morte est Gildas Pen. 90; si hunc vos apostoli retinetis in omnibus affectum, ejus quoque cathedrae legitime insidere noscatis Id. EB 103; retineamus affectum dilectionis quam largitur divina distributio Anselm (Ep. 5) III 106. 5 to retain possession of, keep for oneself. b to withhold (money, goods, or service). c (to continue) to possess, hold. d to keep, to hold; e (w. abstr. subj.). 722 de reditu vero ecclesiae vel oblatione fidelium quattuor faciat portiones; quarum unam sibi retineat, alteram clericis ‥ distribuat (Lit. Papae) Ep. Bonif. 18; sed dum divini viderunt luminis ignem, / quae prius abnuerant, secum retinere rogabant Alcuin SS Ebor 371; †1093 (12c) nullum opus, nullum servitium, nullam consuetudinem, nullam omnino rem preter orationem in terra S. Werburge retinuimus Ch. Chester 3 p. 7; 1220 quia Johannes primogenitus frater voluit totam hereditatem earum retinere posuit postnatam filiam M. in abbatia de S. cum monialibus ut eam ibi faceret monialem SelPlCrown 136; a1345 claves adhuc indebite sibi retinet FormOx 132.  b Pelagiani primitias bonorum suorum nolunt Domino tollere, sed sibimet ipsis possidenda retinere Bede Tab. 399; †971 (14c) si quis autem huic rei molitus fuerit contraire aut possessiones ejusdem ecclesie auferre, retinere, minuere CS 1271; qui enim decimam retinuerit, predam de Dei rebus facit Hon. Spec. Eccl. 866B; ille ‥ reddit thalamo abbatis tantum xv d. et x retinet qui solebant dari Kal. Samson f. 84r; 1278 G. de B. ret’ arruram domino de dim’ acra terre SelPlMan 93; 1325 Johannes retinet penes se forisfacturas et attachiamenta facta pro execucione curie domini et eis utitur et vastat et expendit in dampnum et prejudicium domini et vicinorum CBaron 141.  c suscipit Elisiis justum spiramina zetis, / utpote caelestes retinens pro munere claves Frith. 299; 946 (14c) imperpetuum ‥ unus rex ‥ lucentemque globum lune Titanniaque [astra] retinens ac custodiens CS 817; in hoc manerio retinuit comes xj salinas DB I 22ra; c1100 inveni ossa sancti ‥ Neoti; et statim reposui ea in eodem scrinio, excepto uno brachio ‥ excepto modico quod mecum propter memoriam et venerationem eiusdem sancti retinui Anselm (Ep. 473) V 421; dociles discipuli epistolas tipicosque sermones ejus scripto retinuerunt Ord. Vit. IV 10 p. 245; Sirenes ‥ facte sunt monstra marina, tamen retenta sonoritate vocis sue Natura Deorum 53.  d demedium retenet Februi jam sidus Aquarii Kal. M. A. I 399; remove ultimam in figura trium, cujuscumque modi fuerit; residuum retine, et invenies unam longam [et duas] Mens. & Disc. (Anon. IV) 55.  e September mensis, October, November, et December, principalem sui retinent appellationem Bede TR 12; Gaius Julius Cesar Caletum unde Caletensis pagus adhuc vocabulum retinet obsedit Ord. Vit. XII 23 p. 396; cum alias naturam per omnia retineant, solo in colore variantur Gir. TH I 18 p. 51. 6 to remain in occupation of, hold (a position). nec solum hoc, sed et villas reliquas episcopatus quas Aldredus archiepiscopus retinuerat recuperavit ad unam W. Malm. GP IV 143; castellum quod munitissimum prominet urbi sibi retinuerunt Tusci Ord. Vit. IX 10 p. 552. 7 to accept, engage, keep, hold: a (person for service, esp. mil.); b (eccl., candidate for ordination); c (as friend); d (abstr.). e (pr. ppl. as sb.) adherent, retainer. a rex autem inter tot bellorum motiones secum milites suos ~ere cupiebat Ord. Vit. IV 4 p. 186; de militibus ‥ pro pecunia retentis Dial. Scac. I 5I; neque gentes aliquas propter regni perturbacionem aut pacis impedimentum retinemus G. Ed. II Bridl. 50; dapsilis, munificus, et in retinendis militibus honorabilis ‥ existens T. Stubbs Chr. 409; tirones septem cum equis et famulis eorum conductos sumptibus nostris ‥ retinebamus Meaux II 100; dominum Edwardum Charlton ‥ predicto duci retineri optinuit Ad. Usk 25.  b laicus presbiterum non det vel adimat aecclesie nisi ex consensu presulis. quem tamen si recipiendus est episcopus non repellat, et si repellendus est non retineat Ord. Vit. V 5 p. 318.  c rex ‥ neptem suam ‥ offerret, quatinus sic juvenem in magno honore consanguinitati sue conjunctum retineret Ord. Vit. VIII 28 p. 455.  d imperium retinens septenos nam quater annos / compositis rebus felix in pace quievit Alcuin SS Ebor 573; Egfridus imperii largas retinebat habenas Frith. 541; qualis tibi videtur inter artes seculares retinere [AS: heoldan] primatum Ælf. Coll. 99; Egbertus, per novem annos patrio throno retento, nichil memorabile fecit W. Malm. GR I 12; Christo me devovi, cujus fidem et dileccionem tota mente retineo (Tigernacus 6) VSH II 264.  e oportet omnem hominem esse retinentem Dei vel diaboli Wycl. Ver. III 172. 8 to contain. duplicat ars geminis mihi nomen rite figuris, / nam partem tenebrae retinent partemque volucres Aldh. Aen. 35 (Nycticorax) 2; quem Deus ecclesiis, quas ampla Britannia late / diffusas retinet, censuit esse patrem Epigr. Milredi 810; inter quae siquidem sunt maxima dona librorum, / qui series rerum et tempora cuncta canunt, / et dictante Deo retinent primordia mundi Alcuin Carm. 69. 15; effigiem pomi retinet sic sphera, vel ovi Garl. Syn. 1588D; 1317 in ij hampyrs empt’ pro literis retinendis, xviij d. Ac. Durh. 513. 9 to continue to observe, keep (a custom). que ab ineunte etate traximus in consuetudinem facilius retinemus Bacon CSTheol. 32. 10 (~ere memoria, in mente, memoriam, or sim.) to keep in mind, retain the memory of. b to recollect, remember. c732 hoc parvum munusculum mittere curavi ‥ ut memoriam parvitatis meae retines (Leobgyda) Ep. Bonif. 29; sed praecepta sacrae memores retinete salutis Alcuin Carm. 59. 28; 790 ego Egcberhtus rex Cant’ hanc dominicam sententiam memoriter retinens CS 227; Saxonica poemata die noctuque solers auditor, relatu aliorum saepissime audiens, docibilis memoriter retinebat Asser Alf. 22; c1107 semper mens vestra vindictam malorum et praemium bonorum post hanc vitam memoria retineat Anselm (Ep. 413) V 359; memoriter ~etis P. Blois Ep. 6. 17.  b utrum omnibus que in aecclesia dicerentur animum archiepiscopus equaliter intenderet equaliterve retineret V. Gund. 33; ea que te moneo devotissime retineto intentissime Ord. Vit. V 19 p. 458; ista retenens et etiam quod bonam educacionem in multis fecisset ‥ Ad. Eyns. Visio 50; audiatis nos et retineatis et hoc canendo Mens. & Disc. (Anon. IV) 50.