aedificare

aedificare [CL] 1 to build (or cause to be built). b (fig.). c (absol.). d to build on (a site). e to signalize by building. f to build up, fashion. praeparatis fundamentis ‥ coepit ~are basilicam Bede HE II 14; capellam ~avit propriis sumptibus Eccleston Adv. Min. 26; abbas [Willelmus, ob. 1367] ‥ ~avit dim. partem majoris grangie, tam in columnis et muris lapideis quam in meremio Chr. Evesham 296; 1372 dedi ‥ xij carectatas turbarum ad quodlibet astrum super dicta burgagia ~andum (Ch. Roby) EHR XVII 296; 1460 turrim ‥ cum petris et calce ‥ ~are et facere ChartR 190 m. 1.  b ut regnum caeli ‥ / aedificet plantetque Aldh. VirgV 317; dona gratiae quibus ‥ ~atur ‥ ecclesia Eriug. Per. 565B; Christi ecclesiam eorum melius ~at mors quam vita Gir. TH I 21; magnum est ‥ fundamentum quod firmiter †edicari [l. ~ari] queat fideliter extruere Id. RG prol..  c c1185 ex illa die qua in villa ~are ceperint per biennium de omnibus quieti sint (Ch. Coventry) EHR XVI 99; 1289 ~abit super dicta roda SelPlMan 33; 1463 pro ‥ laboribus et expensis ~ancium per ix ebdomadas ExchScot 179.  d 1165 terris que in foresto meo ~ate sunt vel ~abuntur Reg. Paisley 6; 1252 tenet unam acram ~atam Cart. Boarstall no. 608; unum predium ~atum Lib. Eli. II 16 p. 92; 1282 quod placeas predictas ~are et arentare possint (Pat) MGL II 274; 1281 placias ibidem assideatis et eas ‥ baronibus ~andas committatis (Winchelsea) BBC 2; 1285 tenet j croftam ~atam continentem dim. rodam terre Cust. Suss II 112; 1326 sunt ibi v tofta non ~ata IPM 96/5 r. 2; 1343 venella vocata Eldebowelane ‥ ~ata est ‥ et sic impeditur in latitudine v pedum MGL II 450; 1430 ij messuagia ‥ unum vastum et aliud ~atum Feod. Durh. 24.  e R. Niger 18 (v. aetas 5d).  f Dominus tulit unam de costis ejus ‥ et ‥ illam ~avit in mulierem Eul. Hist. I 19. 2 (inf. as sb.) building material (Norm.). a1150 habeat suum hardere et suum ~are in foresta mea de Tisone Regesta III 381. 3 (p. ppl.) settled, domiciled. 1313 Henricus ‥ et Johannes frater ejus manentes et ~ati in Norwyco ‥ sunt villani domini regis de manerio predicto et se subtraxerunt per triennium IMisc 73/3. 4 to edify (cf.I Cor. x 23). b (w. ad) to pave the way to (fig.). 601 subditorum mores ‥ boni operis exempla monstrando ~a (Lit. Papae) Bede HE I 32; de sacra ‥ lectione materia loquendi sumpta convescentes ~abat Eadmer V. Anselmi II 10; theologice discipline fructum elicere possum vel me ipsum ~ando vel qualiter alios ~em addiscendo Gir. GE II 37; ut ipsi ‥ habeant unde in propria vocatione ‥ ~entur Eccleston Adv. Min. 1; clericus ‥ artis scribendi ‥ ignarus ‥ presentes tantum ~at R. Bury Phil. 6. 98; non ~at audientes quoad fidem vel eciam quoad mores dicere ‥ quod nunc licitum est circumcidi (Kyn.) Ziz. 64.  b contra conscientiam ‥ scienter agens nonne palam ~avit ad Gehennam? Gir. Invect. I 7 p. 110; c1260 quicquid impunitum in filiis nostris ~at ad Gehennam (Sententia excom.) Ann. Durh. 91; foris omnia ~ant ad Gehennam Ockham Dial. 900; aliquod verum ‥ ~ans ad salutem Ib. 838.