augeo
augeo, to increase, augment, enlarge, spread, extend
BWL
danger is increased day by day
Frieze-Dennison Vergil
Could not find auctisque in Logeion dictionaries.
auctisque Verb: perfect passive participle neuter dative plural, Verb: perfect passive participle feminine dative plural, Verb: perfect passive participle neuter ablative plural, Verb: perfect passive participle masculine dative plural, Verb: perfect passive participle feminine ablative plural, Verb: perfect passive participle masculine ablative plural of augeo
- I Act., to increase, to nourish (orig., to produce, bring forth that not already in existence; in which signification only the derivative auctor is now found).
- A.1 To increase, enlarge, augment, strengthen, advance that which is already in existence (class. in prose and poetry; syn.: adaugeo, amplio, amplifico): Quicquid est hoc, omnia animat, format, alit, auget, Pac. ap. Cic. Div. 1, 57, 131: cibus auget corpus alitque, Lucr. 1, 859: redductum (animale genus) daedala tellus alit atque auget generatim pabula praebens, id. 1, 229; 5, 220; 5, 322; 6, 946: virīs, id. 6, 342: in augendā re, Cic. Rab. Post. 2; 14; so, in augendā obruitur re, Hor. Ep. 1, 16, 68: rem strenuus auge, increase your gains, id. ib. 1, 7, 71: opes, Nep. Thras. 2, 4: possessiones, id. Att. 12, 2: divitias, Vulg. Prov. 22, 16: dotem et munera, ib. Gen. 34, 12: rem publicam agris, Cic. Rosc. Am. 18; so Tac. H. 1, 79: aerarium, id. A. 3, 25: vallum et turres, id. H. 4, 35: classem, Suet. Ner. 3: tributa, id. Vesp. 16: pretium, Vulg. Ezech. 16, 31: numerum, Suet. Aug. 37, and Vulg. Deut. 20, 19 al.: morbum, Ter. Hec. 334: suspitionem, id. Eun. 436; Suet. Tit. 5: industriam, Ter. Ad. prol. 25: molestiam, Cic. Fl. 12: dolorem alicui, id. Att. 11, 22 vitium ventris, id. Cael. 19: peccatum, Vulg. Exod. 9, 34: furorem, ib. Num. 32, 14: benevolentiam, Cic. Lael. 9, 30: animum alicujus, to increase one’s courage, id. Att. 10, 14; so, animos, Stat. Th. 10, 23: vocem, to strengthen, raise, Suet. Claud. 33; id. Ner. 20: hostias, to increase, multiply, id. Aug. 96: ego te augebo et multiplicabo, Vulg. Gen. 48, 4 al.—Poet.: nuper et istae Auxerunt volucrum victae certamine turbam, i.e. have been changed into birds, Ov. M. 5, 301.—
- 2 Trop., to magnify, to exalt, to extol, embellish, to praise (syn.: laudo, laude afficere, verbis extollere, orno): homo tenuis non verbis auget suum munus, sed etiam extenuat, Cic. Off. 2, 20, 70: aliquid augere atque ornare, id. de Or. 1, 21, 94; so, rem laudando, id. Brut. 12, 47: munus principis, Plin. Pan. 38 al.—
- B Aliquem (aliquid) aliquā re, to furnish abundantly with something, to heap upon, give to, to enrich, endow, bless, load with: lunae pars ignibus aucta, the part that is entirely filled with fire, Lucr. 5, 722: 3, 630: Tantā laetitiā auctus sum, ut nil constet, poët, ap. Cic. Fin. 2, 4, 14 oaque vos omnia bene juvetis, bonis auctibus auxitis, old form of prayer in Liv. 29, 27: alter te scientia augere potest, altera exemplis, the one can enrich you with learning, the other furnish you with examples, Cic. Off. 1, 1, 1: aliquid divitiis, id. Agr. 2, 26, 69: commodis, id. Phil. 11, 14 fin.: senectus augeri solet consilio, auctoritate, sententiā, id. Sen. 6, 17: gratulatione, id. Phil. 14, 6: honore, id. ib. 9, 6: honoribus, Hor. S. 1, 6, 11; so Tac. A. 6, 8: honoribus praemiisque, Suet. Caes. 52; id. Vit. 5: augeri damno, to be enriched with a loss (said comically), Ter. Heaut. 628: liberalitate, Tac. A. 3, 8: largitione, id. ib. 13, 18: nomine imperatorio, id. ib. 1, 3: cognomento Augustae, id. ib. 12, 26 et saep.—Also without abl.: Di me equidem omnes adjuvant, augent, amant, Plaut. Men. 3, 3, 27 (550), and id. Ep. 2, 2, 8 (188): aliquem augere atque ornare, to advance, Cic. Fam. 7, 17: aut augendi alterius aut minuendi sui causā aliquid dicere, id. Part. Or. 6, 22 solum te commendat augetque temporis spatium, honors, Plin. Pan. 24; so id. ib. 26; Suet. Claud. 12.—
- C In the lang. of religion, t. t. (like mactare, adolere, etc.), to honor, reverence, worship by offerings: Aliquid cedo, Qui vicini hanc nostram augeam aram [Apollinis], Plaut. Merc. 4, 1, 10 (676): si quā ipse meis venatibus auxi, etc., Verg. A. 9, 407.—
- II Neutr., to grow, increase, become greater (rare; syn.: augesco, cresco, incresco; on this use of vbs. com. act., v. Ellis ad Cat. 22, 11): eo res eorum auxit, Cato ap. Gell. 18, 12, 7: usque adeo parcunt fetus augentque labore, Lucr. 2, 1163: ignoscendo populi Romani magnitudinem auxisse, Sall. H. 1 (Fragm. Orat. Philipp. contra Lepid. § 6): O decus eximium magnis virtutibus augens, Cat. 64, 323: balnea Romae ad infinitum auxere numerum, Plin. 36, 15, 24, § 122; 2, 16, 13, § 71: veram potentiam augere, Tac. A. 4, 41 (Halm, augeri).
- —Hence, auctus, a, um, P. a., enlarged, increased, great, abundant; in posit. only as subst.: auctum vocabatur spatium, quod super definitum modum victoriae adjungitur, Paul. Ex Fest. p. 14 Müll. —Comp.: tanto mi aegritudo auctior est in animo, Plaut. Capt. 4, 2, 2 (782): auctior est animi vis, Lucr. 3, 450: auctior et amplior majestas, Liv. 4, 2; 3, 68; 25, 16: auctius atque Di melius fecere, Hor. S. 2, 6, 3.—* Sup.: auctissima basis, Treb. Gall. 18.—Adv. probably not in use, for in Ap. Met. 4, p. 290 (not found) Oud., altius is the correct reading.
I tr. ¶ 1 faire croître, accroître, augmenter : numerum pugnantium Cæs. G. 7, 48, 2, augmenter le nombre des combattants ; aucto exercitu Cic. Fam. 10, 8, 4, lʼarmée étant accrue ; res familiaris augeatur parsimonia Cic. Off. 1, 92, que le patrimoine sʼaccroisse par lʼépargne ; stipendii augendi causa Cæs. C. 3, 110, 5, en vue dʼune augmentation de solde ; de urbe augenda Cic. Att. 13, 20, au sujet de lʼaccroissement de la ville ; (res) quas natura alit, auget, tuetur Cic. Fin. 5, 26, (les choses) que la nature nourrit, fait croître et conserve ¶ 2 [fig.] augmenter, développer [rendre plus fort, plus intense, etc.] : nostris animus augetur Cæs. G. 7, 70, 3, chez les nôtres le courage sʼaccroît ; suspicionem augere Cic. Clu. 79, augmenter un soupçon ; plebis libertatem et commoda tueri atque augere Cic. Sest. 137, protéger, développer la liberté et le bien-être du peuple ; hujus dignitas in dies augebatur Cæs. G. 7, 30, 3, son prestige croissait de jour en jour ; dies non modo non levat luctum, sed etiam auget Cic. Att. 3, 15, 2, le temps, bien loin de soulager mon affliction, ne fait même que lʼaugmenter ; spem Cic. Phil. 12, 2 ; periculum Cæs. G. 5, 31, 5 ; terrorem Cæs. C. 3, 64, 2, augmenter lʼespoir, le danger, lʼeffroi ; non verbi neque criminis augendi causa complector omnia Cic. Verr. 2, 4, 2, ce nʼest point par manière de parler ni pour grossir lʼaccusation que jʼembrasse tout cet ensemble || (aer) humorem colligens terram auget imbribus Cic. Nat. 2, 101, (lʼair) se chargeant dʼeau développe (fertilise) la terre par les pluies ; triumphis auxit nomen populi Romani Cic. Domo 19, par ses triomphes il accrut le renom du peuple romain || grandir, grossir par la parole : ne omnia me nimis augere atque ornare arbitrentur Cic. Verr. 2, 4, 124, pour quʼils ne croient pas que je grossis et embellis tout à lʼexcès ; rem augere laudando vituperandoque rursus affligere Cic. Br. 47, faire valoir une chose en la vantant et inversement, en la critiquant, la déprécier ; auget adsentator id, quod is, cujus ad voluntatem dicitur, vult esse magnum Cic. Læl. 98, le flatteur grossit ce que lʼhomme à qui il veut plaire désire quʼon trouve grand ¶ 3 aliquem augere, rehausser qqn, lʼaider à se développer, lʼhonorer, lʼenrichir, etc. : quæcumque homines homini tribuunt ad eum augendum atque honestandum Cic. Off. 2, 21, tout ce que les hommes font pour rehausser et honorer un de leurs semblables, cf. Fam. 7, 12, 2 ; Att. 8, 3, 3 ; quod ab eo genere celebratus auctusque erat Sall. J. 86, 3, parce quʼil devait la diffusion de son nom et son élévation à cette catégorie de citoyens ; auctus adjutusque a Demosthene Nep. Phoc. 2, 3, poussé et soutenu par Démosthène || aliquem (aliquid) aliqua re, faire croître qqn (qqch.) par qqch., rehausser par qqch., etc. : filiolo me auctum scito Cic. Att. 1, 2, 1, sache que je suis augmenté dʼun petit garçon [que ma famille sʼest augmentée...] ; aut honoribus aucti aut re familiari Cic. Nat. 3, 86, ayant reçu un accroissement ou de dignités ou de biens ; scientia aliquem augere Cic. Off. 1, 1, faire faire des progrès à qqn en savoir (lʼenrichir de connaissances) ; quibus non modo non orbari, sed etiam augeri senectus solet Cic. CM 17, et ces dons, dʼordinaire, non seulement la vieillesse nʼen est pas privée, mais elle en tire même du prestige ; Sullanos possessores divitiis augere Cic. Agr. 2, 69, enrichir les propriétaires créés par Sylla ; veteranos augere commodis Cic. Phil. 11, 37, améliorer le sort des vétérans ; spoliis ornati auctique Cic. Amer. 8, pourvus et enrichis de dépouilles, cf. Verr. 2, 3, 138 ; 4, 21 ; 5, 80, etc. ; rem publicam augere imperio, agris, vectigalibus Cic. Off. 2, 85, grandir lʼétat en domination, en territoires, en tributs.
II intr., croître, se développer : Cato Orig. 1, 20 d. Gell. 18, 2, 7 ; Sall. Phil. 6 (H. 1, 77 ).
➳ arch. inf. pass. augerier Pl. Merc. 48 ; auxitis = auxeritis Liv. 29, 27, 3 || [décad.] formes de la 3e conj. : augĕre Commod. Apol. 607, etc.
- 1. vermeerderen, vergroten; doen toenemen, versterken [possessiones suas; numerum legatorum; exercitum; muros civitatis; turres castrorum]; pass. groeien, groter worden;
- 2. bevorderen [pacem];
- 3. overladen met, verblijden [cives agro];
- 4. verheerlijken; ➤ ~ nomen populi Romani;
- 5. (in taal) als belangrijker voorstellen, overdrijven [crimen];
- 6. laten bloeien, laten groeien, de groei bevorderen; bevruchten; ➤ ilex aucta in altitudinem gegroeid.
- AVG-, to increase, augment, enlarge, spread, extend: in augendā re, accumulating: industriam, T.: benevolentiam: vim morbi, L.: numerum: annos, O: copias, S.: flammam, feed, O.: volucrum turbam, to be changed into birds, O.: rem bonis rationibus: gratiā possessiones, N.: (dona) meis venatibus, i. e. offered additional gifts, V.: terram imbribus, to enrich: secando volnus, Cu.: amnis imbribus auctus, O.: aucto in barbarum cognomento, lengthened, Ta.— Supin. acc.: licentiam auctum properatis, S.— Fig., to magnify, exalt, praise, extol: quae vellet: munus suum: hostium vim. — To exaggerate: fama (proelium) multis auxerat partibus, had exaggerated, Cs.: multitudinem, Cu.: aucta est apud hostes fama, Ta.— To furnish abundantly, enrich, load: bonis auctibus (ea omnia) auxitisL.(old prayer): te scientiā: auctus praedā: senectus augeri solet consilio: augeaturi isto honore is vir: damno auctus, enriched by a loss, T.— To honor, advance: te augendum, putavi: honoribus auctus, H.
-
…hanc esse consuetudinem, ut socios atque amicos non modo sui nihil deperdere, sed gratia, dignitate, honore auctiores velit esse ; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset Postulavit deinde eadem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…parvo pretio redempta habere, propterea quod illo licente contra liceri audeat nemo. His rebus et suam rem familiarem auxisse et facultates ad largiendum magnas comparasse ; magnum numerum equitatus suo sumptu semper alere et circum se habere, neque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hi vel aetate vel curae similitudine patres appellabantur. Post, ubi regium imperium, quod initio conservandae libertatis atque augendae rei publicae fuerat, in superbiam dominationemque se convortit, inmutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere eo modo…
Sallust, Catilina
-
…decens. Nudabant corpora venti, obviaque adversas vibrabant flamina vestes, et levis inpulsos retro dabat aura capillos, auctaque forma fuga est. Sed enim non sustinet ultra perdere blanditias iuvenis deus, utque monebat ipse Amor, admisso…
Ovid, Metamorphoses
-
…habebat. Agitabatur magis magisque in dies animus ferox inopia rei familiaris et conscientia scelerum, quae utraque iis artibus auxerat, quas supra memoravi. Incitabant praeterea corrupti civitatis mores, quos pessuma ac divorsa inter se mala, luxuria…
Sallust, Catilina
-
…heus tu, purgone ego me de istac Thaidi, Quod eam me amare suspicata est Nihil minus. Immo auge magis suspicionem. Cur Rogas Scin si quando illa mentionem Phaedriae Facit, aut si laudat, te ut male…
Terence, Eunuchus
-
…alienis partibus anni, quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali concilio possent arceri tempore iniquo. Nec porro augendis rebus spatio foret usus seminis ad coitum, si e nilo crescere possent ; nam fierent iuvenes subito ex infantibus…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…tantum imperium fecere, quam in nobis, qui ea bene parta vix retinemus. Placet igitur eos dimitti et augeri exercitum Catilinae Minume. Sed ita censeo publicandas eorum pecunias, ipsos in vinculis habendos per municipia, quae maxume…
Sallust, Catilina
-
…materiem omnem, unde animale genus generatim in lumina vitae redducit Venus, aut redductum daedala tellus unde alit atque auget generatim pabula praebens unde mare ingenuei fontes externaque longe flumina suppeditant unde aether sidera pascit omnia enim debet, mortali…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, nec ratione fluunt alia stragemque propagant et cum mollis aquae fertur natura repente flumine abundanti, quam largis imbribus auget montibus ex altis magnus decursus aquai fragmina coniciens silvarum arbustaque tota, nec validi possunt pontes venientis aquai vim subitam…
Lucretius, De Rerum Natura