animus
animus, the rational soul
I believe that the immortal gods have distributed souls in human bodies
it is hard to bring a man’s mind to scorn his life
he inflamed the passion of the masses with his speech
this affair added much to their courage
- In a general sense, the rational soul in man (in opp. to the body, corpus, and to the physical life, anima), ἡ ψυχή: humanus animus decerptus ex mente divinā, Cic. Tusc. 5, 13, 38: Corpus animum praegravat, Atque affixit humo divinae particulam aurae, Hor. S. 2, 2, 77: credo deos immortales sparsisse animos in corpora humana, ut essent qui terras tuerentur etc., Cic. Sen. 21, 77: eas res tueor animi non corporis viribus, id. ib. 11, 38; so id. Off. 1, 23, 79: quae (res) vel infirmis corporibus animo tamen administratur, id. Sen. 6, 15; id. Off. 1, 29, 102: omnes animi cruciatus et corporis, id. Cat. 4, 5, 10: levantes Corpus et animum, Hor. Ep. 2, 1, 141: formam et figuram animi magis quam corporis complecti, Tac. Agr. 46; id. H. 1, 22: animi validus et corpore ingens, id. A. 15, 53: Aristides primus animum pinxit et sensus hominis expressit, quae vocantur Graece ethe, item perturbationes, first painted the soul, put a soul into his figures, Plin. 35, 10, 36, § 98 (cf.: animosa signa, life-like statues, Prop. 4, 8, 9): si nihil esset in eo (animo), nisi id, ut per eum viveremus, i. e. were it mere anima, Cic. Tusc. 1, 24, 56: Singularis est quaedam natura atque vis animi, sejuncta ab his usitatis notisque naturis, i. e. the four material elements, id. ib. 1, 27, 66: Neque nos corpora sumus. Cum igitur nosce te dicit, hoc dicit, nosce animum tuum, id. ib. 1, 22, 52: In quo igitur loco est (animus)? Credo equidem in capite, id. ib. 1, 29, 70: corpora nostra, terreno principiorum genere confecta, ardore animi concalescunt, derive their heat from the fiery nature of the soul, id. ib. 1, 18, 42: Non valet tantum animus, ut se ipsum ipse videat: at, ut oculus, sic animus, se non videns alia cernit, id. ib. 1, 27, 67: foramina illa (the senses), quae patent ad animum a corpore, callidissimo artificio natura fabricata est, id. ib. 1, 20, 47: dum peregre est animus sine corpore velox, independently of the body, i. e. the mind roaming in thought, Hor. Ep. 1, 12, 13: discessus animi a corpore, Cic. Tusc. 1, 9, 18; 1, 30, 72: cum nihil erit praeter animum, when there shall be nothing but the soul, when the soul shall be disembodied, id. ib. 1, 20, 47; so, animus vacans corpore, id. ib. 1, 22, 50; and: animus sine corpore, id. ib. 1, 22, 51: sine mente animoque nequit residere per artus pars ulla animaï, Lucr. 3, 398 (for the pleonasm here, v. infra, II. A. 1.): Reliquorum sententiae spem adferunt posse animos, cum e corporibus excesserint in caelum pervenire, Cic. Tusc. 1, 11, 24: permanere animos arbitramur consensu nationum omnium, id. ib. 1, 16, 36: Pherecydes primus dixit animos esse hominum sempiternos, id. ib. 1, 16, 38: Quod ni ita se haberet, ut animi immortales essent, haud etc., id. Sen. 23, 82: immortalitas animorum, id. ib. 21, 78; id. Tusc. 1, 11, 24; 1, 14, 30: aeternitas animorum, id. ib. 1, 17, 39; 1, 22, 50 (for the plur. animorum, in this phrase, cf. Cic. Sen. 23, 84); for the atheistic notions about the soul, v. Lucr. bk. iii.—
- II In a more restricted sense, the mind as thinking, feeling, willing, the intellect, the sensibility, and the will, acc. to the almost universally received division of the mental powers since the time of Kant (Diog. Laert. 8, 30, says that Pythagoras divided ἡ ψυχή into ὁ νοῦς, αἱ φρένες, and ὁ θυμός; and that man had ὁ νοῦς and ὁ θυμός in common with other animals, but he alone had αἱ φρένες. Here ὁ νοῦς and ὁ θυμός must denote the understanding and the sensibility, and αἱ φρένες, the reason. Plutarch de Placit. 4, 21, says that the Stoics called the supreme faculty of the mind (τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ψυχῆς) ὁ λογισμός, reason. Cic. sometimes speaks of a twofold division; as, Est animus in partes tributus duas, quarum altera rationis est particeps, altera expers (i. e. τὸ λογιστικόν and τὸ ἄλογον of Plato; cf. Tert. Anim. 16), i. e. the reason or intellect and the sensibility, Cic.Tusc. 2, 21, 47; so id. Off. 1, 28, 101; 1, 36, 132; id. Tusc. 4, 5, 10; and again of a threefold; as, Plato triplicem finxit animum, cujus principatum, id est rationem in capite sicut in arce posuit, et duas partes (the two other parts) ei parere voluit, iram et cupiditatem, quas locis disclusit; iram in pectore, cupiditatem subter praecordia locavit, i. e. the reason or intellect, and the sensibility here resolved into desire and aversion, Cic.id. ib. 1, 10, 20; so id. Ac. 2 (Luc.), 39, 124. The will, ἡ βούλησις, voluntas, arbitrium, seems to have been sometimes merged in the sensibility, ὁ θυμός, animus, animi, sensus, and sometimes identified with the intellect or reason, ὁ νοῦς, ὁ λογισμός, mens, ratio).
- A.1 The general power of perception and thought, the reason, intellect, mind (syn.: mens, ratio, ingenium), ὁ νοῦς: cogito cum meo animo, Plaut. Most. 3, 2, 13 (702); so Ter. Ad. 501: cum animis vestris cogitare, Cic. Agr. 2, 24: recordari cum animo, id. Clu. 25, 70; and without cum: animo meditari, Nep. Ages. 4, 1; cf. id. Ham. 4, 2: cogitare volvereque animo, Suet. Vesp. 5: animo cogitare, Vulg. Eccli. 37, 9: statuere apud animum, Liv. 34, 2: proposui in animo meo, Vulg. Eccli. 1, 12: nisi me animus fallit, hi sunt, etc., Plaut. Men. 5, 9, 23 (1082): in dubio est animus, Ter. And. 266; id. ib. 1; cf. id. ib. 56: animum ad se ipsum advocamus, Cic. Tusc. 1, 31, 75: lumen animi, ingenii consiliique tui, id. Rep. 6, 12 al.— For the sake of rhet. fulness, animus often has a synonym joined with it: Mens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in legibus, Cic. Clu. 146: magnam cui mentem animumque Delius inspirat vates, Verg. A. 6, 11: complecti animo et cogitatione, Cic. Off. 1, 32, 117; id. de Or. 1, 2, 6: animis et cogitatione comprehendere, id. Fl. 27, 66: cum omnia ratione animoque lustraris, id. Off. 1, 17, 56: animorum ingeniorumque naturale quoddam quasi pabulum consideratio naturae, id. Ac. 2 (Luc.), 41, 127.—Hence the expressions: agitatio animi, attentio, contentio; animi adversio; applicatio animi; judicium, opinio animorum, etc. (v. these vv.); and animum advertere, adjungere, adplicare, adpellere, inducere, etc. (v. these vv.).—
- 2 Of particular faculties of mind, the memory: etiam nunc mihi Scripta illa dicta sunt in animo Chrysidis, Ter. And. 281: An imprimi, quasi ceram, animum putamus etc. (an idea of Aristotle's), Cic. Tusc. 1, 25, 61: ex animo effluere, id. de Or. 2, 74, 300: omnia fert aetas, animum quoque; ... Nunc oblita mihi tot carmina, Verg. E. 9, 51.—
- 3 Consciousness (physically considered) or the vital power, on which consciousness depends ( = conscientia, q. v. II. A., or anima, q. v. II. E.): vae miserae mihi. Animo malest: aquam velim, I'm fainting, my wits are going, Plaut. Am. 5, 1, 6 (1058); id. Curc. 2, 3, 33 (312): reliquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus, Caes. B. G. 6, 38: Unā eademque viā sanguis animusque sequuntur, Verg. A. 10, 487: animusque reliquit euntem, Ov. M. 10, 459: nisi si timor abstulit omnem Sensum animumque, id. ib. 14, 177: linqui deinde animo et submitti genu coepit, Curt. 4, 6, 20: repente animo linqui solebat, Suet. Caes. 45: ad recreandos defectos animo puleio, Plin. 20, 14, 54, § 152.—
- 4 The conscience, in mal. part. (v. conscientia, II. B. 2. b.): cum conscius ipse animus se remordet, Lucr. 4, 1135: quos conscius animus exagitabat, Sall. C. 14, 3: suae malae cogitationes conscientiaeque animi terrent, Cic. Sex. Rosc. 67.—
- 5 In Plaut. very freq., and once also in Cic., meton. for judicium, sententia, opinion, judgment; mostly meo quidem animo or meo animo, according to my mind, in my opinion, Plaut. Men. 1, 3, 17 (198): e meo quidem animo aliquanto facias rectius, si, etc., id. Aul. 3, 6, 3 (539): meo quidem animo, hic tibi hodie evenit bonus, id. Bacch. 1, 1, 69 (103); so id. Aul. 3, 5, 4 (478); id. Curc. 4, 2, 28 (514); id. Bacch. 3, 2, 10 (394); id. Ep. 1, 2, 8 (111); id. Poen. 1, 2, 23 (232); id. Rud. 4, 4, 94 (1138); Cic. Sest. 22: edepol lenones meo animo novisti, Plaut. Curc. 4, 2, 19 (505): nisi, ut meus est animus, fieri non posse arbitror, id. Cist. 1, 1, 5 (5) (cf.: EX MEI ANIMI SENTENTIA, Inscr. Orell. 3665: ex animi tui sententiā, Cic. Off. 3, 29, 108).—
- 6 The imagination, the fancy (for which Cic. often uses cogitatio, as Ac. 2 (Luc.), 15, 48): cerno animo sepultam patriam, miseros atque insepultos acervos civium, Cic. Cat. 4, 6, 11: fingere animo jubebat aliquem etc., id. Sen. 12, 41: Fingite animis; litterae enim sunt cogitationes nostrae, et quae volunt, sic intuentur, ut ea cernimus, quae videmus, id. Mil. 29, 79: Nihil animo videre poterant, id. Tusc. 1, 16, 38.—
- B The power of feeling, the sensibility, the heart, the feelings, affections, inclinations, disposition, passions (either honorable or base; syn.: sensus, adfectus, pectus, cor), ὁ θυμός.
- 1.a In gen., heart, soul, spirit, feeling, inclination, affection, passion: Medea, animo aegra, amore saevo saucia, Enn. ap. Auct. ad Her. 2, 22 (cf. Plaut. Truc. 2, 7, 36 (586): animo hercle homo suo est miser): tu si animum vicisti potius quam animus te, est quod gaudeas, etc., Plaut. Trin. 2, 2, 27 (302)-29: harum scelera et lacrumae confictae dolis Redducunt animum aegrotum ad misericordiam, Ter. And. 559: Quo gemitu conversi animi (sunt), Verg. A. 2, 73: Hoc fletu concussi animi, id. ib. 9, 498; 4, 310: animum offendere, Cic. Lig. 4; id. Deiot. 33; so Vulg. Gen. 26, 35.—Mens and animus are often conjoined and contrasted, mind and heart (cf. the Homeric κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν, in mind and heart): mentem atque animum delectat suum, entertains his mind and delights his heart, Enn. ap. Gell. 19, 10: Satin tu sanus mentis aut animi tui? Plaut. Trin. 2, 4, 53 (454): mala mens, malus animus, bad mind, bad heart, Ter. And. 164: animum et mentem meam ipsā cogitatione hominum excellentium conformabam, Cic. Arch. 6, 14: Nec vero corpori soli subveniendum est, sed menti atque animo multo magis, id. Sen. 11, 36: ut omnium mentes animosque perturbaret, Caes. B. G. 1, 39; 1, 21: Istuc mens animusque fert, Hor. Ep. 1, 14, 8: Stare Socrates dicitur tamquam quodam recessu mentis atque animi facto a corpore, Gell. 2, 1; 15, 2, 7.— And very rarely with this order inverted: Jam vero animum ipsum mentemque hominis, etc., Cic. N. D. 2, 59, 147: mente animoque nobiscum agunt, Tac. G. 29: quem nobis animum, quas mentes imprecentur, id. H. 1, 84; and sometimes pleon. without such distinction: in primis regina quietum Accipit in Teucros animum mentemque benignam, a quiet mind and kindly heart, Verg. A. 1, 304; so, pravitas animi atque ingenii, Vell. 2, 112, 7 (for mens et animus, etc., in the sense of thought, used as a pleonasm, v. supra, II. A. 1.): Verum animus ubi semel se cupiditate devinxit malā, etc., Ter. Heaut. 208: animus perturbatus et incitatus nec cohibere se potest, nec quo loco vult insistere, Cic. Tusc. 4, 18, 41: animum comprimit, id. ib. 2, 22, 53: animus alius ad alia vitia propensior, id. ib. 4, 37, 81; id. ad Q. Fr. 1, 1: sed quid ego hic animo lamentor, Enn. Ann. 6, 40: tremere animo, Cic. ad Q. Fr. 1, 1, 4: ingentes animo concipit iras, Ov. M. 1, 166: exsultare animo, id. ib. 6, 514.—So often ex animo, from the heart, from the bottom of one's heart, deeply, truly, sincerely: Paulum interesse censes ex animo omnia facias an de industriā? from your heart or with some design, Ter. And. 794; id. Ad. 72: nisi quod tibi bene ex animo volo, id. Heaut. 959: verbum ex animo dicere, id. Eun. 175: sive ex animo id fit sive simulate, Cic. N. D. 2, 67, 168: majore studio magisve ex animo petere non possum, id. Fam. 11, 22: ex animo vereque diligi, id. ib. 9, 6, 2: ex animo dolere, Hor. A. P. 432: quae (gentes) dederunt terram meam sibi cum gaudio et toto corde et ex animo, Vulg. Ezech. 36, 5; ib. Eph. 6, 6; ib. 1 Pet. 5, 3.—And with gen.
- α With verbs: Quid illam miseram animi excrucias? Plaut. Mil. 4, 2, 76 (1066); 4, 6, 65 (1280): Antipho me excruciat animi, Ter. Phorm. 188: discrucior animi, id. Ad. 610: in spe pendebit animi, id. Heaut. 727: juvenemque animi miserata repressit, pitying him in her heart, θυμῷ φιλέουσά τε κηδομένη τε (Hom. Il. 1, 196), Verg. A. 10, 686.—
- β With adjj.: aeger animi, Liv. 1, 58; 2, 36; 6, 10; Curt. 4, 3, 11; Tac. H. 3, 58: infelix animi, Verg. A. 4, 529: felix animi, Juv. 14, 159: victus animi, Verg. G. 4, 491: ferox animi, Tac. A. 1, 32: promptus animi, id. H. 2, 23: praestans animi, Verg. A. 12, 19: ingens animi, Tac. A. 1, 69 (for this gen. v. Ramsh. Gr. p. 323; Key, § 935; Wagner ad Plaut. Aul. v. 105; Draeger, Hist. Synt. I. p. 443).—
- b Meton., disposition, character (so, often ingenium): nimis paene animo es Molli, Pac. ap. Cic. Tusc. 2, 21, 49: animo audaci proripit sese, Pac. Trag. Rel. p. 109 Rib.: petulans protervo, iracundo animo, Plaut. Bacch. 4, 3, 1 (612); id. Truc. 4, 3, 1 (775): ubi te vidi animo esse omisso (omisso = neglegenti, Don.), Ter. Heaut. 962; Cic. Fam. 2. 17 fin.: promptus animus vester, Vulg. 2 Cor. 9, 2: animis estis simplicibus et mansuetis nimium creditis unicuique, Auct. ad Her. 4, 37: eorum animi molles et aetate fluxi dolis haud difficulter capiebantur, Sall. C. 14, 5: Hecabe, Non oblita animorum, annorum oblita suorum, Ov. M. 13, 550: Nihil est tam angusti animi tamque parvi, quam amare divitias, Cic. Off. 1, 20, 68: sordidus atque animi parvi, Hor. S. 1, 2, 10; Vell. 2, 25, 3: Drusus animi fluxioris erat, Suet. Tib. 52.—
- 2 In particular, some one specific emotion, inclination, or passion (honorable or base; in this signif., in the poets and prose writers, very freq. in the plur.). —
- a Courage, spirit: ibi nostris animus additus est, Plaut. Am. 1, 1, 94 (246); cf. Ter. Heaut. 542; id. And. 333: deficiens animo maesto cum corde jacebat, Lucr. 6, 1232: virtute atque animo resistere, Cic. Fam. 5, 2, 8: fac animo magno fortique sis, id. ib. 6, 14 fin.: Cassio animus accessit, et Parthis timor injectus est, id. Att. 5, 20, 3: nostris animus augetur, Caes. B. G. 7, 70: mihi in dies magis animus accenditur, Sall. C. 20, 6; Cic. Att. 5, 18; Liv. 8, 19; 44, 29: Nunc demum redit animus, Tac. Agr. 3: bellica Pallas adest, Datque animos, Ov. M. 5, 47: pares annis animisque, id. ib. 7, 558: cecidere illis animique manusque, id. ib. 7, 347 (cf.: tela viris animusque cadunt, id. F. 3, 225) et saep.—Hence, bono animo esse or uti, to be of good courage, Varr. R. R. 2, 5, 5: Am. Bono animo es. So. Scin quam bono animo sim? Plaut. Am. 2, 2, 39 (671): In re malā animo si bono utare, adjuvat, id. Capt. 2, 1, 9 (203): bono animo fac sis, Ter. Ad. 511: quin tu animo bono es, id. ib. 543: quare bono animo es, Cic. Att. 5, 18; so Vulg. 2 Macc. 11, 26; ib. Act. 18, 25; so also, satis animi, sufficient courage, Ov. M. 3, 559.—Also for hope: magnus mihi animus est, hodiernum diem initium libertatis fore, Tac. Agr. 30.—Trop., of the violent, stormy motion of the winds of Aeolus: Aeolus mollitque animos et temperat iras, Verg. A. 1, 57.—Of a top: dant animos plagae, give it new force, quicker motion, Verg. A. 7, 383.— Of spirit in discourse: in Asinio Pollione et consilii et animi satis, Quint. 10, 1, 113. —
- b Haughtiness, arrogance, pride: quae civitas est in Asiā, quae unius tribuni militum animos ac spiritus capere possit? can bear the arrogance and pride, etc., Cic. Imp. Pomp. 22, 66: jam insolentiam norātis hominis: norātis animos ejus ac spiritus tribunicios, id. Clu. 39, 109; so id. Caecin. 11 al.; Ov. Tr. 5, 8, 3 (cf.: quia paululum vobis accessit pecuniae, Sublati animi sunt, Ter. Hec. 506).—
- c Violent passion, vehemence, wrath: animum vincere, iracundiam cohibere, etc., Cic. Marcell. 3: animum rege, qui nisi paret Imperat, Hor. Ep. 1, 2, 62: qui dominatur animo suo, Vulg. Prov. 16, 32.—So often in plur.; cf οἱ θυμοί: ego meos animos violentos meamque iram ex pectore jam promam, Plaut. Truc. 2, 7, 43 (593): vince animos iramque tuam, Ov. H. 3, 85; id. M. 8, 583; Prop. 1, 5, 12: Parce tuis animis, vita, nocere tibi, id. 2, 5, 18: Sic longius aevum Destruit ingentes animos, Luc. 8, 28: coëunt sine more, sine arte, Tantum animis irāque, Stat. Th. 11, 525 al.—
- d Moderation, patience, calmness, contentedness, in the phrase aequus animus, an even mind: si est animus aequos tibi, Plaut. Aul. 2, 2, 10 (187); id. Rud. 2, 3, 71 (401); Cic. Rosc. Am. 50, 145; and often in the abl., aequo animo, with even mind, patiently, etc.: aequo animo ferre, Ter. And. 397; Cic. Tusc. 1, 39, 93; id. Sen. 23, 84; Nep. Dion. 6, 4; Liv. 5, 39: aequo animo esse, Vulg. 3 Reg. 21, 7; ib. Judith, 7, 23: Aequo animo est? of merry heart (Gr. εὐθυμεῖ), ib. Jac. 5, 13: animis aequis remittere, Cic. Clu. 2, 6: aequiore animo successorem opperiri, Suet. Tib. 25: haud aequioribus animis audire, Liv. 23, 22: sapientissimus quisque aequissimo animo moritur; stultissimus iniquissimo. Cic. Sen. 23, 83; so id. Tusc. 1, 45, 109; Sall. C. 3, 2; Suet. Aug. 56: iniquo animo, Att. Trag. Rel. p. 150 Rib.; Cic. Tusc. 2, 2, 5; Quint. 11, 1, 66.—
- e Agreeable feeling, pleasure, delight: cubat amans animo obsequens, Plaut. Am. 1, 1, 134 (286): indulgent animis, et nulla quid utile cura est, Ov. M. 7, 566; so, esp. freq.: animi causā (in Plaut. once animi gratiā), for the sake of amusement, diversion (cf.: haec (animalia) alunt animi voluptatisque causā, Caes. B. G. 5, 12): Post animi causā mihi navem faciam, Plaut. Rud. 4, 2, 27 (932); so id. Trin. 2, 2, 53 (328); id. Ep. 1, 1, 43 (43): liberare fidicinam animi gratiā, id. ib. 2, 2, 90 (270): qui illud animi causā fecerit, hunc praedae causā quid facturum putabis? Cic. Phil. 7, 6: habet animi causā rus amoenum et suburbanum, id. Rosc. Am. 46, 133 Matth.; cf. id. ib. § 133, and Madv. ad Cic. Fin. 2, 17, 56; Cic. Fam. 7, 2: Romanos in illis munitionibus animine causā cotidie exerceri putatis? Caes. B. G. 7, 77; Plin. praef. 17 Sill.—
- f Disposition toward any one: hoc animo in nos esse debebis, ut etc., Cic. Fam. 2, 1 fin.: meus animus erit in te semper, quem tu esse vis, id. ib. 5, 18 fin.: qui, quo animo inter nos simus, ignorant, id. ib. 3, 6; so id. ib. 4, 15; 5, 2: In quo in primis quo quisque animo, studio, benevolentiā fecerit, ponderandum est, id. Off. 1, 15, 49: quod (Allobroges) nondum bono animo in populum Romanum viderentur, to be well disposed, Caes. B. G. 1, 6 fin.—In the pregn. signif. of kind, friendly feeling, affection, kindness, liberality: animum fidemque praetorianorum erga se expertus est, Suet. Oth. 8: Nec non aurumque animusque Latino est, Verg. A. 12, 23.—Hence, meton., of a person who is loved, my heart, my soul: salve, anime mi, Plaut. Curc. 1, 2, 3 (98): da, meus ocellus, mea rosa, mi anime, da, mea voluptas, id. As. 3, 3, 74 (664); so id. ib. 5, 2, 90 (940); id. Curc. 1, 3, 9 (166); id. Bacch. 1, 1, 48 (82); id. Most. 1, 4, 23 (335); id. Men. 1, 3, 1 (182); id. Mil. 4, 8, 20 (1330); id. Rud. 4, 8, 1 (1265); Ter. Eun. 95 et saep. —
- C The power of willing, the will, inclination, desire, purpose, design, intention (syn.: voluntas, arbitrium, mens, consilium, propositum), ἡ βούλησις: qui rem publicam animo certo adjuverit, Att. Trag Rel. p. 182 Rib.: pro inperio tuo meum animum tibi servitutem servire aequom censui, Plaut. Trin. 2, 2, 23 (298): Ex animique voluntate id procedere primum, goes forth at first from the inclination of the soul, Lucr. 2, 270; so, pro animi mei voluntate, Cic. Fam. 5, 20, 8 (v. Manut. ad h.l.): teneo, quid animi vostri super hac re siet, Plaut. Am. prol. 58; 1, 1, 187 (339): Nam si semel tuom animum ille intellexerit, Prius proditurum te etc., Ter. Heaut. 478: Prius quam tuom ut sese habeat animum ad nuptias perspexerit, id. And. 378: Sin aliter animus voster est, ego etc., id. Ad. 492: Quid mi istaec narras? an quia non audisti, de hac re animus meus ut sit? id. Hec. 785: qui ab auro gazāque regiā manus, oculos, animum cohibere possit, Cic. Imp. Pomp. 66: istum exheredare in animo habebat, id. Rosc. Am. 18, 52: nobis crat in animo Ciceronem ad Caesarem mittere, we had it in mind to send, etc., id. Fam. 14, 11; Serv. ad Cic. ib. 4, 12: hostes in foro constiterunt, hoc animo, ut, etc., Caes. B. G. 7, 28: insurrexerunt uno animo in Paulum, with one mind, Vulg. Act. 18, 12; 19, 29: persequi Jugurtham animus ardebat, Sall. J. 39, 5 Gerlach (others, animo, as Dietsch); so id. de Rep. Ord. 1, 8: in nova fert animus mutatas dicere formas, my mind inclines to tell of, etc., Ov. M. 1, 1.—Hence, est animus alicui, with inf., to have a mind for something, to aim at, etc.: omnibus unum Opprimere est animus, Ov. M. 5, 150: Sacra Jovi Stygio perficere est animus, Verg. A. 4, 639: Fuerat animus conjuratis corpus occisi in Tiberim trahere, Suet. Caes. 82 fin.; id. Oth. 6; cf. id. Calig. 56.—So, aliquid alicui in animo est, with inf., Tac. G. 3.—So, inducere in animum or animum, to resolve upon doing something; v. induco.—
- D Trop., of the principle of life and activity in irrational objects, as in Engl. the word mind is used.
- 1 Of brutes: in bestiis, quarum animi sunt rationis expertes, whose minds, Cic. Tusc. 1, 33, 80: Sunt bestiae, in quibus etiam animorum aliquā ex parte motus quosdam videmus, id. Fin. 5, 14, 38: ut non inscite illud dictum videatur in sue, animum illi pecudi datum pro sale, ne putisceret, id. ib. 5, 13, 38, ubi v. Madv.: (apes Ingentes animos angusto in pectore versant, Verg. G. 4, 83: Illiusque animos, qui multos perdidit unus, Sumite serpentis, Ov. M. 3, 544: cum pecudes pro regionis caelique statu et habitum corporis et ingenium animi et pili colorem gerant, Col. 6, 1, 1: Umbria (boves progenerat) vastos nec minus probabiles animis quam corporibus, id. 6, 1, 2 si equum ipsum nudum et solum corpus ejus et animum contemplamur, Ap. Deo Socr. 23 (so sometimes mens: iniquae mentis asellus, Hor. S. 1, 9, 20).—
- 2 Of plants: haec quoque Exuerint silvestrem animum, i. e. naturam, ingenium, their wild nature, Verg. G. 2, 51.—
- III Transf. Of God or the gods, as we say, the Divine Mind, the Mind of God: certe et deum ipsum et divinum animum corpore liberatum cogitatione complecti possumus, Cic. Tusc. 1, 22, 51 (so mens, of God, id. ib. 1, 22, 66; id. Ac. 2 (Luc.), 41, 126): Tantaene animis caelestibus irae? Verg. A. 1, 11.
II) die menschliche Seele als Inbegriff aller Seelenkräfte oder als Prinzip des Empfindens, Begehrens u. Denkens, der Geist, s. Cic. de div. 1, 61; Tusc. 2, 47. – bes. das Gemüt, Herz, d.i. das Empfindende, Begehrende (Ggstz. mens, d.i. das Denkende, der Verstand); vgl. Ochsner Cic. ecl. p. 113 f. – auch häufig (als pars pro toto) für homo od. st. des bl. pronom. pers., wenn von den Gefühlen jmds. die Rede ist, s. Kritz Sall. Iug. 39, 5. Zumpt § 678.
Dah. A) die Seele als Gefühlsvermögen, 1) im allg.: a) übh., die Seele, das Herz, Gemüt, auch das Gefühl, die Empfindung (griech. θυμός), meus fac sis postremo animus, quando ego sum tuus, Ter.: mala mens, malus animus, schlechter Sinn, schlechtes Herz, Ter.: animo aegra, seelenkrank = liebekrank, Enn. fr., wie animus aegrotus, Ter.: otiosus ab animo, sorgenlos, Ter.: uno animo, einmütig, Liv.: animo aequo, iniquo, s. aequus u. iniquus: animus alius ad alia vitia propensior, Cic.: (Aristides Thebanus) omnium primus animum pinxit et sensus hominis expressit, quae vocant Graeci ἤθη, legte zuerst Seele in seine Gemälde und drückte die menschlichen Gefühle aus, wofür die Griechen den Ausdruck ἤθη (Stimmungen u. Gefühle) haben, Plin. 35, 98. – u. Genet. animi auch fast pleonast. bei Adjj. u. Substst., die einen Gemütszustand bezeichnen, wie aeger animi, Liv.: dubius animi, Verg.: incertus animi, Ter., Sall. fr. u.a.: suspensi u. stupentes animi, Liv.: animi metus, Herzensangst, Cic.: u. so animi timor, Sall.: lubido animi sui, die Leidenschaftlichkeit, Sall.; vgl. Kritz Sall. Cat. 58, 2. – u. animo od. animi bei Verben des Empfindens, wie im Griech. θυμω, angere se animi, Plaut.: pendēre animi, Ter.: animo excrucior, Ter.: animo tremere, Cic.: animi u. animis pendēre, Cic.: animi victus, Claudian. 3, 170. Vgl. Wagner Plaut. aul. 145 u. Ter. heaut. – b) das Herz, Gemüt = die Gemütsart, Sinnesart, Denk- u. Handlungsweise, die Gesinnung, der Sinn, Charakter, die Grundsätze (vgl. Bremi Suet. Tib. 52), iracundus, Plaut.: magnus et excelsus, Cic.: altus, Cic.: apertus et simplex (offen u. ohne Falsch), Cic.: belli ingens, domi modicus, hochfahrender, bescheidener Sinn, Sall.: u. animo ingenti, von heroischem Charakter, Sall.: fluxus, lockere Grundsätze, Sall.: esse angusti animi atque demissi, Cic.: pusilli animi est, zeugt von niedriger Sinnesart, Cic.: ebenso sordidus atque animi parvi, Hor. – poet. übtr. von der Natur, Art der Bäume, exuerint silvestrem animum, legen dir ab die wildernde Art, Verg. georg. 2, 51.
2) im einzelnen, irgend eine Beschaffenheit, Stimmung, Bewegung des Gemüts, u. zwar: a) das Herz, das man für jmd. hat, die Stimmung, Gesinnung für od. gegen jmd., hoc animo in nos esse debetis, Cic.: bono od. alieno animo esse in alqm, Caes.: inimico animo esse, Caes.: qui quo animo inter nos simus, ignorant, Cic.: pro mutuo inter nos animo, Cic.: in animo principis, in der Gunst des Fürsten, s. Nipperd. Tac. ann. 15, 50. – dah. meton. in der Umgangsspr. als zärtliche Anrede an den Geliebten od. die Geliebte, mi anime od. anime mi, »mein Herz, liebe Seele«, Komik. (s. Lorenz Plaut. Pseud. 30 ff. Spengel Ter. Andr. 685): so auch animus meus, Fronto ep. ad M. Caes. 2, 13 p. 36, 20 N. – b) die höhere Stimmung, wie unser Herz = die Herzhaftigkeit, Energie, der Mut, das Selbstvertrauen, die Zuversicht (auch oft von einem im Plur. von der Fülle des Mutes, u. umgekehrt der Sing. von mehreren, s. Kraner Caes. b.c. 2, 34, 6. Müller Liv. 1, 25, 3. Weißenb. Liv. 30, 28, 1), femina ingens animi, voll hohen Mutes, hochherzige, Tac.: fac animo magno fortique sis, Cic.: magnum animum ostendere, Cic.: animum addere, Mut machen, Ter.: reddere animum, animus mihi redit, Ter.: animum sumere (fassen), Vell.: animum od. animos tollere, s. tollo: animus alci accedit, Cic.: crevit extemplo Romanis animus, Liv.: neutris animus est ad pugnandum, Liv.: circum fusus exercitus animos ad non parendum addebat, machte Mut zum Nichtgehorchen, Liv.: animos ad spem certaminis od. ad temptandum de integro certamen facere, Liv. (vgl. Weißenb. Liv. 37, 37, 9): magnus mihi animus est m. folg. Acc. u. Infin., ich habe die Zuversicht, Tac. Agr. 30 in. – u. ebenso im Plur., animi iis accedunt, Cic.: cum hostium opes animique crevissent, Cic.: morte Africani crevere inimicorum animi, Liv. (vgl. Drak. Liv. 28, 19, 16): cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, Liv.: ducibus plebis accendit magis certamine animos quam minuit, Liv.: animi cadunt (sinkt), Cic. – bono es animo, Ter., Varr. u. Apul., od. bono sis (fac sis) animo, Komik.: animum bonum habe, Plaut., Sall. u.a.: in re mala animo bono uti, gute Miene zum bösen Spiel machen, Plaut.: fac animo praesenti hoc dicas, herzhaft, Ter.: satis animi, Muts genug, Ov.: si ad haec parum est animi, wenn du dazu nicht Mut genug hast, Liv.: cum Poeno recens victoria animo esset, Mut machte, Liv. – übtr., von der »Lebhaftigkeit, Lebendigkeit«, dem »Feuer« der Rede, et consilii et animi satis, Quint.: actio plena animi, Cic.: quae vis, qui animus, quae dignitas illi oratori defuit, Cic.: poet., von der Bewegung des Kreisels, dant animos plagae, Verg. Aen. 7, 383: der Gewässer, Stat. Theb. 3, 671; 5, 468: der Winde, Verg. Aen. 10, 357. – Dah. α) der hoffende Mut, magnus mihi animus est m. folg. Acc. u. Infin., ich habe die große Zuversicht, es werde usw., Tac. Agr. 30. – u. so β) (bes. im Plur.) der aus der Fülle des Mutes hervorgegangene hochstrebende Sinn, die Ansprüche, hochfahrenden Wünsche, das hochfahrende, anspruchsvolle Wesen, der Hochmut, Stolz, Übermut, Trotz (s. Fabri Liv. 22, 26, 1. Ruhnken Ter. Hec. 3, 5, 57), cui inerat contemptor animus et superbia, Sall.: ne super fortunam animum gereret; non omnia omnibus cupiunda, Sall. – Damarata uxor, filia Hieronis, inflata adhuc regiis animis ac muliebri spiritu, Liv.: haec natis habens sublimes animos, voll Stolz wegen der Kinder, Ov.: cum divitiae iam animos facerent, Liv.: ubi pecunia animos ad spem liberioris fortunae fecit, als das Geld die stolze Hoffnung sich höher zu schwingen einflößte, Liv.: remittant spiritus, comprimant animos suos, sedent arrogantiam, Cic.: iam ínsolentiam noratis hominis, noratis animos eius et spiritus tribunicios, Cic.: pone animos, Verg. – c) die gereizte Stimmung, das heftige-, reizbare Wesen, die Heftigkeit, Hitze, der Zorn (gew. im Plur.), animum vincere, iracundiam cohibere, Cic.: vince animos iramque tuam, Ov.: alcis animos atque impetus (Ungestüm) retardare, Cic.: u. poet. vom Windgott Äolus, mollit animos et temperat iras, mildert seine Wildheit u. besänftigt den Zorn, Verg. Aen. 1, 57. – d) das Gelüsten des sinnl. Triebes, des Herzens Gelüsten, die Neigung, u. meton. die Lust, das Vergnügen, vincam animum meum, will mein Herz, d.i. mich selbst (meinen Widerwillen) besiegen, Plaut.: animo obsequi od. morem gerere, seine Lust befriedigen, Komik.: animum suum explere, seine Lust büßen, Ter.: exple iis animum, stelle sie zufrieden, Ter.: militum animis expletis, Liv.: amico quae dederis animo, dem lieben Ich, Hor. – bes. animi causā, des Gelüstens halber, d.i. »aus Lust, zum Vergnügen, zur Erholung, zum Spaß, aus Liebhaberei«, Plaut., Cic. u.a. (vgl. Görenz Cic. de fin. 2, 56): so auch animi gratiā, Plaut.: verb. animi voluptatisque causā, zur Lust u. zum Vergnügen, Caes.
B) die Seele als Begehrungs-, Willensvermögen, das Herz = der Wille, Wunsch, die Neigung, das Verlangen, die Lust, das Vorhaben, der Vorsatz, die Absicht, Gesinnung (vgl. ex animi voluntate, Lucr.; u. pro animi mei voluntate, Cic.), istic animus meus est, all mein Sinnen u. Denken, mein Dichten u. Trachten, Plaut.: quoniam nobis di immortales animum ostenderunt suum, ihren Willen, Plaut.: sin aliter animus vester est, Ter.: ad omnia et animo et consilio paratus, Cic.: cuneatim constiterunt hoc animo, ut etc., in der Absicht, daß usw., Caes.: u. so eo ad te animo venimus, ut etc., Cic. – m. folg. ad u. Akk., tuus animus (Lust) ad nuptias, Ter. Andr. 377. – m. folg. Genet. Gerund., parcendi victis filio animus et promptior et honestior, Iustin. 9, 8, 20: animum nubendi finitimis omittere, Iustin. 2, 4, 5: animum vincendi capere, Iustin. 7, 2, 10: occupandae reipublicae animum habere, Vell. 2, 4, 4. – habeo in animo m. Infin. = »ich habe im Sinne, bin willens, bin entschlossen, beabsichtige, habe Lust, es regt sich die Lust, es gelüstet mich«, Cic. Rosc. Am. 52; Verr. 4, 68; ep. 4, 12, 2. Caes. b.G. 6, 7, 5. Pomp. beim Auct. b. Hisp. 26, 7. Liv. 1, 48, 9; 44, 25, 1: ebenso in animum habeo, Liv. 33, 10, 4: u. dass. est (mihi) in animo, Cic. Rosc. Am. 91; Verr. 4, 137; ad Att. 6, 8, 2. Caes. b.G. 1, 7, 3; b.c. 1, 1, 4. Liv. praef. § 6; 1, 28, 7. Tac. Germ. 3: dass. est animus (mihi) m. folg. Infin., Curt. 9, 3 (12), 5. Suet. Caes. 82, 3. Verg. Aen. 4, 639. Ov. met. 5, 150: u. fert animus m. Infin., Suet. Oth. 6, 1. Ov. met. 1, 1 u.a. Dichter (s. Drak. Sil. 16, 294): u. avet animus m. Infin., Cic. Phil. 5, 13: u. inclinat animus (ich bin geneigt) m. folg. ut u. Konj., Liv. 1, 24, 1; 7, 9, 5. – animum od. in animum induco, s. in-dūcoinduco. – u. ex animo, »von Herzen« = »gern, freiwillig, ungezwungen«, u. dah. auch »im Ernst, ernstlich, aufrichtig« (Ggstz. simulate), oft b. Ter., Cic. u.a. – u. bono animo, in guter Absicht, Cic. de imp. Pomp. 56. Nep. Ages. 6, 2.
C) die Seele als Denkvermögen, vernünftiges Prinzip, 1) im allg., der Geist im engern Sinne, die Gedanken (koordiniert der mens, dem »Verstand«, der »Vernunft«), omnium mentes animosque perturbare, aller Sinne u. Gedanken, Caes.: sic semper in animo habui (habe immer gedacht) te in meo aere esse, Cic. ep. 13, 62: sic in animo habeto, ut ne cupide emas, Cato r.r. 1, 1.
2) insbes.: a) die Gedanken = das Bewußtsein, die Besinnung, mihi animus etiam nunc abest, Plaut.: animus alqm relinquit, Caes.: linqui animo, Curt.: linquente animo, Curt.: deficientibus animis, Liv.: animus rediit, Ov. – b) die Gedanken = das Gedächtnis, ex animo effluere (aus dem G. entschwinden), Cic.: u. so excidere ex animo, Cic., ex omnium animis, Liv.: memor in bene meritos animus, Cic.: omnia fert aetas, animum quoque, Verg.: haberet in animo amicum solā necessitudinis gloriā usurum, den Fr. im Gedächtnis behalten, auf den Fr. Bedacht nehmen, Tac. ann. 4, 39. – c) die Gedanken, meton. = das Urteil, die Überzeugung, ut animus meus est (Plaut. truc. 775), u. gew. meo animo od. meo quidem animo, »meinen Gedanken nach« = »meines Erachtens od. Bedünkens, nach meiner Ansicht od. Überzeugung«, Plaut. u. Cic. – ➳ Vulg. Abl. Sing. animu, Corp. inscr. Lat. 8, 2182 u. 2190.
ebrietas animos solet enervare virorum
toto ~o intendens
dum sincere ‥ humanus ~us ad Deum perveniet
rerum omnium quae ‥ ~o percipi possunt vel intentionem ejus superant
~us,mod velgeðanc
amplexus ~otenus scripta ‥ legi
ut esset ipsa ‥ laeto ~o
accepit Mathildem ‥ cujus amori jampridem ~um impulerat
dum corpore langueret, sic ~o vigeret
felix quod sors fert animo qui pertulit equo
que clausum reserent animum sunt verba reperta / ut quedam claves animi
pulchritudo sapientie ‥ habet naturaliter ut plena admiratione ~os nostros alliciat et suspendat
sedet ~o ‥ tollere quotidie crucem suam
ab avaricie glutino, quod multorum inviscat ~os
~o ac moribus barbarus
puer simplicis ac mansueti ~i
alterius vir ~i
Dacus, ‥ vir factiosus, ‥ Anglorum ~os ex suo ponderans
~o recuperato unanimiter invadunt hostes
majores inde ~os contraxit quam opportunum esset suis
si mallent animo nutum complere nefandum
erat barbaro ~us ut Christianos ‥ obsideret
omnes unum habentes ~um
mihi inest ~us ‥ ea ‥ commendare
sic perquisitis incumbens ~um possidendi deseruisse non creditur
ut ‥ ab ~o predandi predonem revocaret
non habuit ~um tunc interficiendi uxorem ejus
quis tibi [Mars ] tunc animus, quanta cupido mali!
homo quem ‥ studium celeste non tam electis animabus quam celestibus ~is in Dei Filio ‥ consouat
- 1. (a) geest, denkvermogen; ➤ alqd -o concipere zich voorstellen; -os adhibete let op; -um advertere (appellere) de aandacht richten op; (b) gedachten; ➤ -o (-is) adesse er met de gedachten bij zijn; habere -um in armis alleen aan oorlog denken; rem -o praecipere (fingere) zich in gedachten voorstellen;
- 2. (a) ziel, hart, gemoed, gevoel; ➤ aequo -o kalm, gelaten; iniquo -o met tegenzin; uno -o eensgezind; (b) ter omschrijving v. personen: animi civium = cives;
- 3. (Cic.) levenskracht, leven; ➤ ~ spirabilis;
- 4. (a) stemming, gezindheid, instelling; ➤ bono (alieno, inimico) -o esse in alqm; (b) aard, karakter [magnus (of altus) edel; ingens heroïsch; parvus kleingeestig; laetus; apertus et simplex openhartig en oprecht];
- 5. energie, moed, (zelf)vertrouwen; ➤ alci -um (of -os) facere (of addere) iem. bemoedigen; -um sumere moed vatten; crevit Romanis ~; magnus mihi ~ est (m. aci.) ik heb het volste vertrouwen; bono -o esse vol goede moed zijn; in re mala -o bono uti zich groot houden;
- 6. hoogmoed, trots, overmoed (vaak plur.);
- 7. woede, drift (gew. plur.);➤ vince -os iramque tuam; alcis -os retardare;
- 8. genoegen, plezier; ➤ -i causā (of gratiā) voor het plezier, voor de grap;
- 9. wil, wens, verlangen, voornemen, bedoeling; ➤ di immortales -um suum nobis ostenderunt hun wil; in -o habeo of in -o mihi est ik ben van plan;
- 10. oordeel, overtuiging, mening; ➤ meo -o naar mijn mening; incertus (dubius) -i;
- 11. bewustzijn, kennis; ➤ ~ alqm relinquit; ~ rediit;
- 12. geheugen; ➤ ex -o effluere (of excidere) uit het geheugen verdwijnen; -is dicta figere in het geheugen prenten.
神。靈。情。意。勇。In animum inducere 自思然。Animi causa 爲玩。 Animum nudare 說開。開懷。 暢志。 Animis cadere 失望。死心。Mi anime 汝乃我之心肝。 Bono animo esse 有好意。放心。 Meo quidem animo 據我說。 Rudis animus 無見識者。Animus est in patinis 如今只思 菜肉。Amicus ex animo 腹心之友。Animo suo morem gerere 隨己意。 Animo linqui 發昏。昏迷。Quot ille animos habet? 其念幾何。Animum adjicere ad virginem 愛一女。
Suggest a Translation
See an image
- AN-, the rational soul(cf. anima, the physical life): humanus: Corpus animum praegravat, H.: deos sparsisse animos in corpora humana: discessus animi a corpore: permanere animos arbitramur. — Fig., of beloved persons, soul, life: anime mi, T.—Of the mind, the mental powers, intelligence, reason, intellect, mind: mecum in animo vitam tuam considero, T.: animo meditari, N.: convertite animos ad Milonem, attention: revocare animos ad belli memoriam: perspicite animis quid velim: in dubio est animus, T.: animus, cui obtunsior sit acies, whose discernment: et animus et consilium et sententia civitatis, the whole intelligence of the community: cui animum inspirat vates, V.: omnia ratione animoque lustrari.— Of bees: Ingentīs animos angusto in pectore versant, V.—Of the memory: Scripta illa dicta sunt in animo, T.: an imprimi, quasi ceram, animum putamus?—Consciousness, recollection, self-possession: reliquit animus Sextium acceptis volneribus, Cs.: Unā eādemque viā sanguis animusque sequuntur, V.: timor abstulit animum, O.— With conscius or conscientia, the conscience: quos conscius animus exagitabat, S.: suae malae cogitationes conscientiaeque animi terrent.—Opinion, judgment, notion, belief: meo quidem animo, in my judgment: maxumi Preti esse animo meo, T.: ex animi tui sententiā iurare, to the best of your knowledge and belief. — The imagination, fancy: cerno animo sepultam patriam: fingite animis, sunt, etc.: nihil animo videre poterant.—Feeling, sensibility, affection, inclination, passion, heart: Quo gemitu conversi animi (sunt), V.: animum offendere: animus ubi se cupiditate devinxit, the character, T.: alius ad alia vitia propensior: tantaene animis caelestibus irae?V.: animo concipit iras, O.: mala mens, malus animus, bad mind, bad heart, T.: omnium mentīs animosque perturbare, Cs.: animum ipsum mentemque hominis: mente animoque nobiscum agunt, Ta.: bestiae, quarum animi sunt rationis expertes.—Disposition, inclination: meus animus in te semper: bono animo in populumR.videri, well disposed, Cs.: Nec non aurumque animusque Latino est, both gold and the disposition(i. e. to give it), V.: regina quietum Accipit in Teucros animum mentemque benignam, a kindly disposition, V.—Esp., in the phrase ex animo, from the heart, in earnest, deeply, sincerely: ex animo omnia facere an de industriā?from impulse or with some design, T.: sive ex animo id fit sive simulate: ex animo dolere, H.—In the locat.form animi, with verbs and adjj.: Antipho me excruciat animi, T.: exanimatus pendet animi: iuvenemque animi miserata repressit, pitying him in her heart, V.: anxius, S.: aeger, L.: infelix, V.: integer, H.—Meton., disposition, character, temper: animo es Molli: animo esse omisso, T.: animi molles et aetate fluxi, S.: sordidus atque animi parvi, H.—Fig., of plants: silvestris, wild nature, V.—Courage, spirit(freq. in plur.): mihi addere animum, T.: nostris animus augetur, Cs.: clamor Romanis auxit animum, L.: mihi animus accenditur, S.: Nunc demum redit animus, Ta.: Pallas Dat animos, O.: in hac re plus animi quam consili habere: tela viris animusque cadunt, O.: bono animo esse, to be of good courage: bono animo fac sis, T.: satis animi, courage enough, O.: magnus mihi animus est, fore, etc., hope, Ta.—Fig., of the winds: Aeolus mollit animos, the violence, V.—Of a top: dant animos plagae, give it quicker motion, V.—Haughtiness, arrogance, pride: vobis ... Sublati animi sunt, your pride is roused, T.: tribuni militum animos ac spiritūs capere, bear the arrogance and pride, etc.—Passion, vehemence, wrath: animum vincere: animum rege, qui nisi paret Imperat, H.: (Achelous) pariter animis inmanis et undis, O.—In the phrase aequus animus, an even mind, calmness, moderation, equanimity: concedo ... quod animus aequus est.—Usu. abl: aequo animo, with even mind, contentedly, resignedly, patiently: aequo animo ferre, T.: non tulit hoc aequo animo Dion, N.: aequissimo animo mori: alqd aequo animo accipit, is content to believe, S.: opinionem animis aut libentibus aut aequis remittere: sententiam haud aequioribus animis audire, L.—Inclination, pleasure: Indulgent animis, O.— Esp., animi causā, for the sake of amusement, for diversion, for pleasure: (animalia) alunt animi voluptatisque causā, Cs.: habet animi causā rus amoenum: animi et aurium causā homines habere, i. e. employ musicians.—Will, desire, purpose, design, intention, resolve: tuom animum intellegere, purpose, T.: persequi Iugurtham animo ardebat, S.: hostes in foro constiterunt, hoc animo, ut, etc., Cs.: habere in animo Capitolium ornare, to intend: fert animus dicere, my plan is, O.: nobis erat in animo Ciceronem mittere, it was my purpose: omnibus unum Opprimere est animus, O.: Sacra Iovi Stygio perficere est animus, V.
-
…Helvetiorum finibus Genava. Ex eo oppido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasuros, quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur, existimabant vel vi coacturos ut per suos fines eos ire paterentur. Omnibus rebus ad…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum ; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac nomine Nerviorum redacto, maiores natu, quos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant ; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ullum exsilium cogites Vtinam tibi istam mentem di immortales duint tametsi video, si mea voce perterritus ire in exsilium animum induxeris, quanta tempestas invidiae nobis, si minus in praesens tempus recenti memoria scelerum tuorum, at in posteritatem…
Cicero, in Catilinam
-
…ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui dicerent sibi esse in animo sine ullo maleficio iter per provinciam facere, propterea quod aliud iter haberent nullum rogare ut eius voluntate id sibi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…studium, summam in se voluntatem, egregiam fidem, iustitiam, temperantiam cognoverat ; nam ne eius supplicio Diviciaci animum offenderet verebatur. Itaque prius quam quicquam conaretur, Diviciacum ad se vocari iubet et, cotidianis interpretibus remotis ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse in animo per agrum Sequanorum et Haeduorum iter in Santonum fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nocturna excursione Catilinae facile urbis suas finisque defendent ; gladiatores, quam sibi ille manum certissimam fore putavit, quamquam animo meliore sunt quam pars patriciorum, potestate tamen nostra continebuntur. Q. Metellus quem ego hoc prospiciens in agrum…
Cicero, in Catilinam
-
…dicta, et ostendit quae separatim quisque de eo apud se dixerit. Petit atque hortatur ut sine eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat. Diviciacus multis cum lacrimis Caesarem complexus obsecrare coepit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quid hoc parricida civium interfecto invidiae mihi in posteritatem redundaret. quod si ea mihi maxime impenderet, tamen hoc animo fui semper ut invidiam virtute partam gloriam, non invidiam putarem. quamquam non nulli sunt in hoc ordine qui…
Cicero, in Catilinam