calor

calor, warmth, heat, glow

calor , ōris, m.: warmth, heat, vital heat, 4.705. (caleō)

călor, ōris, m. [caleo; cf.Varr. ap. Non. p. 46, 22], warmth, heat, glow.

I Lit.
- A In gen. (very freq. in prose and poet.): neque mihi ulla obsistet amnis nec calor; nec frigus metuo, Plaut. Merc. 5, 2, 19 (860); so (opp. frigus) Lucr. 2, 517; 6, 371; Cic. N. D. 2, 39, 101; Verg. G. 2, 344; 4, 36; (opp. refrigeratio) Vitr. 1, 4: calor ignis, Lucr. 1, 425: solis, id. 5, 571; 6, 514: fulminis, id. 6, 234.—In plur., Cic. Off. 2, 4, 13; id. N. D. 2, 60, 151; Hor. C. 3, 24, 37 al.—
- B Esp.
- - 1 Vital heat; so, vitalis, Lucr. 3, 129; Cic. N. D. 2, 10, 27: ut omnia quae aluntur atque crescunt, contineant in se vim caloris, sine quā neque ali possent neque crescere, id. ib. 2, 9, 23: omnis et una Dilapsus calor, Verg. A. 4, 705.—
  - 2 Summer heat, the warmth of summer: vitandi caloris causā Lanuvii tres horas acquieveram, Cic. Att. 13, 34 init.; id. de Or. 1, 62, 265.—Hence also for summer (opp. ver and autumnus), Lucr. 1, 175; Col. 11, 2, 48: mediis caloribus, in the midst of summer, Liv. 2, 5, 3; so plur.: ut tectis saepti frigora caloresque pellamus, Cic. N. D. 2, 60, 152.—
  - 3 The glow of a hot wind (cf. Lucr. 6, 323: vis venti commixta calore): dum ficus prima calorque, etc., the burning heat of the parching Sirocco, Hor. Ep. 1, 7, 5: calores austrini, Verg. G. 2, 270 (cf.: calidi Austri, Ov. M. 7, 532).—
  - 4 The heat of a fever, Tib. 4, 11, 2.—
II Trop.
- A In gen., the heat of passion, fire, zeal, ardor, impetuosity, vehemence (so perh. not before the Aug. per.; esp. freq. in Quint.; cf.: ardor, fervor): si calor ac spiritus tulit, Quint. 10, 7, 13: Polus juvenili calore inconsideratior, id. 2, 15, 28: calor cogitationis, qui scribendi morā refrixit, id. 10, 3, 6; cf. id. 9, 4, 113: calorem cogitationis exstinguere, id. 8, praef. § 27: et impetus, id. 10, 3, 17: dicendi, id. 11, 3, 130: lenis caloris alieni derisus, id. 6, 2, 15: dicentis, Plin. Ep. 4, 9, 11; 2, 19, 2: pietatis, id. Pan. 3, 1: ambitionis calor abducit a tutis, Sen. Ben. 2, 14, 5: quod calore aliquo gerendum est, id. Ira, 3, 3, 5: cohortationis, Val. Max. 2, 6, 2: iracundiae, Dig. 50, 17, 48: Martius, Stat. Ach. 2, 26; Luc. 2, 324 et saep.—
- B Esp., ardent love, the fire of love: trahere calorem, Ov. M. 11, 305; so id. H. 19, 173; Sil. 14, 223.—In plur. (cf. amores), Hor. C. 4, 9, 11; Ov. A. A. 1, 237.

1. calor, ōris, m. (caleo, s. Varr. sat. Men. 33), die Wärme, Hitze, Glut, I) die physische: a) im allg. (Ggstz. frigus, refrigeratio), vis frigoris et caloris, Cic.: c. ignis, Lucr.: solis, Lucr. u. Cic.: Phoebi, Tibull.: fulminis, Lucr.: arenae calidae, Laconici, clibani, Cels.: calor, qui aquā continetur, Cic.: myrrhiten attritu incitare ad calorem, warm reiben, Solin. – Ggstz. terra in se habet calores fervidos refrigerationesque, Vitr. 8, 2, 3. – b) insbes.: α) die Sonnen- od. Tageswärme, Sonnen- od. Tageshitze, caloris frigorisque patientia par, Liv.: vitandi caloris causā Lanuvii tres horas acquieveram, Cic.: paulum requiescet, dum se calor frangat, Cic.: neque mihi (obsistet) mare nec calor; neque frigus metuo, neque ventum, Plaut.: Plur. (Ggstz. frigora), meridiani calores, Cels.: calores nimii, Cic. u. Liv.: calores maximi, Cic.: et frigorum vis et calorum molestiae, Cic.: intemperie variante calores frigoraque, Liv. – dah. wie unser Wärme, Hitze = Sommer, cur vere rosam, frumenta calore, vites autumno fundi suadente videmus, Lucr.: Idibus Iuniis calor incipit, Col.: Plur., mediis caloribus, mitten in den Sommertagen, im heißesten Sommer, Liv. – β) die Glut des heißen Windes, Hor.: calores austrini, Verg. – II) die animalische (Ggstz. frigus), 1) eig.: a) im allg.: c. corporis, Cels.: c. iuventae (Ggstz. senectutis frigus), Cels.: in quibus quaerunt, initium morbi calor attulerit an frigus, Cels. – b) insbes., die unnatürliche Hitze bei Krankheiten, bes. die Fieberhitze, si sine calore corpus est, Cels.: aliae (cotidianae febres) protinus a calore incipiunt, aliae a frigore, aliae ab horrore, Cels.: mea nunc vexat corpora fessa calor, Tibull.: Plur., vehementissimi calores, Cels.: calores febrium, Augustin. – 2) übtr.: a) geistige, leidenschaftliche Hitze, Aufregung, Feuer, Eifer, iuvenilis, Quint.: c. et impetus, Quint.: cogitationis, Quint.: ambitionis, Sen.: cohortationis, Val. Max.: c. dicendi, Quint., dicentis, Plin. ep.: si calor et spiritus tulit, Quint. – b) insbes., heftige Liebe, Liebesglut, Ov. met. 11, 305 u. ö. Sil. 14, 223: Plur., Hor. carm. 4, 9, 11. Prop. 1, 12, 17 u. 2, 15, 35. Ov. art. am. 1, 237. – ➳ vulg. Nbf. caldor, Varr. r. r. 1, 41, 1; 1, 55, 6; 3, 9, 15. Gell. 17, 8, 10; 19, 4, 4 u. 5. Arnob. adv. nat. 2, 21 u. 7, 34. Non. 46, 20.

…nequeunt ex omnibus omnia gigni, quod certis in rebus inest secreta facultas. Praeterea cur vere rosam, frumenta calore, vites autumno fundi suadente videmus, si non, certa suo quia tempore semina rerum cum confluxerunt, patefit…

Lucretius, De Rerum Natura
…et eodem in corpore saepe altera pars vivit, rudis est pars altera tellus. Quippe ubi temperiem sumpsere umorque calorque, concipiunt, et ab his oriuntur cuncta duobus ; cumque sit ignis aquae pugnax, vapor umidus omnes res…

Ovid, Metamorphoses
…. felix, qui potuit praesenti flere puellae ; non nihil aspersis gaudet Amor lacrimis aut si despectus potuit mutare calores, sunt quoque translato gaudia servitio. mi neque amare aliam neque abhac desistere fas est Cynthia prima fuit ,…

Propertius, Elegies
…si per interregem, sine iudicio, si per dictatorem, tamen sine periculo. odi nihil habet. Hortensi calor multum valebit Gabini absolutio lex impunitatis putatur. ἐν παρέργῳ de dictatore tamen actum adhuc nihil est. Pompeius abest…

Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
…captum amitterent, in quod ipsa invaderet. eademque haec avis scribitur conchis se solere complere, eas cum stomachi calore concoxerit evomere, atque ita eligere ex his quae sunt esculenta. Ranae autem marinae dicuntur obruere sese harena solere…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
…quam modo dixi differemus ; eodemque tempore illa omnia quae a te physice dicta sunt de vi ignea deque eo calore ex quo omnia generari dicebas loco suo quaerentur ; omniaque quae a te nudius tertius dicta sunt, cum docere…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
…. nocturnorum autem spatiorum eadem est aequabilitas quae diurnorum. eiusdemque solis tum accessus modici tum recessus et frigoris et caloris modum temperant. circumitus enim solis orbium quinque et sexaginta et trecentorum quarta fere diei parte addita conversionem conficiunt annuam…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
…intellego quo modo calore extincto corpora intereant, non intereant umore aut spiritu amisso, praesertim cum intereant etiam nimio calore. quam ob rem id quidem commune est de calido ; verum tamen videamus exitum. ita voltis opinor ,…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
…tabescit calore. atque etiam maria agitata ventis ita tepescunt ut intellegi facile possit in tantis illis umoribus esse inclusum calorem ; nec enim ille externus et adventicius habendus est tepor, sed ex intumis maris partibus agitatione excitatus, quod…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
…corpore negat enim esse ullum cibum tam gravem quin is nocte et die concoquatur ; cuius etiam in reliquiis inest calor iis quas natura respuerit. iam vero venae et arteriae micare non desinunt quasi quodam igneo motu, animadversumque saepe…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum

Frequency

1692nd

most frequent word

Most used by

Sulpicia
Lucretius
Celsus
Vitruvius
Propertius

Collocations

corpus 55
frigus 49
etiam 39
sol 37
multus 36
per 36
enim 34
aqua 34
umor 32
terra 30

Textbooks

EcceRomani 43

calor

Saved

Recent