casualis

cāsŭālis, e, adj. [casus].

• Casual, fortuitous (post-class. and very rare): condicio, depending upon chance, Cod. Just. 6, 51, 1, § 7.—Adv.: cāsŭālĭter, accidentally, Sid. Ep. 9, 11; Fulg. Myth. 1, 5.—
• II In gram., relating to or declined with cases: Casuale, ut ab equo: equum, Varr. L. L. 8, § 52, p. 116 Bip.; cf. id. ib. 10, § 18, p. 164 Bip.: formae, Prisc. p. 672 P. al.

cāsuālis, e (casus), I) zufällig, condicio, Cod. Iust. 6, 27, 6; 6, 51, 1. § 7: arbitrium, Cassiod. var. 4, 33. – II) als gramm. t. t. = den Kasus betreffend, Varr. LL. u. spät. Gramm.: verbum, das Partizipium, Prisc.

casualis [CL] 1 concerned w. case (gram.). b (sb. n.) substantive in determinate case. haec nomina ‥ in singulari numero secundum regulam ~is formae pentaptota esse noscuntur Aldh. PR 127; [participium] a quibusdam verbum ~e dicitur Alcuin Gram. 859A; Vinsauf CR 322 (v. cadere 7).  b quando dicitur ‘ab eo’, expediret quod denotaretur B litera separari ab E, ut apparerent due dictiones ‥, quando pro duabus accipitur, sc. pro prepositione cum suo ~i Bacon CSPhil. 517. 2 due to chance, casual, fortuitous. b (of death, fire, or sim.) unintentional. c (of payment, revenue) irregular, non-recurring. c1140 ne veritas cause nostre ‥ voluntario vel ~i judicio vacillet (Lit. Abb.) Chr. Evesham 112n; hoc ad artis traditionem ‥ spectat, ut de naturali vel ~i constet domicilio planetarum; omnes siquidem ‥ duobus domiciliis gaudent, uaturali sc. et accidentali J. Sal. Pol. 441D; [generata per putrefactionem] non omnino sunt non intenta natura, et sic quodammodo ~ia, quodammodo naturalia Bacon VII 13; si casus et fortuna essent ens secundum privationem ‥, ad materiam reducerentur; ergo materia esset causa ~is vel fortuita Ib. VIII 87; s1314 ob hanc ~em Scoti victoriam leti gaudentes Flor. Hist. III 160; 1324 propter aliquos ~es eventus, qui sepius in hiis visitacionibus inopinate contingunt Lit. Cant. I 133; de potestate ‥ seculari ordinaria et regulari, non de ~i Ockham Pol. I 21; c1430 de ~i mutacione nominis ‥ monasterii S. Grimbaldi, monasterii de Hyda jam nominati Amund. I app. 424.  b facie ‥ igne ~i ‥ adusta Gir. EH II 22; edibus ~i incendio consumptis Id. IK I 2; crimen homicidii, sive sit ~e sive voluntarium Bracton 104b (cf. ib. 19: condicio ~is); de homicidiis †causalibus [l. casualibus] et voluntariis Fleta 24; videndum est si causa sit †causalis ‥ vel condicionalis Ib. 234; s1378 tangebatur [in Parliamento] quod in morte ~i propter consanguineos ordinate fuerunt olim civitates refugii [Jos. xxi 36]; sed ‘si quis de industria occiderit hominem’ ‥ [Exod. xxi 14] Eul. Hist. Cont. III 346; 1476 super irregularitate in homicidio commisso ~i Reg. Whet. II 247.  c hec [debita et firme] magis ~ia sunt quam constituta vel certa Dial. Scac. II 1B; 1464 ultra oblaciones ‥ que semper sunt ~es Feod. Durh. 117. 3 (sb. n. pl.) casual events, accidents. b casual (non-recurring) revenues. ista ~ia non ex scientia Dei preordinante sed a casu vel voluntate contingunt Gros. Quaest. Theol. I 2; casus et fortuna cognoscuntur per ~ia et fortuita. ‥ quod preter intencionem nature agentis accidit dicitur ~e, et ideo ejus causa est casus. fortuitum est quod cecidit preter intencionem agentis Bacon II 130.  b 1300 perquisita curie, ut in amerciamentis et aliis ~ibus, valent per annum vj s. viij d. IPM 96/33; 1535 oblaciones ad nupcias, exequias mortuorum et alia minuta ~ia Val. Eccl. II 40b; 1587 ~ia nostra stannar[ie] Pat 1301 m. 17.

cāsŭālis, e (casus), ¶ 1 accidentel, fortuit, casuel : casualis condicio Cod. Just. 6, 51, 1, 7, condition éventuelle ¶ 2 relatif aux cas (gramm.) : Varro L. 8, 52 ; Prisc. Gramm. 5, 75.