castrum
castrum, (usu. pl.) camp, fortress
- In sing., any fortified place; a castle, fort, fortress (more rare than castellum): ei Grunium dederat in Phrygiā castrum, etc., Nep. Alcib. 9, 3; Liv. 32. 29, 4; Dig. 27, 1, 17 fin.—
- B Esp., nom. propr.
- 1 Castrum Altum or Album, in Hispania Tarraconensis, Liv. 24, 41, 3.—
- 2 Castrum Inui, or simply Castrum, an ancient city of the Rutuli, near Ardea, Verg. A. 6, 775; called Castrum, Ov. M. 15, 727; Sil. 8, 359. —
- 3 Castrum Novum, a city on the seacoast of Etruria, Liv. 36, 3, 6; Plin. 3, 5, 8, § 51.—
- 4 Another Castrum Novum, on the sea-coast of Picenum, now Giulia Nova, Plin. 3, 13, 18, § 110; also called absol. Castrum, Vell. 1, 14, 8.—
- 5 Castrum Truentinum, a maritime city of Picenum, on the river Truentus, Cic. Att. 8, 12, B, 1; also called Truentum, Plin. 3, 13, 18, § 110.—
- 6 Castrum Vergium, a fortress of the Bergistani in Hispania Tarraconensis, now Berga, Liv. 34, 21, 1.—Far more freq.,
- II In plur.: castra, ōrum, n. (castra, ae, f.: castra haec vestra est, Att. ap. Non. p. 200, 30; Trag. Rel. p. 238 Rib.).
- A Lit., several soldiers’ tents situated together; hence, a military camp, an encampment; among the Romans a square (quadrata); later, after the manner of the Greeks, sometimes circular, or adjusted to its situation, Veg. Mil. 1, 23. It was surrounded by a trench (fossa) and a wall (vallum), and had four gates: Porta Praetoria, the front, chief gate, on the opp. side from the enemy, from which the legions marched; opp. to this, Porta Decumana (in later times Porta Quaestoria), the back gate; Porta Principalis Dextra, and Porta Principalis Sinistra, situated on the two sides of the camp, Liv. 40, 27, 4 sq.; cf. Dict. of Antiq.—
- b Phrases.
- α With adj.: stativa, occupied for a long time, permanent, Cic. Verr. 2, 5, 12, § 29; Caes. B. C. 3, 30; 3, 37; Sall. J. 44, 4; Tac. A. 3, 21: aestiva, summer camp, id. ib. 1, 16; Suet. Claud. 1: hiberna, Liv. 29, 35, 13 (more freq. absol. aestiva and hiberna, q. v.): navalia, an encampment on the shore for protecting the fleet and the troops while landing; sometimes connected with the ships drawn to land, Caes. B. G. 5, 22 Herz.; cf. id. ib. 5, 11; Liv. 29, 35, 13; called also nautica, Nep. Alcib. 8, 5; id. Hann. 11, 6 (cf. id. ib. § 4; Liv. 44, 39): lunata, crescent-shaped, Auct. B. Afr. 80.—With numerals: una, Tac. A. 4, 2: bina, Cic. Phil. 12, 11, 27; Liv. 4, 27, 3: quina, Caes. B. C. 3, 9.—
- β With verb: locum castris antecapere, Sall. J. 50, 1; cf.: capere locum castris, Liv. 4, 27, 3; 9, 17, 15; and montes castris capere, Tac. A. 12, 55: castra metari, Cael. ap. Non. p. 137, 18; Caes. B. C. 3, 13, 3; Hirt. B. G. 8, 15 al.: facere, Caes. B. G. 1, 48; Nep. Milt. 5, 2; Cic. Verr. 2, 5, 12, § 29 al.: ponere, Caes. B. G. 2, 5; 7, 35; Nep. Hann. 5 fin.: ponere et munire, Sall. J. 75, 7: munire, Caes. B. G. 1, 49; Liv. 44, 39, 1: communire, Caes. B. G. 5, 49; Liv. 23, 28, 3: castra castris conferre, id. 10, 32, 5; 23, 28, 9: castris se tenere, Caes. B. G. 1, 40, 8: castra movere, to break up, to decamp, id. ib. 1, 39 fin.; also syn. with to march forth from a camp, id. ib. 1, 15 Herz.; 1, 22; 2, 2; Sall. C. 57, 3; Nep. Dat. 8, 4; id. Eum. 12 fin. et saep.—Hence, also, promovere, Caes. B. G. 1, 48: movere retro, Liv. 2, 58, 3: removere, id. 9, 24, 4: proferre, Caes. B. C. 1, 81: castris castra inferre, Enn. Trag. 201 Vahl.—
- c Castra Praetoriana, Praetoria, Urbana or simply Castra, the barracks of the Praetorians in the suburbs of Rome, Suet. Tib. 37; id. Claud. 21; Tac. A. 4, 2; Suet. Aug. 29; id. Claud. 36; Dig. 48, 5, 15. —
- d Castrorum filius, a surname of Caligula, who was brought up in the camp, Suet. Calig. 22; Aur. Vict. Caes. 3.—So, Castrorum mater, an appellation of Faustina, the wife of the emperor Marcus Aurelius, because she accompanied him in an expedition against the Quadi, Capitol. Marc. Aur. 26.—Hence both appell. in later inscriptions as titles of the Roman emperors and empresses.—
- B Esp. as nom. propr., like castrum.
- 1 Castra Corneliana or Cornelia, on the north coast of Africa, near Utica, so called because the elder Scipio Africanus first pitched his camp there, after his landing in Africa, in the second Punic war, Caes. B. C. 2, 24; 2, 25; 2, 37; Mel. 1, 7, 2; Plin. 5, 4, 3, § 24.—
- 2 Castra Caecilia, in Lusitania, Plin. 4, 22, 35, § 117.—
- 3 Castra Hannibalis, a seaport town in Bruttium, Plin. 3, 10, 15, § 95.—
- 4 Castra Pyrrhi, a place in Grecian Illyria, Liv. 32, 13, 2.—
- 5 Castra Vetera or Vetera, a place on the Lower Rhine, now Xanthen, Tac. H. 4, 18; 4, 21; 4, 35; id. A. 1, 45.—
- 6 Castra Alexandri, a district in Egypt, Curt. 4, 7, 2; Oros. 1, 2.—
- C Meton.
- 1 Since, in military expeditions, a camp was pitched each evening, in the histt. (esp. Livy) for a day’s march: secundis castris ( = bidui itinere) pervenit ad Dium, Liv. 44, 7, 1; so Tac. H. 3, 15; cf.: alteris castris, Liv. 38, 13, 2; Curt. 3, 7.— So tertiis castris, Liv. 38, 13, 11; 38, 24, 1; Tac. H. 4, 71: quartis castris, Liv. 44, 46, 10: quintis castris, Caes. B. G. 7, 36; Liv. 28, 19, 4: septimis castris, id. 40, 22, 1: decimis castris, id. 27, 32 fin.; 28, 33, 1.—
- 2 Military service (hence, often opp. forum and toga), Nep. Epam. 5, 4; Vell. 2, 125, 4; Tib. 4, 1, 39: qui magnum in castris usum habebant, Caes. B. G. 1, 39.—
- 3 Of beehives: cerea, Verg. A. 12, 589: in apium castris, Pall. 1, 37, 4.—
- 4 Of a sheepfold, Col. 6, 23, 3.—
- 5 Of political parties, regarded as arrayed in hostility: si ad interdicti sententiam confugis... in meis castris praesidiisque versaris, Cic. Caecin. 29, 83.—
- 6 Of philosophical sects: Epicuri castra, Cic. Fam. 9, 20, 1: O castra praeclara (Epicuri)! id. ib. 7, 12, 1; Hor. C. 3, 16, 23; Sen. Ep. 2, 4.
- 1. fort, burcht, versterkte plaats, kasteel; — als naam: Castrum Album (in Spanje), nu Alicante; Castrum Novum (aan de kust v. Etrurië), nu Torre Chiaruccia;
- 2. stad.
Civitatis, id est, Episcopatus, jus non habebant ; qua notione vox hæc usurpatur non semel in Notitia Galliarum, ubi in Maxima Sequanorum,
Castrum Ebredunense, Castrum Vindonissense, Castrum Rauracense, Castrum Argentorate; in Narbonensi I.
Castrum Uceticense, in Lugdunensi I.
Castrum Cavallonense, Castrum Matisconense, cum
civitatibus, recensentur, licet
civitatisseu Episcopatus jus non haberent.
Castrum Divionense, occurrit non semel apud Gregorium Turonens. de Gloria Confess. cap. 42. et in Hist. pluries,
Noviomus cum tunc temporis Castrum, seu munitio, haberetur, postmodum ipsius ejusdem gloriosi Pontificis Medardi ordinatione, Pontificalis cathedræ honore sublimatus est.
Civitatiset
Castridefinitiones hic allatas approbare vetat ipsa, quam laudat Cangius, Notitia Galliarum, qualis exhibetur a R. P. Pagio ad annum 374. In ea enim
Civitatis Rigomagensiumet
Civitas Sollinensiumex provincia Alpium Maritimarum recensentur, quæ nusquam fuere sedes Episcopales ; deinde ex ipsis
Castris, quæ ex eadem Notitia hic enumerat Cangius, unum saltem exstat
Castrum Argentorate, cui
Civitatibussedes Episcopales fuisse, in
Castrisautem paucas reperiri ; unde factum est, ut quidam
Civitatesdixerint Episcopatus et
Castraurbes Episcopatu destitutas, ut laudatus Scriptor Vitæ S. Medardi : non idem tamen sunt
Episcopatuset
Civitas, neque
Castrumsemper excludit
Episcopatum. Quid igitur
Civitas, quid
Castrum? Docet Valesius in Præfatione ad suam Galliarum Notitiam pag.
Urbesaut
Oppida, necnon
Civitates, interdum etiam
Municipia, vocitare : ceteras urbes eis subjectas
Castrorumvel
Castellorumnonnunquam et
Vicorumappellatione designare. Quod ut probet, enumerat idem Valesius multas urbes, vel oppida, quæ Scriptores nostri
Castra Castellave appellarunt : ex quibus nonnulla sunt ampliora quæ
Civitatesvel
Urbesnuncupassent, si alteri urbi, quæ Caput gentis vel provinciæ habebatur, non fuissent subdita. Vide Castellum, et Civitas.
Actum Flaviniaco castro publico.
Comitatus:
Castrensia munia, id est, in Palatio obita, in leg. 2. Cod. Th. de Tractor. (8, 6, 1.) Aliter tamen censuit Salmasius ad Lampridium pag. 225. ubi fallitur in Corippi versu, quem sic legit,
Sequentia enim satis indicant legendumAdfuit obsequio Castrorum turba virorum.
Castorum, intelligique Eunuchos Imperatorios, de quorum invita castitate sic S. Basilius Epist. 87 :
Οὔτοι σωφρονοῦσι μὲν ἄμισθα διὰ σιδήρου, μαίνονται δὲ ἄκαρπα δι᾽ οἰκείαν αἰσχρότητα.
Ministri Castrenses, apud Lampridium in Severo cap. 41. qui his accenset Fullones, Vestitores, Pictores, Pincernas, etc.
Palatinis intra aulam obsequiis deputati, in leg. 12. Cod. Theod. de Palat. sacr. larg. (6, 30.) Tertullianus de Corona cap. 12 :
Est et alia militia regiarum familiarum ; nam et Castrenses appellantur, munificæ et ipsæ solennium Cæsareanorum.Hinc
Castrenses Legesappellat Sueno in Legib. Castrens. in Proœmio, quas alii
Leges Curiæ, seu
jus aulicum.
Castrenses, et
Ministeriani, de quibus est tit. in Cod. Justin. lib. 12. et in Cod. Theod. lib. 6. De iis etiam consulendi Cujacius, Gotofred. et alii.
Castrensibuset
Castrensianispræerat, eratque sub dispositione Præpositi sacri cubiculi, ut colligitur ex leg. un. Cod. Theod. Qui a præbit. tiron. (11, 18.) Sub
Castrensis
pædagogia, ministeriales dominici, Curæ Palatinorum, ut est in Notit. Imperii. Istius officii mentio præterea est in leg. 1. 2. Cod. Theod. de Castrensian. (6, 32.) leg. 12. de Palat. sacr. larg. (6, 30.) et alibi non semel.
Castrensi, Dignitate ecclesiastica vide ibid. col. 576. in
Feudum castri non potest Castrensis alteri conferre.§ 6 :
Si moritur Castrensis ante feudi revocationem, etc.Adde cap. 38. § 4. 6. Vide
Feudum Castri.
Quod vero de rebus viri diximus, idem est de dotalibus, quorum maritus dominus est, intelligi debet filius familias de Castrensi et de Castrensi peculo.
peculium. Vid. JC. in loco enim Concil. Trevir. omnino acceptione fori romani usurpata vox ; sed ad forum feudale pertinet Chart. Sifridi Archiep. Magunt. ann. 1237. ap. Guden. Cod. Diplom. vol. 1. pag. 345 :
Dictos nobiles in castro nostro Ameneburg 16. libris levium denariorum usualium terre illius pro jure Castrensis peculii, quod vulgariter dicitur Burclehen, infeudavimus, etc.Vide
Feudum Castri.
Castrenses, distinguntur a
Civibus:
Civesenim oppidi seu burgi,
Castrenses, castri incolæ sunt. Vide Ordericum Vitalem pag. 544. 546. et alibi non semel, et Michaelem Scotum lib. 4. Mensæ Philosophicæ cap. 14.
Falanx, Castrum.
Castriensis.
Dominus Willelmus de Stavele Castricomes Furnensis.Vide Burggravius.
Si aderit in Ecclesia lectus mortuorum, seu Castrum doloris, etc.Infra :
Cum quo ibunt ad feretrum, seu Castrum doloris.
Castrum doloris circa medium basilice predicte supra secundum lapidem rotundum ibidem positum, longitudinis quinque cannarum, et latitudinis quatuor, altitudinis octodecim palmorum usque ad planum suum : tectum habuit satis rapidum, ut congruam portionem ex eo reciperet. (Ed. Thuasne, I. 13. an. 1484.)
villaGall.
In feodum concessimus..... Castrum in Heidelberg cum burgo ipsius Castri.Alia Ludovici Com. Palat. ann. 1288 :
Castrum et civitatem in Heidelberg ;apud Schannat. Histor. Episcop. Wormat. tom. 1. pag. 232. 233. Græcos sui temporis omnes urbes
- SCAD-, a fortified place, castle, fort, fortress: ei Grunium dederat in Phrygiā castrum, N.—Plur.
-
…subsidio nostris misit. Qui cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res esset quantoque in periculo et castra et legiones et imperator versaretur cognovissent, nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt. Horum adventu tanta rerum commutatio est…
Julius Caesar, Gallic War
-
…castris sub monte consedit. Postridie eius diei praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…animadvertissem, crudeliter et regie factum esse dicerent. nunc intellego, si iste, quo intendit, in Manliana castra pervenerit, neminem tam stultum fore qui non videat coniurationem esse factam, neminem tam improbum qui non fateatur .…
Cicero, in Catilinam
-
…, non dare, consuerint ; eius rem populum Romanum esse testem. Hoc responso dato discessit. Postero die castra ex eo loco movent. Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, ad eum locum contenderunt ; quorum pars ; ab ; aperto latere legiones circumvenire, pars summum castrorum locum petere coepit. Eodem tempore equites nostri levisque armaturae pedites, qui cum iis una fuerant, quos primo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non amplius milibus passuum X abesse ; trans id flumen omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanorum expectare una cum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…inducti, quod in tanta multitudine dediticiorum suam fugam aut occultari aut omnino ignorari posse existimarent, prima nocte e castris Helvetiorum egressi ad Rhenum finesque Germanorum contenderunt. Quod ubi Caesar resciit, quorum per fines ierant his uti conquirerent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…bello esse perspectam. Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod si…
Julius Caesar, Gallic War
-
…diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo in loco Germani consederant, circiter passus DC ab his, castris idoneum locum delegit acieque triplici instructa ad eum locum venit. Primam et secundam aciem in armis esse, tertiam…
Julius Caesar, Gallic War
See castellum.