census
census2, a registering of citizens and property by the censors, census, appraisement
- A registering and rating of Roman citizens, property, etc., a census; cf. Liv. 1, 42, 5; Dig. 50, 15, and the compendiums referred to under censor: habere, Cic. Verr. 2, 2, 53, § 131: agere, Liv. 3, 22, 1; 40, 46, 8; Suet. Aug. 27; id. Tib. 21: facere, Gell. 10, 28, 1: censere, cf. censeo: censu prohibere, to refuse one admittance into the lists of citizens, Cic. Sest. 47, 101; so, censu excludere, Liv. 45, 15, 4: manumissio censu, i. e. when a slave was enrolled in the census at the request of his master, Just. Inst. 1, 5, 1.— Hence,
- II Meton.
- A The register of the census, the censor’s lists, P. Afr. ap. Gell. 7, 11, 9; Cic. Balb. 2, 5; id. Arch. 5, 11; id. Cael. 32, 78; Liv. 39, 44, 2; Dig. 50, 15, 4; 22, 3, 10.—
- B The registered property of Roman citizens: census senatorum (800,000 sesterces), Suet. Aug. 41; id. Vesp. 17: census equester (400,000 sesterces), id. Caes. 33; id. Aug. 40; cf. Juv. 14, 326.—
- C Wealth, riches, property, possessions, in gen. ( = divitiae, opes): homo egens, sine censu, Cic. Fl. 22, 52; so Hor. C. 2, 15, 13; id. S. 2, 3, 324; Ov. F. 1, 217; id. M. 3, 588; 8, 846; Plin. 14, prooem. § 5; Tac. A. 2, 37; Suet. Ner. 38; 44 al.: exiguus, Hor. Ep. 1, 1, 43: tenuis, id. ib. 1, 7, 56: opimo onerare digitos, Plin. 33, 1, 6, § 22.—Poet., = pretium, munera, rich presents, gifts, Ov. M. 7, 739.—
- 2 Trop.: censu Tullius oris (by eloquence) Emeritus caelum, Manil. 1, 792; cf. id. 1, 12; 3, 71.
~us, aestimatio
[rex ] provinciales adeo nutui suo substraverat ut ‥ primus ~um omnium capitum ageret
tibi ‥ navis onustae transvectionis ~um, qui a theloneariis nostris tributaria exactione inpetitur, perdonans attribuo
rex Offa ‥ concessit ut nullo majore †cessu alicujus rei essent subjectae quam praememorata sedis episcopalis
liber ab omni mundiali ~u
(? 10c) solutio agri ab omni ~u regali excepta expeditione [etc. ]
[rex ] omnium uniuscujusque anni ~uum successum bifarie ‥ ministros suos dividere ‥ imperavit
rex ‥ jussit ut nemo abbatum ‥ sibi locellum ad hoc thesaurizaret terrenum ut solitus ~us, quem indigenaeheriatua usualiter vocitant, qui pro hujus patriae potentibus post obitum regibus dari solet, unde pro eis ‥ dari posset haberet
clamo eos quietos ‥ ab omni mea consuetudine et ~u pecunie quegeld etdanegeld Anglice vocatur
taxato victu monachorum ‥ [rex ] reliqua sub ~um atque in suum dominium redigi jussit
ecclesias siquidem quas Willelmus frater Henrici ~ui subjecerat ipse [H. ] in manus Anselmi liberas reddidit
omnia sua sint libera ‥ ab omni collectione ~us, quegeld velscot veldenegeld Anglice nominator
princeps ‥ regem [Hispanie ] depositum ‥ innodavit sacramento ‥ Saracenos aliosque incredulos a suo regno expellere nec aliquos tales pro aliquo ~u habitare ibidem permittere
ut concederent eundem ~um de capitibus singulis tam virorum religiosorum quam ecclesiasticorum secularium, viz. pro singulis capitibus grossas singulas, novam quidem et inauditam taxam
Phariseis inquirentibus utrum liceat dari Cesari ~um annon respondit ‥
Christus noluit ut fideles prejudicarens imperatori infideli negando ei ~um
exultate quod ‥ primus apostolorum Petrus, dum mentis ac conscientiae vestrae ~u laetatur, nominum quoque vestrorum reminiscitur(
multa ex ~u B. Petri dicitur collegisse(
pro debito vobis annuo ~u, in quo ‥ minus vobis est ‥ responsum
recepta de ~ibus Romane ecclesie(
expendit in eundo ‥ versus curiam ‥ plus quam mille li., preter ~um domino pape et cardinalibus nomine primorum fructuum solutum
quod ~um mille m. ‥ habitum et signatum per ‥ thesaurarium patris sui [sc. regis ] mittendum ad curiam idem thesaurarius regis ‥ occupavit
quia attendatur quod, si ~us [in subsidium Terre Sancte ] statuatur, processu temporis in usus alios convertetur
sit terra ista libera omni regi [(sic ] nisi ecclesiastici ~i
(cyricsceat , id est ecclesiae ~us, in festo S. Martini
ecclesiasticus ~us
omnis ~us ecclesiasticus [(AS: ] contingat monasterio veteri secundum unumquemque liberum focum. et ~us luminaris [cyricsceat AS: ] ter in annoleohtgesceot
aecclesiastici ~i, id est duos modios de mundo grano
dicta capella tenetur ‥ ecclesie matrici de Wenloke in annuo ~u, viz. vij solidorum in signum subjeccionis; et vicarius ‥ ecclesie matricis percipit ij s. annui ~us, qui vocatur feodum confessionis
quod Sempynghamensi ecclesie nichil in feodum detur, set, si opus est, ad †conrm [MS: censum ] annuum vel ad operacionem
quod novi ~us ecclesiis aut vicariis non imponantur nec antiqui ~us augeantur
exactiones vel tallias
ibi est piscaria sine ~u
Celdefordam tenuit comes A. ‥ pro j manerio . ‥ modo Otto aurifaber tenet ad ~um in manu regis
[(dedi ] mansionem ‥ Hecham nomine, totum quod ibi habui cum terra Pagani ‥ et cum omnibus liberis hominibus quorum ~um idem P. recipiebat
precipio ut homines de S. juste reddant monachis de Spalding’ firmam suam et sensum
rex ‥ ecclesias non amplius vendere nec ad ~um ponere ‥ promisit
dando singulis annis iij s. pro ~u et viij d. pro sacha et socha
ij bovatas terre sub annuo ~u v s.
vic. r. c. de xxviij s. de ~u statuto de eadem terra
remisi Huberto ‥ omnes consuetudines ad terram ejus pertinentes quam de me tenet, preter solitum ~um qui ad terram ‥ pertinet, sc. xv d. per annum
dimisit terram illam O. persone ‥ ecclesie per servicium xij d. de ~u
solvent ‥ ecclesie ‥ pro dictis messuagiis xx s. annuatim ‥ de quibus vij s. ‥ fuerunt de veteri ~u debito dicte ecclesie
rex ‥ solet habere de annuo ~u predictorum bondorum de Lowistoft xxiij s. x d.
litem movit ‥ de annuo ~u c s. Scotorum a Dundurcus
in sex [virgatis ] hospitatis sedent homines xij, e quibus xj reddunt ~um xxiiij s., duodecimus R. habet j waram pro servitio suo
A. [tenet ] j virgatam, cujus una medietas fuit ad ~um. altera operaria
hec est tenura singulorum hominum de Ewelle et ~us et servitium quod pertinet singulis hominibus et terris quas tenent
quorum [rusticorum ] servitium, cum villa fuit facta libera, divideretur in duas partes, ut sacrista ‥ acciperet liberum ~um, sc. de qualibet acra ij d., celerarius haberet araturas et alia servitia
ad voluntatem domini possunt opera poni ad ~um, que quidem sunt estimanda: in hyeme opus j diei iij quad; in estate j d; in autumno ij d.
ibi [] viij acrae prati quae solebant esse legatorum regis modo reddunt de ~u xv sol. Canterbury
nullam aliam consuetudinem ibi [] rex capiebat preter ~um domorum sicut unicuique pertinebat Worcester
de hac civitate [] reddebat praepositus xij li. regi E. et vj li. comiti Heraldo et habebat in suo ~u supradictas omnes consuetudines Hereford
ipsi ‥ in novo burgo [] statuit xiij domos, quae antea non fuerant, apponens eas in ~u veteris burgi Nottingham
in Berewyce xl s. de ~u de burgo per unumquemque annum ‥, et in burgo de Rokesburge ‥ xl s. de ~u
omnibus burgensibus meis de L. concedo tenere de me libere et quiete ‥ per constitutes ~us suos et per crementum octo librarum
libertates ‥ cum memoratis xx s. annui ~us concessi(
volumus ‥ ut ‥ teneat ‥ managium quamdiu vixerit ‥ et ~um nostrum ‥ bene reddiderit
prior ‥ attraxit ‥ sibi dominium ‥ mes[uagii ], signum Hospitalis in eodem apponendo et ~um annuum a tenente ejusdem exigendo
assignavimus certum redditum ad coquinam, viz. †tensum [MS: censum ] burgi et mercati
apum custodi, si(gafolheorde , id est gregem ad ~um, teneat
r.c. de ~u Nove Foreste
abbas de Hida habet j robur per annum ad manerium suum de P. pertinens per visum summi forestarii, reddendo Johanni ‥ et ‥ Willelmo [forestariis de Savernake ] annuatim ad ~um suum fac[iendum ] domino regi ‥
ut unusquisque de domo sua in qua obtinebit masnagium ij d. de ~u domino suo annuatim reddat
in ‥ terris vineiis et †incensu [? l. in ~u ]
quod ‥ ~us edificiorum que super pontem [Xancton’ ] ‥ idem magister scolarium faciet fieri sint in perpetuum ad eundem pontem reficiendum
de ‥ ~ibus balenarum et aliis que de ascensa prepositure ‥ Baione excipiuntur
paratus sum ‥ conferre dicto puero x m. annuas de camera nostra ‥ donec in ‥ beneficio ecclesiastico ‥ eidem fuerit provisum. affectuose rogo vestram dilectionem quatinus predictum ~um annuum ‥ predicto W. ‥ percipere permittatis
materiam murmuris occasione cujusdam annui ~us inter nostre obediencie priores subortam
cum redditibus, servitiis, ‥ donariis, ~u morthidis ‥
si quis [(furti ] calumpniatus fuerit ‥, quodsi fidejussores invenire nequiverint, vincant illum ‥ et reddant callumpniatori suum ~um capitalem [AS: ]gilde man pam teonde his ceapgild
solvatur repetenti captale suum; (v.
sin autem [(furata pecunia sit ] in repostaculo reperta, tunc poterit ~us anticipacionis [AS: ] moderatior essepæt forfangfeoh
ingentem ~um captivorum gentilibus et Scotis Res filius Teudur tradidit
~us, divitiae
dum cernunt amplum sponsas expendere censum
quod si moreretur non diviso ~u suo, rex habebat omnem ~um
clericus judicatus est esse in misericordia regis et de omni †cessu et de corpore suo
qui alium de iniquitate accusare voluerit, quod ipse utro aut ~u aut commodo [(AS: ] deterior sitoðe feo oðe freme
ita ut accusatus perditurus sit propter delationem accusantis pecuniam aut vitam
si venditor careret plegiis, retineretur cum ~u(
cum pecunia
omnem ecclesie ~um sive thesaurum tam in auro et argento quam in lapidibus preciosis
si prepositus burgensem percutiat extra curiam, in misericordia est de suo scensu
catelle , cattallum, ~us
circa ~us emendam [(AS: ], ut per totam gentem una moneta eat ‥ quam nemo repudietfeos bote
de correctione pecunie; (
stabilitatem monetae
falsos mutabit, sic censum multiplicabit [(gl.: i. aurum et argentum ]
quatenus ‥ me ‥ ex omni paternae prudentiae diviti ~u ‥ ditare non recuses(
opulenti paternae philosophiae ~u exheredem
sub modio lumen, census sub clave sepultus / non multum prodest
multiplicavi tertiam partem ~us et denarium unum cum quarta parte ~us et cum denario uno, et provenerunt 63. quantus igitur est ~us? respondetur ex regula 24.
~us et octo radices ejus 33 denariis equipollent. queritur ergo: quantus est ~us
- 1. de census, schatting v.h. vermogen v.d. Rom. burgers; ➤ censum habere of agere de census houden;
- 2. volkstelling (elke vijf jaar op de Campus Martius door de censor uitgevoerd);
- 3. (meton.) burger- of belastingregister; ➤ censu prohibere (excludere) opname in het burgerregister weigeren; ne censibus negotiatorum naves ascriberentur;
- 4. vermogen, bezit [equester; senatorius; dives; tenuis];
- 5. (Mel.) belasting, pacht.
烟戶册。田宅單。估家 產。家貲。税。Censui censendo legem ferre 定估税之律。Homo tenui censu 薄富之士。Dat census honores 發財就體面。人富則榮。Habere vel agere censum 数烟戶。 籍民。
Suggest a Translation
See an image
Capite censi 無田宅單之民。Censi — orum plur. 財主。富翁。
Suggest a Translation
See an image
Requirant de Capellis et Abbatiolis ex Casis Dei in beneficium datis, qualis Census inde exeat.Tit. 31.
Qui Censa de rebus Ecclesiasticis ad Ecclesias persolvere detrectant.Concilium Meldense ann. 845. can. 62.
Juxta legale et antiquum edictum, Qui negligit Censum perdat agrum.Charta
Qui negligit Censum, perdat agrum, et per hanc auctoritatem sive eorum negligentia vel contemptu ipsa perdant beneficia.
Instit. Coutum. tom. 2. pag. 128.
Censibusdisseruit Grimm. Antiq. Juris pag. 299. et 858. Dicebantur etiam
Censusquæ pagani coram deorum simulacris offerebant, uti docet idem Grimmius Mythol. Germ. pag. 395. et 690. ex Vita S. Barbati.
ItemAlia Joan. ducis Bituric. pro fundat. S. Capellæ ann. 1405. ex Bibl. reg. :(vendit) omnes Census accordales, quos habet in parochia sanctæ Solengiæ, qui solvendi sunt ad hyemale festum B. Martini et ad festum Supplicii mense Augusti a quibuscumque personis, et super quibuscumque rebus et bonis debeantur, sive sint in territorio de parva livia, sive sint in territorio magnæ liviæ, sive alibi.
Medietatem omnium Censuum accordabilium, etc.
Item in duobus solidis et octo denariis Turon. debitis quolibet anno ab habitatoribus de Lugniaco et Molinis in Die Cœnæ Domini, ratione seu sub nomine Census, vocati de l'Aignel.
Personæ, uti loquebantur, mutabantur,
Altaris redemptiosæpius dicta. Vide in Altare 1. Charta
Dominus abbas solvet dimidiam partem Census altaris et liberabit ecclesiam, sacerdos et alteram partem Census solvet.
Solvendæ sunt nobis 4. unciæ Laurensis monetæ... quas antiquitus quidam ejusdem prædii possessores..... hospitali nostro... legaverunt annuatim solvendas. Hoc vero legatum Census, non quidem hereditarius, sed Voluntarius sive Arbitrarius dici solet, qui census vulgariter appellantur eigen gewilkort zins.Ibidem alia charta ann. 1228. pag. 155.
Censum etiam annuum, qui jure parrochiali olim tam episcopo quam archidiacono solvebatur,.... Censum atrii ipsumque atrium.Vide in Atrium 1.
Crescens, in Charta ann. 1264. ex Chartul. Campan. fol. 507 :
Incrementum census, sive annuus redditusdicitur, in Ch. ann. 1263. ibid. fol. 506. v°. col. 1. Necrolog. MS. eccl. Paris :
xvij. Kal. Jul. Obiit magister Milo de Corbolio, qui dedit ad opus anniversarii sui l. solidos annui augmentati Census.
Cum aliis nostris censibus, qui apud Compendium in festo B. Remigii in Capite Octobris singulis annis consueverunt apud Compendium persolvi : qui quidem census consueverunt vulgaliter appellari Census de bursa regis.
Singulis mansis... de quibus Census Decidit propter eorum impossibilitatem, qui mansa deservire non possunt, etc.
Quæ terra quondam fuit... ut dicitur onerata in 15. denariis Paris. et dicitur Capitalis Census.Charta Blanchæ Comitissæ Trecensis ann. 1224. ex Tabul. Campan. Thuan :
Super eo quod possessiones quas tenebant... nomine Census Capitalis tradebant ad censium adcrescentem, etc.Vide Capitale 5.
Census fundi terrænuncupatur, in Charta ann. 1275. ex Chartul. AD. S. Germ. Prat. fol. 73. v°. col. 1 :
Triginta solidi Paris. annui Census capitalis seu fondi terræ.Vide infra Census fonsalis.
Inhabitatores loci illius cujuscumque nationis vel conditionis nulla inquietati perturbatione advocato suo, si quem habeant, nihil præter Capitalem Censum in eodem loco persolvant.
Ut illi Franci qui Censum de suo Capite vel de suis rebus ad partem regiam debent.Ibid cap. 34. Confer
Census regalis. Donatio trium mancipiorum ann. 1102. ap. Guden. Cod. Dipl. tom. 1. pag. 387 :
Talem eis Censum constitui ut quicumque vir fuerit inter eos singulis annis... de Capite suo 8. denarios persolvat, mulier autem semper libera sine censu maneat.
, in Consuet. municipal. Aurel. art. 123. Bles. art. 109. 115. et Dunens. art. 32. qui in Glossar. jur. Gall. definitur :Chier vel cens
Quarante et quatre soulz de Chier cens chascun an sus plusieurs terres,... portans los et ventes: habent loco
. Charta ann. 1300. in Reg. 38. Chartoph. reg. ch. 71 :Chier cens , Capitaliscensus
Item tres denarios CariReg. visitat. leprosar. diœc. Paris. ann. 1351 :census , quos sibi Guillelmus vacarius pro una pecia vineæ.... debere dicitur... Item xliij. denarios Caricensus debitos ad festum S. Remigii.
De CaroCharta ann. 1314. ex Chartul. S. Maglor. Paris. ch. 65 :censu in Gonessia circiter xlvj. sol.
Pour treize sols de bons tournois chascun an tant de Chier cens comme de crois de cens.Ubi aperte distinguitur ab
incremento census, atque adeo cum
capitaliconfunditur ; qui
Carusfortean vocatur, quia ad fundum terræ pertinet.
Budenzins, col. 151 : Marchio Misnenis
indulsit civitatibus in Grymmis singulis annis habere nundinas... Item dedit eis libertatem de Censu Casarum in prædictis nundinis ad triennium continue se consequendum, ita quod ipse nec quisque nomine sui prædictum censum eo tempore debeat extorquere.
Censum quoque petræ et censum domicilii atque castelli, exceptis equitum suorum domibus.
communiæjura a domino concessa persolvi debet, in Ch. commun. villæ de Piceyo ann. 1208. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 605. art. 13.
Cens Cottier. Tabularium Prioratus S. Nicasii de Mellento ann. 1205. fol. 65 :
Nicolaus Sellarius debet annuatim de domo sua... 15. sol. de Censu cotier, etc.Occurrit alibi.
Cens quotage, in Charta Regis Philippi Pulcri ann. 1310. in 47. Regesto Tabularii Regii num. 14.
rectum censumprædio imponitur,
Surcens.
Raoul Roussel et Agnes sa fame en non de assainement des lx. soulz Par. de annuel et perpétuel Cens cotaige, etc.Vide in Gota 2. et Supercensus.
Concesserunt totum augmentum census hostisiarum quæ ibi fiunt, quod vulgo dicitur Croiscens.
Croix de cens, vel ut alii melius efferunt,
Croists de cens, et quam perperam illa interpretatus sit Molinæus in suo Commentario ad antiquam Consuetud. Paris. tit. de Censivis Gloss. 2. n. 16. sub finem : Si dictum sit, inquit,
a dix sols de cens et surcens, vel
à dix sols de Croix de cens ou renteantiquitus usitatum, non significat
Incrementum census, prout nonnulli argute putant, sed incaute, quia illud verbum etiam unico denario census a veteribus frequenter addebatur : sed denotat præstationem census in certa pecunia numerata consistere, quæ altera parte
Crucesignata sit. Hanc opinionem amplexi sunt Brodæus in novam Consuetud. Paris. tit. de Censivis n. 23. pag. 539. et quidam alii Scriptores eruditi. Verum refelli potest ex uno allato loco, ubi
Augmentum censusdicitur
Croiscens: quod unum idemque est cum antiquo
Croix de cens, vel potius
Croist de cens. His igitur verbis non denarius
Crucesignatus, non census ipse primigenius, sed census secundarius et redditus, seu
Incrementum censusdebet intelligi, Gall.
de Laurieretom. 1. Ordinat. pag. 387. ubi sic legitur :
Cum cives nostri Parisienses supplicassent nobis, quod nos ordinaremus et statueremus certum terminum, infra quem illi quibus debentur Incrementa censuum vel reditus, possent assignare ad domos et possessiones, cum earum pertinentiis, sitas Parisius, de quibus eisdem civibus debentur Incrementa censuum et reditus de eisdem, quando domus vel possessiones hujusmodi sunt vacuæ, et ad hoc redactæ, quod non possunt ipsi circa percipere census vel reditus earum... Nos ipsorum civium indemnitati...Similia prorsus habentur in Edicto Philippi VI. ann. 1383. apud eumdemprovidere volentes.., statuimus, etc.
de Laurieretom. 2. pag. 196. et 197. ubi ante nos observavit
Incrementa censuum, qui in laudatis Edictis pluries
redditusappellantur, non esse cum censibus primigeniis confundendos, sed redditus esse primigeniis superadditos, adventitiasque pensiones ab ipsis censibus distinguendas. Id confirmat Litteris Hugonis
de CousyCustodis Præposituræ Parisiensis quæ sic se habent :
A tous ceux qui ces presentes Lettres verront, Hugues de Cousy, Garde de la Prevosté de Paris, Salut. Scavoir faisons, que pardevant Denis de la Celle et Mery de la Prée, Clercs Notaires jurez establis de par nostre Sire le Roy au Chastelet de Paris, ausquels quant aux choses qui sensuivent, faire, oyr, et à vous rapporter, nous avons commis et commettons de tout nostre pooir en euls, ajoûtant foy pleniere en ce cas et en greigneur, personnellement establis Jean Bourdon et Emmeline sa femme, fille de feu Philippe Bonnecin bourgeois de Paris et ses hoirs, soisante quatre livres neuf sols onze deniers parisis de Croix de cens ou rente, que ils avoient de propre heritage, de ladite Emmeline chascun an, ès lieux et sur les lieux cy-aprés nommez et devisez en cette maniere. C'est à sçavoir premierement sur la maison, etc.His addo quæ habentur in Tabulario Calensi pag. 270 :
Pro sexaginta solidis Paris. annui Incrementi temporalis seu perpetui redditus reddendis eisdem... et aliis censariis dictæ domus ;ubi
incrementumaliud non est
quam Census crescens, ut satis patet.
Tali conditione ut ad obitum meum hoc totum de meo prius eis reddat, quam Census meus Dividi incipiatur.
Census Castelli.
Accipiat de manso indominicato denarios 12. de manso ingenuili 4. denarios de Censu Dominicato, et 4. de sua facultate.Infra :
4. denarios de Censu Dominicato, et 4. de facultate mansuarii.
de Dowaire, inter Redit. comitat. Namurc. ann. 1289. ex Reg. sign.
Le papier aux ayssellesCam. Comput. Insul. fol. 24. r°. :
Encor a li cuens à Templous Cens, k'on apele de Dowaire ; si le paie on à Noiel, et doit chascuns bonniers iij. deniers.
Census duplicati, Niorti. Ex alia ejusdem docemur, ab eo subditis impositum pro expensis viæ Hierosolymitanæ, quam susceperat :
Dictæ igitur Terræ sanctæ attento necessitatis articulo, fulto insuper prætextu consuetudinis approbatæ, ususque longævi, cujus non est vilis auctoritas, mandavisse meminimus Censum colligi Duplicatum, prius facta nobis sæpius relatione, quod secundum usum patriæ tanquam Cruce signati id facere poteramus.Charta libertatum villæ S. Germani in
Antiquus Census nobis debitus nummorum et gallinarum tantum debet Duplicari.Vide Stephanum Tornac. Epist. 138. novæ edit. Fit etiam mentio
Census duplicatiin Statuto
des Rachats à mercy, apud Gallandum de Franco alodio pag. 68. ubi pro de
leurs doubles, legendum
Cens doubles, ut præfert MS. Codex quem vidi. Charta ann. 1210. ex Tabulario Fossatensi fol. 114 :
Pro singulis focis duos solidos reddere, qui duo solidi his tribus de causis Duplicabuntur, cum dominus Rex questam exiget communiter a Regalibus Abbatiis suis, cum D. Papa ad partes nostras venerit, cum, quod absit, incendium passa fuerit Abbatia nostra. Duplicatuspotissimum
censusexigebatur in tribus casibus, in quibus dominus a vassallo legalia auxilia petere poterat, ut est in Consuetudine Andegavensi art. 128. 129. et Cenoman. 138. 139. Adde Perticens. art. 82. Pictavensem art. 160. Soesmensem art. 3. et
de Ferté Auvrayart. 6.
Censusetiam duplicabatur quando justo tempore non erat exsolutus. Charta Troanni Comitis ann. 833. post Irminonem pag. 346 :
Et si de ipso Censu tardi aut negligentes apparuerimus intra dies 14. in duplum restauremus.Germ.
Rutscherzins. Vide Mittermaier. Introd. in Jus German. § 180. not. 2.
Carolus Imperator... in tribus locis annuatim colligebat mille et ducentas libras ad servitium Apostolicæ sedis, id est, Aquisgrani, apud Podium S. Mariæ, et apud S. Ægidium, excepto hoc quod unusquisque propria devotione offerebat.Exstat Bulla MS. Nicolai IV. PP. ann. 3. in qua continentur
Census Ecclesiarum in Regno(Siciliæ)
et Campania, et Maritima, sicut in Registris ejusdem Romanæ Ecclesiæ habentur. Vide Baron. ann. 1059. n. 59. 1065. n. 93. 1076. n. 56.
juris S. Petridicuntur fuisse, apud Hugonem Flaviniac. pag. 197. ex Epistola Gregorii VII. PP. ex qua patet ejusmodi census in Gallia exactos. Adde Bibl. Cluniac. pag. 274. Beslium in Comitib. Pictav. pag. 532. etc. Vide Denarius S. Petri.
Item quælibet domus inhabitata terræ acquisitæ communis persolvat tres denarios Mergulienses annuatim domino Papæ et S. R. E. in signum et perpetuam memoriam, quod per ipsius auxilium contra hæreticos fuit acquisita, et comiti et ejus successoribus concessa in perpetuum et confirmata. Terminus autem colligendi hujusmodi denarium erit ab initio Quadragesimæ usque ad Pascha.
Quod si in eisdem locis vas apum, vel Census extraneus, vel inventio se obtulerit, hoc totum inter abbatem et castellanum æqualiter dividetur.
Capitalissupra. Vide in hac voce. Charta ann. 1298. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 68. r°. col. 2 :
Item sexaginta solidos annui et fonsalis Census.Alia Phil. Pulcr. ann. 1308. in Reg. 40. Chartoph. reg. ch. 3 :
Concedimus imperpetuum omnes et singulos Census fonsales, quos in villa Compendiensi... habemus.Rursum alia Phil. V. ann. 1320. in Reg. 71. ch. 84 :
Novem arpenta vinearum vel circiter, ac sexaginta solidos Census funsalis.
Præcipimus omnibus Rectoribus et Curatis in virtute sanctæ obedientiæ, ut in singulis Dominicis Quadragesimæ sanctæ moneant et inducant plebes suas, ut solvere debeant Census S. Licerii, quos absque peccato detinere non possunt, prout est antiquitus fieri consuetum.Quisnam fuerit hic census S. Licerio seu Ecclesiæ Cathedrali solutus, mihi incompertum.
Do igitur eis in Ulteriorisportu ecclesiam, ..... Censum lignorum ejusdem villæ, etc.
Item Domnus Matthæus Vanne et Domnus Stephanus Putet dederunt eisdem fratribus Censum manus firmæ cum omni justitia et dominatione.Vide Manufirma.
de Busseulex Cod. reg. 6017. fol. 43. r°. :
Item sex solidos Census Martii pro quodam prato et terra, cum eorum juribus.
Et omnia quæ ad ipsum locum pertinent, sint omnino libera, cellæ, Ecclesiæ... cum redditibus, servitiis, debitis,... decimis, donariis, Censumorthidis, legibus, consuetudinibus, etc.Occurrit rursum in alia Edwardi Charta eodem verborum tenore, pag. 237. Ubi loci nescio an sit quod
Redditus annuus 50. solidorum Parisiensium mortificatus, in Charta ann. 1270. in Tabulario Fossatensi fol. 70.
Catallum meliusesse videtur, quod alias
Mortuariumappellant, et
Censum ultimum. Conf. Spelmann. de Sepultura in Oper. Posthum. tom. 1. pag. 189.
Census siccus. Charta Ottonis III. comit. Burgund. ann. 1195. inter Probat. tom. 1. Annal. Præmonstr. col. 455 :
Census nummorum apud Salins ; apud Dolam Census nummorum, etc.
Votum B. Olavi; Suecis. et in Charta Pauli Nidrosiensis Episcopi,
Sant-Olafs-Scatt. Census qui a Suecis ad S. Olavi Norvegorum Regis sepulcrum Nidrosiam in Norwegia deferebatur : quem Upsaliam ad ejusdem Sancti altare ferri præcepit Nicolaus
AlbArchiepiscopus Upsaliensis. Cujusmodi autem fuerit, docet Charta ejusdem Antistitis ann. 1314. descripta a Scheffero ad Chron. Archiepisc. Upsaliensium pag. 251 :
Videlicet de quolibet rustico unam ulnam telæ, vel ejus valorem : de captura alecum, de qualibet sagena unam partem dictam manskut : de captura focæ, de qualibet nave unam manskut : de qualibet nave quæ vadit Stokolmis cum mercimoniis, unum denarium Swecicum, etc.
Item gros cens, appellez les Cens Perier, à Chasteau Renart, receuz lendemain de la saint Remy, six sols, huit deniers.An idem qui mox
Census de Ponton?
petraseu arce munienda vel reparanda exigitur. Locus est supra in Census castelli. Vide in Petra.
de Ponton, inter Redit. Comitat. Namurc. ann. 1289. ex Reg. sign.
Le papier aux AyssellesCam. Comput. Insul. fol. 63. v°. :
Encor a li cuens a Sclayn le Cens de Ponton, c'on paie le Dimenche après l'Ascension.
Dedit ecclesiæ Parisiensi viginti et septem cum dimidio arpenta terræ arabilis... ad censum, qui dicitur Census Quartarum.Vide Quarta 6.
Census regalis undecunque legitime exiebat, volumus ut inde solvatur, sive de propria persona hominis, sive de rebus.Adde Capitula ad Legem Salicam, tit. 3. cap. 14. Capitulare 3. ann. 812. cap. 11. lib. 3. Capitul. cap. 85. Capitul. 2. ann. 869. cap. 3. etc.
Sanctimonialibus in Mulinbechi... concessimus at ab hominibus prædictæ ecclesiæ usibus ac servituti earum subditis Regalis vel Imperialis Census qui nostro juri solebat hactenus persolvi a nullo comite vel judiciali persona deinceps exigatur.
requiridebet, cujusque præstatio ad statutum diem non est assignata : unde
Census rogoappellatur, in vet. Consuet. Meledun. art. 132.
Cens requerable, in Carnot. art. 111.
A queste et cherchage, in Blesens. art. 109. 113. 114. 115. Dunens. art. 32. Pertic. art. 83. quomodo etiam ex Raguello leg. in Aurel. art. 117. et 119. Charta ann. 1367. in Chartul. Guil. abb. S. Germ. Prat. fol. 38. v°. :
Hospitium... oneratum... in uno parvoTuronensi thesaurario dictæ ecclesiæ, Census requisibilis annuatim.
Sepiis, piscibus, Gall.
Census ingenuilis.
Donaticum tollendum, et omnem redhibitionem, et siccum Censum reddendum. Rente seiche,in Consuetudine Aquensi tit. 8. art. 7. Marchensi art. 180. 411. 432. 437. S. Severi tit. 6. art. 1. 2. Baion. tit. 4. art. 10. 11. Vide Rastallum verbo
Rent, pag. 162. et infra in
Pecunia sicca.
Et de tant comme il a failli de paier les redevances,... il est tenu de faire vers eux ce qu'il devra, comme de cens trépassé.
Damus omnipotenti Deo et S. Mariæ Matri ejus et toti Capitulo S. Nazarii Carcassoniæ... Censum annualem, tres solidos Hugonenses, quartos, quintos, agrerios, taxas, medios, quartos, tertiarios, Census Usaticos, boairias, asiniairias, adempramenta, foriscapia, dominationes et dominium, et cætera terræ merita, bona et jura.Vide Census Coustumarum et Usaticum.
Census, usaticos, etc.
Item Census, qui dicitur vulgariter des Usaires, et debet terragium.
Cense, in Consuetud. Ducatus Burgundiæ art. 109. 114. etc. et in Consuetud. Comitatus Burgund. art. 13. 14. 35. 62. 108.
Donamus 40. libras... annui redditus in Censa nostra Autissiod. annuatim percipiendas... quæ Censa debetur nobis solvi annuatim... præcipientes quod quicumque dictam Censam... levaverit, etc.
Dederat eidem Ecclesiæ multa alia, medietatem videlicet Censæ de Vincellis, et terras, etc.Infra :
Dedit eis ibi Ecclesiam S. Prisci, ita quod centum solidi de Censa ejusdem Ecclesiæ annuatim dividerentur in anniversario suo.Occurrit non semel in Consuetudinibus localib. Bituricensib. editis a Thomasserio,
Confitetur tenere ad Censam, tantum quantum placuerit dicto domino, quinque bichonatas terræ et tertiam partem prati, sub servitio anno quolibet iij. sol. viij. den. ij. bichetorum siliginis et unius gallinæ.
Decima illa de Vendren annuatim danda est ad Censam de anno in annum in festo S. Johannis... Censam illam, quæ et Obedientia nuncupatur, habere potest, qui melioreminde commoditatem facere videatur, videlicet Canonicus S. Albani quilibet.
Dedit Censionem quandam Abbati S. Albini et monachis, quia census et venditiones ex eorum beneficio, etc.Occurrit hæc vox ibi pluries.
Censa de villis nostris, quæ vinum debent, in cellaria nostra mittant.Et cap. 62 :
Quid de mansis qui arari debent, quid de sogalibus, quid de Censis, quid de feda fracta vel freda, etc.Ita etiam in Capitul. 2. ann. 813. cap. 6. in Charta ann. 897. ex Tabulario Flaviniac.
Ermengarius... habet de terra arabili bun. v. debuerat reddere Censum ingenuile, sed propter vineam quam facit, reddit Censum servile.
Censum ingenuilemet
Censum servilem.
Quos publicus census spectat, in Concilio Remensi ann. 630. can. 6. Pactum Arichis Principis Beneventani cum Neapolitanis :
Si Censilis homo de Liburia patitur oppressiones, etc.Petrus de Vineis lib. 6. Epist. 11 :
Universos et singulos rusticos et Censiles, seu quocunque alio servitutis vocabulo nuncupantur.
Terramque Censilem, partim vineis consitam, partim arabilem, etc.
Censelnostris. Vetus Consuetudo localis Ambian. MS. :
En le terre le Vesque, la û il a bal, justiche et toute Seigneurie, nus ne puet justicier sen Censel fors par le Prevost le Vesque, et est l'amende sienne.Magnum Tabular. Corbeïense :
Item tous li treffons de le ville et de le banlieue sont Mons. l'Abbé, ou tenu de lui en fief, ou Chensel.
Terra Censalis, in Capit. 4. ann. 819. cap. 4. in lib. 4. Capit. cap. 39.
Similiter et de cæteris Censalibus et de rebus ad casas Dei traditis, unde census ad partem Regis exivit antiquitus. Biens Censeables,in Consuetud. Comitat. Burgundiæ art. 64. 65.
Censale donativum, in Diplomate Caroli Calvi apud Joan. a Bosco in Vienna pag. 56.
Censale vinum, in Vita S. Urbani Episcopi Lingonensis cap. 1. num. 4.
Pour ce que ledit molin estoit trop chargé de Censalz.Charta Joan. Atrebat. comit. Augiens. pro commun. S. Valer. ann. 1376. ex Tabul. S. Vulfr. Abbavil. :
Item se bourgeois aura livré sa maison à louage ou donné a cens, il pourra prendre gaige en icelle maison pour son loage ou pour son Censel.Alia ann. 1317. in Chartul. 21. Corb. :
Avons vendu... toute le terre que nous aviemes et poiesmes avoir a Belle,... soit en fief ou en Censsel.Ubi Charta Lat. ibid. habet :
sive in feodis, sive in Censibus.
Censaule, in Ch. ann. 1292. ex Chartul. 21. Corb. fol. 298. v°. :
Ils disoient(les religieux de Corbie) que ce que je tenoie d'eulx a Hamelet estoit Censaules, et je disoie que je le tenoye en fief d'eulx et de ledite église.
Censa, Villa, prædium, Gall.
Tradidimus pro nobis et successoribus Petro Sutoris de Clossayo quoddam Censale seu censam cum pertinenciis ejusdem, quod est situm juxta cimeterium de Clossayo, quod solebat tenere Geraldus Limones pro quindecim solidis et uno capone annui redditus.
Ad Birmenstorff possidemus duos diurnales, et ad Ahornem dimidium mansum, et 1. Censarium.Infra :
Liberi Censarii de Obren... persolvunt censum de auro quod appendit siclum.Ibidem :
Ad rore(habemus) ex integro liberos Censarios.
Dictus Symon nollet quod trituratores dictorum portionariorum seu Censarii eorumdem, etc.
Cum controversia esset inter Abbatem S. Victoris et Conventum ex una parte, et Censarios illos qui tenebant censivam S. Genovefæ super ripam Beveris, ex alia, etc.
censusqui percipitur in prædio alterius. Charta Philippi Augusti ann. 1216 :
Decem modios avenæ ad mensuram Parisiensem percipiendos in Censamento nostro de Dordano.
Qui emerit solum Censatum et cum suo copulaverit, duos census dabit.
Censarii, Villani censui obnoxii. Privilegium Theodorici
de Falkeborcann. 1242 :
Promitto etiam censum dictæ Ecclesie de Mersene, a Censionariis qui solvendo sunt, faciam persolvi... si vero Censionarii solvendo non fuerint, etc.
Filios vero suos Robertum et Henricum honoris sui Censatos hæredes dereliquit.
Quingentas vaccas inferendales annis singulis a Chlotario Seniore Censiti reddebant.Formulæ veteres apud Bignonium :
Unde Censisti te nobis annis singulis ad festivitatem sancti illius, in luminaribus ipsius Sancti, vel pro mercedis tuæ augmento argentum solidos tantos.Occurrit hæc vox non semel in Actis Episcopor. Cenoman. pag. 93. 104. 153. 155. tom. 3. Analector. Mabillonii.
censum exigere.
Censirnostris. Charta ann. 1138. ex Chartul. Hannon. in Cam. Comput. Insul. ch. 15 :
Et s'il avenoit que je acensesisse men winage, cil a qui je Censiroie, fineroit audit gret doudit Bouchart des devantdis trois cent livres. Tant les Censis présentement, comme les vendus a vie,in Lit. ann. 1368. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 135. art. 43.
SiEt mox :agri portio chasmate perierit, debebit per Censitorem revelari.
Nisi caussam Censitori probarit.Erant autem Censitores in provinciis iidem fere qui Censores in Urbe. Præerant censibus exigendis, agros dimetiebantur, et pro spatio et modo tributa distribuebant.
Censitor civium Romanorum Coloniæ Victricensismemoratur in vet. Inscriptione apud Fabrett. pag. 29. Vide Lactantium de mort. Persecutor. n. 23. et infra.
Censitaire, in Consuetud. Aurelian. art. 129. Speculum Saxon. lib. 1. art. 54. § 1 :
Non debet Censitus altiora seu majora pignora, quam sensus annualis suus constat, pro domino sustinere suo.Ibidem § 6. lib. 2. art. 21. § 2. art. 59. § 2. Charta ann. 975. apud Ughellum in Episcop. Vincentinis :
In Catturiano Censitos S. Viti pertinentes de casale Peucali.
Salvo tamen jure feudatariis et agricolis cive Censitis.Et infra :
Agricolæ vel Censiti.Chron. Comodoliac. inter Fragm. Hist. Stephanotii MSS. tom. 2 :
Præpositus et Capitulum S. Juniani cognitionem causarum exercuerunt in hominibus suis Censitis seu mansionariis.
Et terra ipsa, antequam ibi domus fuisset, Censita erat hominibus pro mercato eorum.Infra :
Homines, quorum terra erat Censita.
Dedit etiam eisdem similiter Censita, quæ fuerant ejus Joannis Frontini, quæ sita sunt apud Leziniacum juxta cimeterium helemosinarium inter domos Monachorum de Castellariis et burgum prioris memorati, salvis consuetudinibus nostris, quas habemus in mansionariis Laicis eorumdem Censitorum.
Dedit unam manufirmam terræ Censivæ in pago Vindocinense.Occurrit ibi non semel.
d'Estillyann. circ. 1430. ex Cod. reg. 9493 :
Demy juet de terre, moité Censifve et moitié terrageau, etc.
Concessit Abbati... totam terram et pratum, et etiam Censivarium, quod ipse habebat apud Fossardum in parochia S. Vincentii Lenogesili.
Census, apud Acherium tom. 6. Spicileg. pag. 695 :
Decima quæ a fidelibus datur, Dei Censo nuncupanda est, et Deo ex integro reddenda.
Zins.
Prædictos honores, Censualia, seu possessiones in civitate et suburbiis, etc.
Censualis possessio, in Chart. ann. 1133. ap. Guden. Cod. Diplom. tom. 1. pag. 108.
Pro sententia ferenda super violario, seu Censuali mortuo, etc.Occurrit ibi non semel. Vide Censumorthidus, et Violarium.
Ut non scribæ, non servi publici, nonCensuales illis actibus interessent.
Et omnesConradus Marpurgens. in S. Elizabeth. pag. 290 :Censuales , qui singulos solidos pro capite quisque persolvent, tam ad hoc prædium, quam ad aliud Paldolwein nuncupatum.
Et puellæ dominæ Elizabeth se fecit singulis annis in suo anniversario ad duos denariosAd Petrum Venerab. lib. 1. de Mirac. cap. 28. Charta Gaufridi Comitis Andegavens. ex Tabular. Andegav. :Censualem .
Terram suam... in qua idem Theobaldus hominesChronicon Andrense :Censuales ibidem hospitaverat.
Prædia, et facultates, nemora, reditus etCharta Friderici II. Imper. ann. 1230. pro privilegiis urbis Ratisponensis :Censuales ... dederunt.
Si homo quiConsuetudo Bigorræ apud Marcam in Histor. Beneharnensi lib. 9. cap. 6 :Censualis dicitur, continuam fecerit in civitate residentiam, jura civitatis conservando in dandis collectis et aliis, quæ a civibus statuuntur : nulla postmodum exhibebit Domino servitia per coactionem, sed tantummodo persolvat censum, etc.
Censuales rustici vel liberi non in expeditionem Comitem sequantur, nisi, etc.
Marcholfus, Ascafenesburgensis præpositus, duos viros B. et D. ejusdem præposituræ aliquando quidem Censuales... ministeriales sibi constituerit, et ex eis alterum pincernam, alterum vero marscalcum ordinaverit... Advocatus et, si quid juris in ipsos vel heredes eorum habere videbatur, absque omni contradictione resignavit.
Bruiereann. 1481. ex Tabulario B. Mariæ de Bono Nuncio Rotomagens. :
Guillermus de la Mare fuit et est Censualis ipsorum, etc. Censualis mansusin Charta Henrici IV. Ducis Silesiæ de fundatione ædis S. Crucis apud Ludewig. tom. 5. Reliq. MSS. pag. 428. Fuerunt olim qui Ecclesiarum seu Monasteriorum
homines censualesse sponte constituebant, quocirca capitibus super altare positis Sancto, Ecclesiæ seu Monast. Patrono titulari sese offerebant, ut Arnulfus monachus in S. Emmerammi Monast. fieri solitum fuisse tradit. Vide Annal. Benedict. tom. 4. pag. 286.
Querelis frequentibus excitati de Hominibus Subcensualibus utriusque sexus, quod censum statutis temporibus non persolvant... duximus statuendum quod quicumque... moniti infra 15. dies de hoc non satisfecerint competenter, incurrant excommunicationis sententiam ipso facto.
Ecclesia Latigniacensis Hilderio de Monte-Udonis... debere solebat 20. sol. Censsuales, et 20. sol. similiter Censsuales reddendos annuatim.
censuspersolvitur, in Ch. ann. 1464. apud Christ. Schlegel. in Disquisit. de Num. ant. pag. 91.
Censalisin Capit. quæ per se scribenda sunt ann. 817. Bal. 819. cap. 4.
Ipsimet in terra Censuali sua scarritiones firmaverunt, et carnes reposuerunt.Vide Chronicon Andrense pag. 348. et
Censalis terra.
Censivementvertitur pag. 269. 274. 276.
Congregati sunt homines ad tuendum usum Censualitatis suæ.
Præterea sciendum est, quod Capitulum Ecclesiæ de Arida-Gamantia Matthæo concessit, quod prædictam Censualitatem in alterius personæ manu non ponet, nisi assensu illius qui præfatum censum possidebit.Hocce in posteriori saltem loco
Censualitasidem videtur, quod fundus receptus ad censum, Gall.
Sub eadem pace sint guiatica nostra,... et Censuaria, et pennones, et omnia regalia nostra.
Pro 60. sol. Paris. annui incrementi temporalis seu perpetui redditus reddendis eisdem... et aliis Censuariis dictæ domus.
Nullum Advocatum præter Lovaniensem Comitem, nullum Censuarium præter custodem altaris habentes.
Censuarius Monasterii S. Albani, tom. 2 Rerum Moguntiac. pag. 769. edit. 1722. in Charta donationis pro eodem Monasterio ann. 1347.
Hoc idem in pace mater sentiebat Ecclesia, quæ dictum regum ad nos pleno jure pertinere debere censuit, nosque ipsius fore Censuarium et vassallum.Vide Arrendator.
Unaquæque mensura dabit Censuatim sex denarios.Occurrit etiam apud Acherium tom. 9. Spicil. pag. 360.
Casæ
Censuatæ, in Charta ann. 1120. apud Ughellum tom. 6. Ital. Sacr. pag. 871.
de OysiCastellani Cameracensis in Tabul. Abbatiæ Montis S. Martini :
Campellos quoque quosdam antequam Censura ista facta fuerat, emerat... quoniam vero res bene gestas plerumque solet oblivio delere,... memoratam Censuram fecimus litteris inseri.Supra :
Dedit eidem Ecclesiæ ad Censum decem modiorum frumenti.Alia Humolariensis Abbatis anni 1159. in eod. Tabul. :
Nos vero huic Censuræ apponimus conditionem, quod neque Gerbertus neque hæres ejus hunc Censum vendere aut invadiare poterit.
Et de portu, seu de omnibus Censuris, quæ ex ipso exeunt vel exire debent.Alia ann. 1093. in Probat. Hist. Sabaud. pag. 27 :
Liberum et absolutum a fodro et omni Censura prædictum Monasterium esse jubemus.
Hospitalarii vero hujusmodi comisionem abnegantes legitima antecessorum nostrorum donatione et triginta annorum quieta possessione prædictam Ecclesiam sibi defendere volebant pro constituta Censura sex modiorum annonæ et ordei.
Et ipsa ecclesia nostram Censuram nobis persolvat, videlicet unum modium de centeno, et unam ceram, et tertiam partem mortuariorum.
- P. of censeo.
- censeo, a registering of citizens and property by the censors, census, appraisement: censum habere: agere, L.: censu prohibere, to exclude from the list of citizens.—A counting, numbering: eorum, qui domum redierunt, Cs.—The register of the census, censor's lists. —A fortune, estate, wealth, riches, property, possessions: homo sine censu: in senatoribus cooptandis neque censūs neque aetates valuisse: Ars illi sua census erat, his fortune, O.: Tulli, Iu.: exiguus, H.: cultus maior censu, beyond your means, H.— Poet., rich presents, gifts, O.
CENSUS
1. Greek.The Greek term for a man's property as ascertained by the census, as well as for the act of ascertaining it, is τίμημα. The only Greek state concerning whose arrangement of the census we have any satisfactory information, is Athens; for what we know of the other states is only of a fragmentary nature, and does not enable us to form an accurate notion of their census. Previous to the time of Solon no census had been instituted at Athens, as a citizen's rights were always determined by birth; but, as Solon substituted property for birth, and made a citizen's rights and duties dependent upon his property, it became a matter of necessity to ascertain by a general census the amount of the property of the Athenian citizens. According to his census, all citizens were divided into four classes: 1. πεντακοσιομέδιμνοι, or persons possessing landed property which yielded an annual income of at least 500 medimni of dry or liquid produce.2. ἱππεῖς, i. e. knights or persons able to keep a war-horse, wore those whose lands yielded an annual produce of at least 300 medimni, whence they are also called τριακοσιομέδιμνοι. 3. ζευγῖται, i. e. persons able to keep a yoke of oxen (ζεῦγος), were those whose annual income consisted of at least 150 medimni.4. The θῆτες contained all the rest of the free population, whose income was below that of the Zeugitae.(Plut. Sol. 18, and the Lexicographers, s. vv.) These classes themselves were called τιμήματα: and the constitution of Athens, so long as it was based upon these classes, was a timocracy (τιμοκρατία or ἀπὸ τιμημάτων πολιτεία). The highest magistracy at Athens, or the archonship, was at first accessible only to persons of the first class, until Aristides threw all the state offices open to all classes indiscriminately. (Plut. Arist. 1, 22.) The maintenance of the republic mainly devolved upon the first three classes, the last being exempted from all taxes. Sometimes we indeed find mention of a θητικὸν τέλος, and the expression θητικὸν τελεῖν, to pay the tax of θῆτες (Lex ap. Dem. c. Macart. p. 1067.54; Bekker, Anecd. Graec. p. 261; Etym. M. s. v.); but this cannot be understood of a special tax which the fourth class had to pay, but must be explained in a more general sense, for τέλος τελεῖν means generally, to perform the duties arising out of persons being connected with one or other of the classes, and need not therefore refer to any special tax.
In regard to the duties which the above-mentioned census imposed upon the first three of the classes, we must distinguish certain personal obligations or liturgies (λειτουργίαι) which had to be performed by individuals according to the class to which they belonged [LEITURGIAE ], and certain taxes and burdens which were regulated according to the classes; so that all citizens belonging to the same class had the same burdens imposed upon them. As the land in the legislation of Solon was regarded as the capital which yielded an annual income, he regulated his system of taxation by the value of the land which was treated as the taxable capital. There is a passage in Pollux (8.130, 132) in which he says that a pentacosiomedimnus expended one talent on the public account, a ἱππεὺς thirty minae, and a ζευγίτης ten minae. Now this seems to be impossible; for, as Solon (Plut. Sol. 23) reckoned the medimnus of dry produce at one drachma, we must suppose that a member of the first class was reckoned to have an annual income of 500 drachmae, or the twelfth part of a talent. But the difficulty may be solved in this manner. The valuation which Solon put upon the land of an Athenian citizen was in reality neither the real value of the property, nor the amount of the property tax, but only a certain portion of the real property which was treated as the taxable capital. Solon in his census ascertained a person's landed property from its net annual produce; and the number of medimni which it was supposed to produce were reckoned as so many drachmae. But the produce was probably not calculated higher than was done when the estate was let out to farm. The rent paid by a farmer was probably not much more than 8 per cent., as it was in the time of Isaeus (Or. 11 [Hagn.], § 42). Now, if we suppose that in the time of Solon it was 8 1/3 per cent., the net produce of an estate was exactly 1/12 of the value of the property, and accordingly the value of the property of a person belonging to the first class was one talent; in the second, 3600 drachmae; and in the third, 1800 drachmae. Solon, in taxing the citizens, was wise enough to see that the same standard could not be applied to all the three classes; for the smaller a person's income is, the smaller ought to be the standard of taxation. Accordingly, a person belonging to the first class, being the wealthiest, had to pay a tax on his entire property, while only a portion of the property of the persons belonging to the two other classes was regarded as taxable capital; viz. persons of the second paid the tax only of 5/6 and persons of the third class only of I of their property. Lists of this taxable property (ἀπογραφαί) were kept at first by the naucrari, who also had to conduct the census (Hesych. s. v. ναύκλαρος), and afterwards by the demarchi (Harpocrat. s. v. δήμαρχοι). As property is a fluctuating thing, the census was repeated from time to time, but the periods differed in the various parts of Greece, for in some a census was held every year, and in others every two or four years. (Aristot. Polit. 5.8.) Every person had conscientiously to state the amount of his property; and if there was any doubt about his honesty, it seems that a counter-valuation (ἀντιτίμησις) might be made. Now, supposing that all the taxable capital of the Athenian citizens was found to be 3000 talents, and that the state wanted 60 talents, or 1/30 part of it, each citizen had to pay away 1/50 part of his taxable property: that is, a person of the first class paid 120 drachmae (the 50th part of 6000); a person of the second, 60 drachmae (the 50th part of 3000); and a person of the third class, 20 drachmae (the 50th part of 1000). It is, however, not improbable that persons belonging to the same class may have had to pay a different amount of taxes according as their property was equal to the minimum or above it; and Böckh, in his Public Economy of Athens, has made out a table, in which each class is subdivided into three sections.
This system of taxation according to classes, and based upon the possession of productive estates, underwent a considerable change in the time of the Peloponnesian war, though the division into classes itself continued to be observed for a considerable time after. As the wants of the republic increased, and as many citizens were possessed of large property without being landed proprietors, the original land-tax was changed into a property-tax. In this manner we must explain the proposal of Euripides, shortly before B.C. 393, to raise 500 talents by imposing a tax of one-fortieth part. (Aristoph. Eccles. 823, &c.) For the taxable capital, viz. 20,000 talents, far exceeds the amount of all the landed property in Attica. This property tax, which was substituted for the land tax, was called εἰσφορά, concerning which see EISPHORACompare LEITURGIAE; and for the taxes paid by resident aliens, METOECI. (Böckh, Publ. Econ. of Athens, p. 495, &c., 2nd edition; comp. Schömann, Antiq. 1.455, E. T.)
(Appendix). In this article the property qualification of the Zeugitae is given, on the authority of Boeckh and Schömann, at 150 medimni a year. The more usual statement, following Plutarch (Plut. Sol. 18) and several passages of the grammarians, puts the figure at 200: a view strongly maintained by Grote (2.320 n., ed. 1862). Gilbert (Staatsalterth. 1.133) declares that the question cannot be positively decided. To the testimony of later writers in favour of the number 200 is now added the earlier and better authority of Aristotle (Ἀθ. πολ. 100.7), and this must be pronounced by far the most probable opinion.
2. Roman.[CENSOR]
[L.S](τίμημα). A register of persons and property, constituting a claim to the rights of citizenship at Athens and at Rome.
I. At Athens. The census at Athens seems to date from the constitution of Solon. This legislator made four classes (τιμήματα, τέλη). (a) Pentacosiomedimni, or those who received 500 measures, dry or liquid, from their lands. (b) Knights (ἵππεις), who had an income of 300 measures. (c) Zeugitae (ζευγῖται), whose income was 150 measures. (d) Thetes (θῆτες), or capite censi. The word τίμημα, as used in the orators, means the valuation of the property—i. e. not the capital itself, but the taxable capital. Now, if the valuation of the income was that given in the distribution of the classes just mentioned, it is not difficult to get at the valuation of the capital implied. Solon reckoned the dry measure, or medimnus, at a drachma. But it is probable that the income was reckoned at a twelfth part of the value of the land, on the same principle which originated the unciarium foenus, or 8 1/3 per cent., at Rome; and if so, the landed property of a pentacosiomedimnus was reckoned at a talent, or 12X500=6000 drachmas; that of a knight at 12X300=3600 drachmas; and that of a zeugites at 12X150=1800 drachmas. In the first class, the whole estate was considered as taxable capital; but in the second, only 5/6, or 3000 drachmas; and in the third, 5/9, or 1000 drachmas; to which Pollux alludes when he says, in his clumsy way, that the first class expended one talent on the public account; the second, 30 minas; the third, 10 minas; and the thetes, nothing.
In order to settle in what class a man should be entered on the register (ἀπογραφή), he returned a valuation of his property, subject, perhaps, to the check of a counter-valuation (ὑποτίμησις). The valuation was made very frequently; in some states, every year; in others, every two or four years. The censors, who kept the register at Athens, were probably at first the naucrari; but afterwards the demarchs performed the office of censor. Although this institution of Solon's seems particularly calculated for the imposition of the property tax (εἰσφορά), Thucydides (i. 141), speaking of the year B.C. 428, says that it was then that the Athenians first raised a property tax of 200 talents. It seems, however, that the amount of the tax constituted its singularity; for certainly property-taxes were common not only in Athens, but in the rest of Greece, before the Peloponnesian War, and Antipho expressly says that he contributed to many of them. In the archonship of Nausinicus (Olym. 100, 3; B.C. 378) a new valuation of property took place, and classes (συμμορίαι) were introduced expressly for the property taxes. The nature of these classes, our knowledge of which principally depends on a note of Ulpian, is involved in considerable obscurity. Thus much, however, may be stated, that they consisted of 1200 individuals—120 from each of the ten tribes—who, by way of a sort of liturgy, advanced the money for others liable to the tax, and got it from them by the ordinary legal processes. In a similar manner classes were subsequently formed for the discharge of another and more serious liturgy, the trierarchy; and the strategi, who nominated the trierarchs, had also to form the symmoriae for the property taxes. (See Liturgia.) What we have here said of the census at Athens renders it unnecessary to speak of the similar registrations in other states of Greece. When the constitution essentially depended on this distribution according to property, it was called a timocracy, or aristocracy of property (τιμοκρατία, ἀπὸ τιμημάτων πολιτεία).
(2) At Rome. After the establishment of the constitution of Servius Tullius, the number of Roman citizens was ascertained every five years (though not always with perfect regularity), to determine their legal liability to the payment of taxes and to military service. This process was called census. The census was originally taken by the kings; after the expulsion of the kings, by the consuls; and after B.C. 444, by special officers called censores. (See censor.) The censors took the auspices on the night preceding the census; on the next day, their herald summoned the people to the Campus Martius, where they had an official residence in the Villa Publica. Each tribe appeared successively before them, and its citizens were summoned individually according to the existing register. Each had to state on oath his age, his own name, those of his father, his wife, his children, his abode, and the amount of his property. The facts were embodied in lists by the censors' assistants. The census of the provinces was sent in by the provincial governors. There was a special commission for numbering the armies outside the Italian frontier. The censors, in putting up the new lists, took into consideration not only a man's property, but his moral conduct. (See censor.) The census was concluded with the solemn ceremony of reviewing the newly constituted army (lustrum). (See lustrum.) The republican census continued to exist under the early Empire, but the last lustrum was held by Vespasian and Titus in A.D. 74. The provincial census, introduced by Augustus and maintained during the whole imperial period, had nothing to do with the Roman census, being only a means of ascertaining the taxable capacities of the provinces.