complere

complēre [CL] 1 to fill; b (w. material as subj.). c to fill up, complete (a number or period). fercula qui dapibus largus complevit opimis Aldh. VirgV 1604 (cf. ib. 912: complere cavum cum glauco gurgite vitrum); s885 (v. classialis).  b equora ‥ abundantius littora complent Gir. TH II 3.  c quater annorum complevit tempora dena Aldh. VirgV 2479; xij horae diem ~ent Bede TR 3; conpleto ‥ annorum numero Id. HE III 24; habebis 100 et duas substantias absque 20 radicibus, 58 coequantes. ~e igitur 100 et duas substantias absque 20 radicibus Rob. Angl. (I) Alg. 108; Gerv. Tilb. I 6 (v. annus 1c); 1216 a die Mercurii ‥ usque ad diem Dominicam proximo sequentem ~etam Pat 3; 1235 ad xvj annos sequentes et ~etos Starrs I 86; ~evit et ipse in ipso completorio dies suos Croyl. 52; 1448 in fine ‥ v annorum plene †complectorum FormA 134. 2 a (phil.) to bring to completeness; cf. complementum 1b. b (p. ppl.) complete. c (p. ppl. as sb. n.) complete entity. d (pr. ppl. as sb. n.) complement. a Bacon VIII 114 (v. complebilis); species lucis est lux, licet primo incompleta et postea ~eta in quibus potest ~eri, ut in luna et stellis Id. Maj. II 411 (cf. id. Tert. 109).  b consona redditur et ~eta melodia Gir. TH III 11; Deus est perfectio perfectissima, completio ~issima Gros. Ep. 1 p. 3; ille qui solum consilio committit homicidium non habet racionem ~etis simam homicidii, eo quod nequaquam manu interfecit Ockham Dial. 682; cum nulla scriptura sacra sit alteri contraria nec alia ~ecior de disposicione episcopi quam illa Wycl. Ver. II 181; hic pater [Henricus, ob. 1423] unum vestimentum ~etum cum xij capis ‥ huic ecclesie contulit Chr. Pont. Ebor. C 434.  c ~etum in eadem essentia non coincidit cum incompleto set in eadem specie coincidit ut forma cum materia Bacon VII 19; Ib. VIII 39 (v. completibilis).  d  etc. (v. id). 3 to complete, accomplish (work or undertaking). si vero nollent ritum complere jugalem Aldh. VirgV 2206; petiit presbyterum suum ‥ pia coepta conplere Bede HE III 23 (cf. ib. 10: locum in quo ‥ erat pugna conpleta); 738 (12c) sic [donationem] ‥ perfecte ~everunt CS 159; ostendens ‥ cur humani generis salvationem non nisi moriendo ~everit Osb. V. Dunst. 42; quorum operam [Æðeldreða] ad ~endum miraculum tanquam cooperatricem eligeret Lib. Eli. II 130; s1243 in istis placitis vadiavit Willelmus B. magnam legem et ~evit eam peroptime Leg. Ant. Lond. 10; 1412 cujus temporibus et labore est ~eta domus StatOx 220; 1468 capellam ‥ cum ‥ fenestris vitreatis et aliis omnibus ad eam pertinentibus ~evit Invent. Ch. Ch. 163. 4 to fulfil, act on, put into effect: a command, request, or wish; b prophecy or promise. a si mallent animo nutum complere nefandum Aldh. VirgV 2228; nec supplicantium ‥ desideria vel vota conplere Bede HE I 7; s1238 accede ad eam et monita ejus ~e Trevet 225; 1279 quicquid nos ‥ arbitratores ‥ ordinaverimus ‥, tenebunt et ~ebunt RGasc II 58; 1326 nec eciam omnia precepta hominis bene ~eri poterunt his diebus Lit. Cant. I 173; 1365 si meam peticionem ‥ ~everitis FormOx 366; 1398 ut ipsi presens testamentum et ultimam voluntatem meam fideliter exequantur et ~eant cum effectu Deeds Balliol 35.  b promissa ~ens Aldh. VirgP 37; jam factis complens scripturae dicta Id. VirgV 2105; sic conpletum est presagium ‥ Augustini Bede HE II 2. 5 (eccl.) to complete, celebrate (divine service or sacrament); b (w. ref. to compline). c (p. ppl. as sb. f.) postcommunion. d (gdv. as sb. n.) compline. ut ministerium baptizandi ‥ juxta morem sanctae Romanae et apostolicae ecclesiae conpleatis Bede HE II 2; ut horas regulares non equitando sed de equis desiliendo ‥ ~eant RegulC 11; precamur ut nobis duos episcopos dirigat paternitas vestra, quorum fulti ‥ auxilio sacramentum ~eamus canonice (T. Arch. Ebor.) Ep. Lanfr. 11. 519A.  b ~eamus hic ‥ nostram completorii horam B. V. Dunst. 8; rogamus quatenus ‥ secundum quod justum est in tantae rei mysterio ~eatis Lanfr. Ep. 12. 519D; 1234 cum fuerint recreati [infirmi] similiter omnes ~eant cum conventu Vis. Westm. 737 (cf. Vis. Bury 735); 1293 morantes de completorio, omnes simul ordinate priorem suum sequentes ad ostium capituli ‥ ~eant debita hora ad pausacionem, sine strepitu intrantes in dormitorium Reg. Malm. II app. 384; 1346 cum expresse in nostra regula sit contentum ut omni tempore, sive jejunii sive prandii, omnes in unum positi ~eant et exeuntibus a completoriis nulla sit licencia denuo cuiquam quicquam loqui (Const. Prov.) G. S. Alb. II 455.  c diacones cum Grecis non frangunt panem sanctum nec collectionem dicunt vel ‘Dominus vobiscum’ vel ~etas [v. l. ~etum] Theod. Pen. II 2. 14.  d alia [benedictio] ad ~endum Egb. Pont. 6 rub.; 9‥ ymnus ad ~endum Rit. Durh. 180; nox erat; hora ad ~endum dicta W. Fitzst. Thom. 61; tunc ‥ ymnos qui ad ~endum dici solent cepimus decantare Ad. Eyns. Hug. V 16 p. 198.