complector
complector, to clasp, embrace, grasp
he embraced his wife around her middle
to understand something by thinking
- I Lit.
- a Of persons, to clasp, embrace, as an expression of affection.
- α With acc.: vidi et illam et hospitem Conplexum atque ausculantem, Plaut. Mil. 2, 6, 53 (533): adcurrit; mediam mulierem complectitur, Ter. And. 133: tum ille artius puellam amplexus, Cic. Div. 1, 46, 103: viri corpus, Lucr. 4, 1193: (adulescentem) complexus osculatusque dimiserit, Cic. Att. 16, 5, 2: suum maritum, Ov. M. 12, 428: nepotes, Verg. A. 6, 786: aliquem conplexa tenere, Cic. Font. 21, 47 (17, 36); cf. Stat. S. 2, 1, 121.—Of parts of the person: dextram euntis, Verg. A. 8, 558; Ov. M. 6, 494; cf. Curt. 6, 7, 8: infirmis membra lacertis, Ov. M. 10, 407: genua. in supplication, Quint. 6, 1, 34: pedes alicujus, Luc. 10, 89.—
- β With inter se: nosque inter nos esse conplexos, Cic. Div. 1, 28, 58: conplecti inter se lacrimantes milites coepisse, Liv. 7, 42, 6; Verg. A. 5, 766.—
- γ With in vicem, Quint. 7, 10, 17.—
- δ Absol.: nequeunt conplecti satis, Plaut. Curc. 1, 3, 32 (189): Phr. Conplectere. Di. Lubens, id. Truc. 2, 4, 19 (370): contineri qum conplectar non queo, id. Men. 5, 9, 65 (1124); id. Mil. 4, 8, 19 (1329); Prop. 1, 10, 5.—
- ε With cum and abl., Plaut. Am. 1, 1, 134 (286).—
- b In gen., to grasp, clasp, seize, encircle, surround, compass, enclose: (vitis) claviculis suis quasi manibus quicquid est nacta complectitur, Cic. Sen. 15, 52: (orbis caelestis) extimus, qui reliquos omnis complectitur, id. Rep. 6, 17, 17: complexi terram maris, Ov. M. 8, 731: ubi mollis amaracus illum (Ascanium) Floribus et dulci conplectitur umbrā, Verg. A. 1, 694: vestis complectens undique corpus, Cat. 64, 307: spatium, to mark out around for military purposes, Caes. B. G. 7, 72; Hirt. B. G. 8, 74; cf. of ploughing around, Ov. M. 15, 619: aliquem obsidione, Vell. 2, 51, 1 et saep.: caput digitis cruentis, Ov. M. 3, 727: manibus eminentia saxa, Curt. 7, 11, 15: dexterā impendentes ramos, id. 9, 5, 13.—Of grasping an adversary in fight: quoad stans complecti posset atque contendere, Nep. Epam. 2, 4: qui cum inter se complexi in terram ex equis decidissent... non prius distracti sunt, quam alterum anima relinqueret, in contention, id. Eum. 4, 2.—
- II Trop.
- A Of sleep, to seize upon, enfold: sopor fessos complectitur artus, Verg. A. 2, 253; cf.: me artior somnus conplexus est, Cic. Rep. 6, 10, 10.—
- B To embrace something intellectually as a whole, to comprehend, understand: aliquid cogitatione et mente, Cic. Or. 2, 8; cf. id. Fam. 5, 17, 4: deum et divinum animum cogitatione, id. Tusc. 1, 22, 51: omne caelum totamque cum universo mari terram mente, id. Fin. 2, 34, 112; cf. Quint. 12, 1, 25; 12, 2, 17: animo proxima quaeque meo, Ov. Tr. 1, 3, 70: rei magnitudinem animo, Cic. de Or. 1, 5, 19; Quint. 10, 6, 3; 10, 6, 6 al.; cf. without acc.: cum conplector animo, quattuor reperio causas, etc., Cic. Sen. 5, 15.—Without mente, animo, etc.: perficies ut ego ista innumerabilia complectens nusquam labar? Cic. Ac. 2 (Luc.), 35, 114: totum genus judiciorum, Cic. Verr. 2, 2, 12, § 32: formam animi magis quam corporis, to consider, Tac. Agr. 46: aliquid memoriā, Cic. Div. 2, 71, 146; Quint. 2, 7, 3; and without memoria, id. 11, 2, 36.—
- C To comprehend a multitude of objects in discourse or in a written representation, to comprise, express, describe, represent, explain; with acc. and abl. or adv.: omnia alicujus facta oratione, Cic. Verr. 2, 4, 26, § 57: omnium rerum memoriam breviter libro, id. Brut. 3, 14: orator autem sic illigat sententiam verbis, ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto, id. de Or. 3, 44, 175: omnia unā comprehensione, id. Fin. 5, 9, 26: plura semel, Quint. 11, 1, 66: pauca paucis, id. 8, 3, 82; cf. id. 7, 3, 29: sententiam his verbis, id. 3, 6, 13.—Esp. with sententiā, to sum up in a formal vote or decree (of speeches in the Senate): causas complectar ipsā sententiā, in the motion or decree itself, Cic. Phil. 14, 11, 29: sed ut aliquando sententiā complectar, ita censeo, id. ib. 14, 14, 36.—Hence,
- 2 In philos. lang., to draw a conclusion, make an inference, Cic. Inv. 1, 40, 73; Auct. Her. 2, 29, 47; cf. complexio.—
- D To embrace from love, to love, value, honor; to be addicted to, to care for; with acc. and abl.: aliquem honoribus et beneficiis suis, Cic. Prov. Cons. 16, 38; cf.: eum beneficio, id. Planc. 33, 82: aliquem summā benevolentiā, id. Fam. 6, 14, 1: hunc omni tuā comitate, id. ib. 7, 5, 3: omnes caritate cives, Liv. 7, 40, 3: aliquem artā familiaritate, Plin. Ep. 3, 11, 5 al.— Without abl.: hominem, Cic. Fam. 2, 6, 4. —Absol.: da te homini; complectetur, Cic. Fam. 2, 8, 2: quos fortuna complexa est, id. Lael. 15, 54: philosophiam, id. Brut. 93, 322; cf.: artes ingenuas, Ov. P. 1, 6, 9: causam eam, Cic. Phil. 5, 16, 44; cf. id. Att. 16, 15, 3: otium, id. ib. 2, 6, 1.—
- E To embrace, include: cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiares, sed omnis omnium caritates patria una complexa est, Cic. Off. 1, 17, 87: licet haec omnia complectatur eversio, Quint. 8, 3, 69; 2, 15, 13.—
- F (Causa pro effectu.) To take into possession, to seize, lay hold of, to make one’s self master of (rare): (philosophiae) vis valet multum, cum est idoneam complexa naturam, Cic. Tusc. 2, 4, 11: facultatem aliquam, id. Fam. 10, 12, 5; Liv. 44, 1, 12: plures provincias complexus sum quam alii urbes ceperunt, Curt. 6, 3, 4.☞ *
- a Act. collat form complecto, ĕre: quando convenit complectite, Pompon. ap. Non. p. 472 fin.; cf. Prisc. p. 797 P.—
- b complector, ti, in pass. signif.: invidiosā fortunā complecti, Cic. Fragm. ap. Prisc. p. 793 P.: quo uno maleficio scelera omnia complexa esse videantur, id. Rosc. Am. 13, 37 (but in Cic. Tusc. 5, 14, 40, and id. Fin. 3, 12, 41, the best read. is completur).
II) übtr.: 1) gleichs. umfassen u. festhalten, a) übh. etw. erfassen, einer Sache habhaft werden, sich bemeistern, plures provincias complexus sum quam alii urbes ceperunt, Curt.: totum terrarum orbem aut victoriis aut spe complexus (v. Alexander), Val. Max.: quam (facultatem) quoniam complexus es, tene, Cic.: cum est (vis, Wirkung) idoneam complexa naturam, wenn sie eine empfängliche N. trifft, Cic. – b) einen Gegenstand mit Liebe, Vorliebe, Wärme umfassen, an einem Gegenstande festhalten, einen Ggstd. mit besonderer Vorliebe erfassen, sich eines Ggstds. annehmen, für einen Ggstd. sich interessie ren, auf einen Ggstd. einen hohen Wert legen, einen Ggstd. hegen und pflegen, quos fortuna complexa est, die Schoßkinder des Glücks, Cic.: c. adulescentem totamque causam manumque veteranorum, Cic.: oratorem (den Redner = die Redekunst) celeriter, Cic.: philosophiam, Cic.: virtutem (Ggstz. virtutem aspernari ac refutare), Cic. – omnes cives caritate, Liv.: alqm omni comitate, Cic.: alqm summā benevolentiā, Cic.: alqm beneficio, Cic.: alqm omnibus studiis suis, laboribus, vitae periculis, Cic. – c) mit dem Geiste umfassen, zusammenfassen, in seinem ganzen Umfange übersehen, -erfassen, -auffassen u. begreifen, gew. m. Abl. animo, cogitatione, mente, cogitatione et mente, scientiā, memoriā, zB. animo rei magnitudinem c., Cic.: animum corpore liberatum cogitatione complecti posse, Cic.: c. omne caelum totamque cum universo mari terram mente, Cic.: quod neque oculis neque auribus neque ullo sensu percipi potest, cogitatione tantum et mente complectimur, Cic. – scientiā c. quae ad philosophos atque oratores pertinent, Quint. – haec infinita atque nova memoriā c., Cic.; vgl. si longior complectenda memoriā fuerit oratio, einzulernen, zu memorieren, Quint.: u. so (ohne memoriā) in iis quae scripsimus complectendis, Quint.: u. v. Gedächtnis selbst, quae memoria complecteretur, Quint. – selten ohne Abl., ista innumerabilia, Cic.: formam ac figuram animi magis quam corporis, Tac. – d) mit einem Begriffe, mit einer Benennung umfassen, unter einem Begriff (Gedanken) od. einer Benennung zusammenfassen, omnia unā comprehensione, Cic.: utrumque unā appellatione, Quint.: hoc (argumenti) nomine omnia, quae etc., Quint.: honesto (unter dem Anständigen) iustum, pium, religiosum, Quint. – e) mit Worten umfassen, definieren, zusammenfassen, vollständig erfassen u. wiedergeben, gew. m. Abl. oratione, verbis, litteris (durch einen Brief), pluribus libris u. dgl., zB. nullo modo posse omnia istius facta aut memoriā consequi aut oratione complecti, Cic.: complectitur verbis, quod vult, Cic.: gratulationem quam confirmationem animi tui litteris complecti malui, Cic.: c. praecepta philosophiae carmine, Quint.: eo libro omnium rerum memoriam breviter et perdiligenter, Cic.: artem pluribus libris, Quint.: plura paucis, Quint.: ipsis syllabis verba, Quint. – selten ohne Abl., universam et propriam oratoris vim definire complectique, Cic.: viros amplissimos ad suum scelus, als Teilnehmer seines Verbrechens mit vorführen, Cic.: breviter causas, Quint.: sed nolo pluribus, summam rem complectar, Liv. – u. bes. c. decreto, ut etc., durch ein Dekret beschließen, daß usw., Vell. 2, 121, 1. – u. sententiā c. causas u. bl. sententiā c., (bei Abgabe seiner Meinung im Senate) die Gründe für od. gegen zusammenfassen, -stellen, Cic. Phil. 14, 29 (ohne causas) u. 14, 36 (m. causas). – u. als rhet. od. philos. t. t., den Schluß zusammenstellen, den Schlußsatz (die Konklusion) machen, Cornif. rhet. 2, 47. Cic. de inv. 1, 73; vgl. complexio no. II, d, α. – 2) gleichs. räumlich umschließen, a) mit etw. einschließen, sententiam numero quodam c. et astricto et soluto, Cic. de or. 3, 175. – b) in sich umfassen = in sich vereinigen, in sich begreifen, in sich schließen, populus Romanus orbem terrarum complectens, Liv.: urbs omnia (alles = alles Angenehme od. Widerwärtige) complexa, Sen.: omnium partes corripere atque c., Nep.: omnes omnium caritates patria una complexa est, Cic.: omnes complectitur lex, Quint.: quod (rerum cognitiones) habeant quiddam in se quasi complexum et continens veritatem, Cic.: quo uno maleficio scelera omnia complexa esse videantur, vereinigt zu sein, Cic. Rosc. Am. 37. – ➳ Aktive Form complectit, Vitr. 10, 2 (6), 11 R.: complectite, Pompon. com. fr. 48. – complector in pass. Bedeutung, Curio bei Prisc. 8, 18 (vgl. Hertz Prisc. vol. 1. p. 35, 13). Gargil. de arb. pomif. 2, 6. Auct. tractat. in Luc. 1 (Scriptt. vet. nov. collect. ed Mai tom. 3. p. 191). – Partiz. Perf. passiv, Cic. Rosc. Am. 37 M. Ulp. dig. 49, 1, 3. § 1. Vgl. Neue-Wagener Formenl.3 Bd. 3. S. 79. – Fut. complectebuntur (st. complectentur), Vulg. (Amiat.) Sirach 4, 13.
- 1. omarmen, in de armen nemen [mulierem; puellam; dextram alcis; aram; genua; saxa manibus omklemmen];
- 2. omvatten, omgeven, omspannen [collem opere; alcis effigiem in auro vatten in];
- 3. omvatten, beslaan; ➤ populus Romanus orbem terrarum complectens;
- 4. zich toe-eigenen [plures provincias; idoneam naturam];
- 5. (metaf.) samenvatten, beknopt weergeven, opsommen; ➤ hoc uno ~ omnia;
- 6. vatten, begrijpen; ➤ animo rei magnitudinem ~; quod neque oculis neque auribus neque ullo sensu percipi potest, cogitatione tantum et mente complectimur (Cic.);
- 7. in het hart sluiten, koesteren, vertroetelen [omnes cives caritate; alqm benevolentiā iem. gunstig gezind zijn; philosophiam; virtutem]; / soms heeft complector pass. betekenis, evenals p.p. complexus, a, um.
抱。含。保。受。— eum benevolentia 欵待彼。— id animo 心裡念此。— effigiem auro 刻像于金。— verbis 講明。— multa paucis 言少義深繁。
Suggest a Translation
See an image
- PARC-, PLEC-, to clasp, embrace, grasp: mulierem, T.: patrem: nepotes, V.: dextram euntis, V.: pedes, V.: membra lacertis, O.: inter nos: inter se, L.: Te comitem, V.— To grasp, clasp, seize, encircle, surround, compass, enclose: (vitis) claviculis quicquid est nacta complectitur: amaracus illum Floribus conplectitur, V.: spatium, to include(in fortifications), Cs.: Ruris quantum aratro Conplecti posses, i. e. plough around, O.: quoad stans complecti posset, grapple, N.: dextrā hostem, V.—Fig., of sleep, to seize upon, enfold: sopor complectitur artūs, V.: me somnus.—To grasp mentally, comprehend, understand: animum cogitatione: alqd: animo: cum conplector animo, reperio, etc.: genus iudiciorum: formam animi, to consider, Ta.— To comprise, express, describe, represent, explain, include, sum up, comprehend: facta oratione: hoc uno complector omnia: causas ipsā sententiā, sum up in the motion itself.— Poet.: est talīs complexa preces, summed up her wishes in, O.— In philos., to draw a conclusion, make an inference, C.—To embrace, value, honor, care for: eum beneficio: te benevolentiā: caritate civīs, L.: cunctam rem p. res tuae gestae complexae sunt, have extended to.—To embrace, include: omnīs omnium caritates patria una complexa est: quo uno maleficio scelera omnia complexa esse videantur.—To seize, lay hold of, take possession of: (philosophiae) vis cum est idoneam complexa naturam.
-
…eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat. Diviciacus multis cum lacrimis Caesarem complexus obsecrare coepit ne quid gravius in fratrem statueret scire se illa esse vera, nec quemquam ex eo plus quam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…inertis homines fortissimis viris insidiari, stultissimos prudentissimis, ebrios sobriis, dormientis vigilantibus qui mihi accubantes in conviviis, complexi mulieres impudicas, vino languidi, conferti cibo, sertis redimiti, unguentis obliti, debilitati stupris eructant sermonibus suis…
Cicero, in Catilinam
-
…sidera vultus et gemitu et lacrimis et luctisono mugitu cum Iove visa queri finemque orare malorum. Coniugis ille suae conplexus colla lacertis, finiat ut poenas tandem, rogat in que futurum pone metus inquit ; numquam tibi causa doloris…
Ovid, Metamorphoses
-
…unus in illa. Hanc quoque Phoebus amat, positaque in stipite dextra sentit adhuc trepidare novo sub cortice pectus conplexusque suis ramos, ut membra, lacertis oscula dat ligno refugit tamen oscula lignum. Cui deus at quoniam coniunx…
Ovid, Metamorphoses
-
…vestris conscius in lacrimis o noctem meminisse mihi iucunda voluptas, o quotiens votis illa vocanda meis, cum te complexa morientem, Galle, puella vidimus et longa ducere verba mora quamvis labentis premeret mihi somnus ocellos et mediis caelo…
Propertius, Elegies
-
…, neque Aegaeo ducere vela salo, cum quo Rhipaeos possim conscendere montis ulteriusque domos vadere Memnonias ; sed me complexae remorantur verba puellae, mutatoque graves saepe colore preces. illa mihi totis argutat noctibus ignis, et queritur nullos…
Propertius, Elegies
-
…tantaque poena afficiamus, quantam aequitas humanitasque patitur. Quibus autem rationibus hanc facultatem assequi possimus, ut hominum studia complectamur eaque teneamus, dicemus, neque ita multo post, sed pauca ante dicenda sunt. Magnam vim esse in…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…et Carbonem consvles agri, aedificia, lacvs, stagna, loca, possessiones caelum et mare praetermisit, cetera complexus est pvblice data adsignata, vendita, concessa svnt a quo, Rulle post Marium et Carbonem consules quis adsignavit…
Cicero, de Lege Agraria
-
…ut se dimitterem. sed inventus profecto est ille eloquens, quem numquam vidit Antonius. Quis est igitur is complectar brevi, disseram pluribus. Is est enim eloquens, qui et humilia subtiliter et alta graviter et mediocria temperate…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…gener, sodalis tuus, Hortensius, adfuisset ; quem quidem ego confido omnibus istis laudibus, quas tu oratione complexus es, excellentem fore. Et Crassus fore dicis inquit, ego vero esse iam iudico et tum iudicavi ,…
Cicero, de Oratore