conatus

conatus, an effort

conatus2, an attempt, effort, undertaking, enterprise, endeavor

cōnātus, ūs, m.: an effort, attempt, 12.910. (cōnor)

cōnātus, ūs, m. [conor].

Abstr., an effort, exertion, struggle, endeavor: ne ista hercle magno jam conatu magnas nugas dixerit, Ter. Heaut. 621: quo majore conatu studioque aguntur, Cic. Quint. 14, 47: omnem sui tribunatus conatum in meam perniciem parare, id. Fam. 5, 2, 6: Genucius ad hostes magno conatu profectus, Liv. 7, 6, 9: in ipso conatu rerum circumegit se annus, i.e. just as the affair was well begun, id. 9, 18, 15 Weissenb. ad loc.: vixdum inchoatis rebus in ipso conatu gerendi belli, id. 32, 28, 4.—
- B Trop., an impulse, inclination, tendency: dedit natura beluis et sensum et appetitum, ut altero conatum haberent ad naturales pastus capessendos, altero secernerent, etc., Cic. N. D. 2, 47, 122: nulla est ullo in genere laus orationis, cujus in nostris orationibus non sit aliqua si non perfectio, at conatus tamen atque adumbratio, id. Or. 29, 103: se ad hostes contulit conatumque iracundiae suae morte sedavit, id. Brut. 10, 42.—
II Concr., an attempt, effort, undertaking, enterprise, endeavor.
- - - - α Sing.: alii, si perrumpere possent conati ... telis repulsi hoc conatu destiterunt, Caes. B. G. 1, 8 fin.: principem esse ad conatum exercitus conparandi, Cic. Phil. 10, 11, 24: hac ego religione non sum ab hoc conatu repulsus, id. Or. 11, 36: si in me impetum facere conabitur ... ejus conatum refutabo, id. Har. Resp. 4, 7: Icarus primo statim conatu decidit, Suet. Ner. 12: a conatu resistendi deterritus se dedidit, Nep. Dat. 4, 5.—
      - β Plur.: compressi tuos nefarios conatus, Cic. Cat. 1, 5, 11: perditi, id. Off. 1, 30, 109: quod conatus adversariorum infregissent, Caes. B, G. 2, 21: aut opprimet hominem aut omnis ejus motus conatusque prohibebit, Cic. Cat. 2, 12, 26: multis frustra conatibus captis, Liv. 3, 5, 6; 9, 4, 1; 21, 29, 5: conatibus alicujus accedere, Suet. Oth. 4: in mediis conatibus aegri Succidimus, Verg. A. 12, 910: obstare conatibus nostris, Ov. R. Am. 683; Auct. B. Alex. 9; cf.: optimi et clarissimi, Cic. Fam. 12, 10, 2: generosi, Quint. 2, 4, 4: crebri parvique, id. 8, 5, 29: ingentes adversus Germaniam, Tac. Agr. 13: vibrare nudis conatibus hastam, Sil. 13, 161: conatus alicujus supra vires, Scrib. Comp. 101.

cōnātus, ūs, m. (conor), der Ansatz, Anlauf, a) als Anstrengung des Körpers oder seiner Glieder, conatus aliquis supra vires, Scrib.: quod in certamine saliendi fieri videmus, ut conatum longius petant (nehmen), Quint.: u. so (im Bilde) multos saepe conatus frustra capere, Liv.: primo statim conatu iuxta cubiculum alcis decidere, beim ersten Auffluge, Suet.: u. im Bilde, crebris parvisque conatibus se attollere, Quint.: nihil probantes nisi planum et humile et sine conatu, ohne Aufschwung, Quint. – b) als Anstrengung der Sinne, der Drang, Trieb, dedit natura beluis et sensum et appetitum, ut altero conatum haberent ad naturales pastus capessendos, altero secernerent pestifera a salutaribus, Cic. de nat. deor. 2, 122. – c) als geistige Anstrengung, das Beginnen, der Versuch (Ggstz. perfectio u. dgl.), nulla est enim ullo in genere laus oratoris, cuius in nostris orationibus non sit aliqua si non perfectio, at conatus tamen atque adumbratio, Cic.: nam in pueris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem est indoles laeta generosique conatus, Quint. – d) als milit. u. polit. Anstrengung, und zwar: α) als Kraftaufwand, Bemühen, Mühe, tumultus Gallicus haud magno conatu brevi oppressus est, Liv.: profectus magno conatu ad hostes, Liv.: quo maiore conatu studioque aguntur, eo leviora infirmioraque existimo, Cic. – β) als Beginnen, Versuch, die Absicht, die beabsichtigte, versuchte Unternehmung (Ggstz. consilium, Plan; u. factum, Tat, effectus, Ausführung), c. furiosus, Val. Max.: irritus, Sen.: conatus tam audax traiiciendarum Alpium et effectus, Liv.: in ipso conatu belli gerendi revocari (vom Konsul), Liv.: urbis amplius temptandae in praesentia (für den Augenblick) conatu absistere, Liv.: a conatu resistendi deterreri, Nep.: hoc conatu desistere, Caes.: de spe conatuque depelli, Cic.: religione ab hoc conatu repelli, Cic.: furentis hominis conatum atque audaciam comprimere, Cic.: parare omnem conatum in perniciem alcis, Cic. – im Plur., vani conatus, Liv.: magni c., Sen.: c. ingentes adversus Britanniam, Tac.: nefarii, Cic.: conatus alcis comprimere, Cic. u. Liv.: conatus adversariorum infringere, Cic.: omnes illorum conatus investigare et consequi, Cic.: conatibus alcis occurrere, Auct. b. Alex.: omnes alcis motus conatusque prohibere, Cic.: alcis conatus reprimere, Cic.: Tib. Gracchi conatus perditos vindicare, Cic.

…converterit, non ille a me spoliatus armis audaciae, non obstupefactus ac perterritus mea diligentia, non de spe conatuque depulsus, sed indemnatus innocens in exsilium eiectus a consule vi et minis esse dicetur et erunt qui illum ,…

Cicero, in Catilinam
…sed privata diligentia defendi. Cum proximis comitiis consularibus me consulem in campo et competitores tuos interficere voluisti, compressi conatus tuos nefarios amicorum praesidio et copiis nullo tumultu publice concitato ; denique, quotienscumque me petisti, per me tibi…

Cicero, in Catilinam
…volunt, conivere possum ; qui vero se in urbe commoverit cuius ego non modo factum sed vel inceptum ullum conatumve contra patriam deprehendero, sentiet in hac urbe esse consules vigilantis, esse egregios magistratus, esse fortem senatum ,…

Cicero, in Catilinam
…numquam interdiu, saepius noctu si perrumpere possent conati, operis munitione et militum concursu et telis repulsi, hoc conatu destiterunt. Relinquebatur una per Sequanos via, qua Sequanis invitis propter angustias ire non poterant. His cum sua…

Julius Caesar, Gallic War
…. Q. Metellus quem ego hoc prospiciens in agrum Gallicum Picenumque praemisi aut opprimet hominem aut eius omnis motus conatusque prohibebit. reliquis autem de rebus constituendis, maturandis, agendis iam ad senatum referemus, quem vocari videtis .…

Cicero, in Catilinam
…aucta pecunia maiore praemio, orbata filio minore periculo necaretur. itaque his rebus incensus qua ratione habitum veneno tollere conatus sit cognoscite. C. et L. Fabricii fratres gemini fuerunt ex municipio Aletrinati, homines inter se cum…

Cicero, pro Cluentio
…quid opis rei p. laturus is exercitus sit aut quid iam tulerit notum esse coepe t nam adhuc tantum conatus audiuntur optimi illi quidem et praeclarissimi, sed gesta res exspectatur, quam quidem aut iam esse aliquam aut appropinquare…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…. rerum urbanarum acta tibi mitti certo scio. quod ni ita putarem, ipse perscriberem in primisque Caesaris Octaviani conatum ; de quo multitudini fictum ab Antonio crimen videtur, ut in pecuniam adulescentis impetum faceret ; prudentes autem et…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…proficiscitur. quo cum venisset, L. Torquatus, qui iussu Pompei oppido praeerat praesidiumque ibi Parthinorum habebat, conatus portis clausis oppidum defendere, cum Graecos murum ascendere atque arma capere iuberet, illi autem se contra imperium populi…

Julius Caesar, Civil War
…Brutus ; quamquam ista mihi tua fuit periucunda a proposita oratione digressio. Tum Atticus Aliquotiens sum, inquit, conatus, sed interpellare nolui. Nunc quoniam iam ad perorandum spectare videtur sermo tuus, dicam, opinor, quod…

M. Tullius Cicero, Brutus

Menu

Word wheel

conatus

Saved

Recent