creo
creo, to bring forth, produce, make, create, beget, give origin to
the exhausted earth produced the small animals with difficulty
at least one consul is elected from the plebeians
- I Lit.
- A In gen.: rerum primordia pandam, Unde omnes natura creet res auctet alatque, Lucr. 1, 51: animalia, id. 2, 1152: genus humanum, id. 5, 820: mortalia saecla, id. 5, 789: fruges, id. 2, 170: ignem, id. 1, 799; cf.: ignes e lignis, id. 1, 910 et saep.: (Silvius) Aenean Silvium creat, Liv. 1, 3, 7; cf.: fortes creantur fortibus et bonis, Hor. C. 4, 4, 29.—Also of woman: pueris beata creandis Uxor, Hor. Ep. 1, 2, 44; Pall. Febr. 26, 2.—Hence, in poets freq. in part. perf.: crĕātus, a, with abl. (masc. or fem.), sprung from, begotten by, born of; or subst., an offspring, a child, Ov. M. 5, 145; 11, 295; 11, 303 al.—Subst.: crĕāta, ōrum, n., things made: servare, Lucr. 2, 572.—
- B In partic., publicist. t. t. (cf. facio), to make or create for any jurisdiction or office, i. e. to choose, elect (freq.): qui comitiatu creare consules rite possint, Cic. Leg. 3, 3, 9; so, consules, Caes. B. C. 3, 1; Liv. 4, 7, 2; 4, 7, 7; 4, 7, 10: duo ex unā familiā magistratus, Caes. B. G. 7, 33: Patres, Liv. 1, 8, 7: dictatorem, id. 2, 18 (five times): magistrum equitum, id. 2, 18, 5; 4, 57, 6: interregem, id. 4, 7, 7; 5, 31, 8: tribunum, id. 2, 33, 3: tribuniciam potestatem, id. 5, 2, 8: censores, Suet. Aug. 37: Imperatorem (with eligere), id. Vesp. 6: ducem gerendo bello, Liv. 1, 23, 8. curatorem reipublicae, Dig. 50, 8, 3.—
- 2 Of the officer who appoints or superintends an election: quos (consules) cum Ti. Gracchus consul iterum crearet, Cic. N. D. 2, 4, 10.—
- 3 In eccl. Lat. of the exercise of divine power in creation, to create, call into being, endow with existence, etc.: caelum et terram, Vulg. Gen. 1, 1: hominem, id. ib. 5, 1: omnia, id. Eph. 3, 9.—
- b Meton.: cor mundum in me, Vulg. Psa. 50, 11 al.—
- II Trop., to produce, prepare, cause, occasion: voluptatem meis inimicis, Plaut. Cas. 2, 7, 3 (426): commoditatem mihi, id. Poen. 4, 2, 94 (916): lites, id. ib. 3, 2, 9 (586): omnis has aerumnas, id. Mil. 1, 1, 33 (33): capitalem fraudem tuis cruribus capitique, id. ib. 2, 3, 23 (294): moram dictis, id. Ps. 1, 3, 174 (403): errorem (similitudo), Cic. Div. 2, 26, 55: luxuriam, id. Rosc. Am. 27, 75: seditionem, Vell. 2, 20: taedium ac satietatem ex similitudine, Quint. 9, 4, 143: vomitum dissolutionemque stomachi, Plin. 9, 48, 72, § 155 et saep.
b) ein Kind erzeugen (bei Cic. gew. procreare), v. beiden Gatten, prolem ex se videre creatam, Lucr. – v. Vater, patria est antiquior parens, quam qui creavit, Cic.: si di creare possent, Min. Fel.: cr. liberos, Phaedr. u. Val. Max.: is (Silvius) Aeneam Silvium creat, Liv.: me creat... Babylonius Horos, Prop. – v. der Mutter, Dryope quem nympha crearat, Verg.: gnatos tuos creavit, Inscr.: pueris beata creandis uxor, Hor.: m. Dat. wem? quos (fratres) fida crearat una tot Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, Verg.: m. Abl. wodurch? tum partu Terra nefando Coeumque Iapetumque creat, Verg. – im Passiv, m. Abl. wo? Sulmone creati quattuor iuvenes, Verg.: o caeruleo creata ponto, Meergezeugte (ποντογενής), v. der Venus, Catull. – mit Prädik.-Nom., cum crearer masculus, Phaedr. – m. Abl. (durch = von), fortes creantur fortibus et bonis, Phaedr.: u. so oft creatus mit Abl. des Vaters u. der Mutter = Tochter, Sohn, Sprößling von usw., Erebo creata Nox, Enn. fr.: Saturno sancte create, Enn. fr.: Telamone creatus, Ov.: Maiā creatus, Ov.: Vulcani stirpe creatus, Verg.: matre servā creatus, Flor. – dah. subst., creati = Kinder, Ov. met. 6, 206.
II) als publiz. t. t.: a) eine Staatsgewalt schaffen, ins Leben rufen, tribuniciam potestatem, Liv.: nova Romae dignitas est creata, quae dictatura appellatur, Liv.
b) einen Beamten, Priester u. dgl. schaffen, bes. durch Wahl, sowohl vom Volke od. Herrscher = wählen, erwählen, als vom Leiter der Wahl = wählen (erwählen) lassen, α) mit einf. Acc.: magistratus, Cic.: sibi tres collegas, Liv.: censores, Cic.: consules, Cic.: consules plebeios, Liv.: dictatorem, Liv.: ducem, Val. Max.: ephoros, Val. Max.: Caesares duos (vom Kaiser), Eutr.: cr. imperatorem, verb. eligere creareque imperatorem, einen Kaiser (zB. v. den Soldaten), Suet.: cr. interregem, Liv.: pontifices, augures, sacrificulum regem, Liv.: pontifices, flamines, Salios, augures, Lact.: decem praetores (Feldherren, in Griechenl.), Nep.: praetores (in Rom), Cic.: regem, sui corporis regem, Liv.: Carthagine quotannis annuos binos reges (die Suffeten), Nep.: sacerdotes (v. Volke), Vell.: centum senatores (v. Romulus), Liv.: tribunos plebis duos, Cic.: tribunos militum tres, Liv.: tres viros, qui etc., Val. Max. – mit Advv. wie? mit per u. Akk. od. mit bl. Abl. wodurch? comitiatu consules rite cr., Cic.: magistratus od. censores od. consules vitio (durch einen Fehler der Augurien) creati, Varro LL., Liv. u. Cic.: plebeius magistratus nullus auspicato creatur, Liv.: lege, non suffragio creatum esse, Liv.: optimā lege creari, Cic.: decem tribuni plebis comitiis curiatis creati sunt, Cic.: consules per vim ac tumultum creantur, Plin. pan. – mit per u. Akk. (durch wen?), si per praetorem consules creantur, Cic. – mit ex u. Abl. (aus welchem Stande usw.?), consules ex plebe, Liv.: tribunos plebis ex equitibus Romanis (v. Augustus), Suet. – m. Adi. od. m. in u. Akk. (auf welche Zeit?), summus magistratus, quem vergobretum appellant Aedui, qui creatur annuus, Caes.: archontes coeperunt in denos annos creari, Vell.: creatis in annum magistratibus, Liv. – mit inter u. Akk. od. mit in u. Abl. (worunter?), creari inter quinque viros, Plin. ep.: creari in eo numero, Sall. – m. in u. Akk. (in welche Stelle?), neve quis flamen aut augur in locum Germanici nisi gentis Iuliae crearetur, Tac. ann. 2, 83: prior consulatus eius, in quem creatus est anno octavo et tricesimo, Vell. 2, 4, 7. – m. Acc. loc. wohin? praefecti Capuam creari coepti sunt, Liv. – m. Dat. wofür? wozu? decemviros legibus scribendis, Liv. – β) m. dopp. Acc., im Passiv m. dopp. Nom., T. Quinctius Barbatus interrex creat L. Papirium Mugilanum L. Sempronium Atratinum consules, Liv.: dictator primo comitiali die creavit consulem Q. Fulvium Flaccum magistrum equitum et Ap. Claudium Pulchrum, Liv.: Ancum Marcium regem populus creavit, Liv.: dictatorem Albani Mettium Fufetium creant, Liv.: exercitus Diocletianum imperatorem creavit, Eutr. – augur creatus (est) L. Quinctius Flaminius, decemvir sacrorum L. Cornelius Lentulus, Liv.: consules creati (sunt) Q. Fabius et P. Decius, Liv.: T. Lartium dictatorem primum, Sp. Cassium magistrum equitum creatos invenio, Liv.: Constantinus in Britannia creatus est imperator (zum Kaiser), Eutr.: dictatore P. Cornelio dicto ipse ab eo magister equitum creatus est, Liv.; vgl. (im Abl. absol.) magistro equitum creato filio suo, Liv.: quia solum centum essent, qui patres creari possent, Liv.: praetores (in Rom) creati sunt C. Fulvius Flaccus C. Claudius Nero etc., Liv.: decem qui postea praetores (zu Regenten, in Athen) creati sunt, Nep.: defuncto Traiano Aelius Hadrianus creatus est princeps (zum Fürsten, d.i. zum Kaiser), Eutr.: postea Numa Pompilius rex creatus est, Eutr. – m. puer u. senex, zB. Caesar paene puer a Mario Cinnaque flamen dialis creatus, Vell.: Metellus senex admodum pontifex maximus creatus, Val. Max. – m. Advv. zum wievielten Male? alqm consulem iterum, Val. Max., tertium, Liv., tertio, Plin. pan.: alqm dictatorem quartum, Liv. – mit Advv. od. Abl. wie? wodurch? u. dgl., P. Clodius, qui non rite creatus tribunus arguebatur, Quint.: C. Flaminius inauspicato consul creatus, Val Max.: an hunc non ut qui optimo iure censor creatus esset populus creavit? Liv.: collegam sibi comitiis centuriatis creavit P. Valerium, Liv.: Palicanus suffragiis populi consul creatus, Val. Max.: cunctis populi suffragiis rex est creatus L. Tarquinius, Cic.: Tullum Hostilium populus regem interrege rogante comitiis curiatis creavit, Cic. – m. ex u. Abl. (aus wem?), cum leges duo ex una familia vivo utroque magistratus creari vetarent, Caes. – mit cum u. Abl. (mit wem?), ut Cn. Flavius aedilis curulis crearetur cum Anicio Praenestino, Plin. – m. in u. Akk. (an wessen Stelle?), M. Lepidus pontifex maximus in C. Caesaris locum furto creatus, Vell. – m. Dat. (wozu?), me Albani gerendo bello ducem creavere, Liv. – mit in u. Akk. (auf welche Zeit?), ille Appius, qui decemvir in annum creatus altero anno se ipse creavit, Liv. – ➳ Archaist. creassit = creaverit, Cic. de legg. 3, 9.
➳ creassit = creaverit Cic. Leg. 3, 9.
- 1. scheppen, voortbrengen; ➤ omnes res, quas et creat natura et tuetur (Cic.);
- 2. voortbrengen, baren; ➤ Maiā creatus zoon v. Maia; Sulmone creatus (afkomstig) uit Sulmo; prolem ex se videre creatam; o caeruleo creata ponto (Catull.) (v. Venus);
- 3. (magistraten) (laten) kiezen, benoemen [consules; magistratūs; dictatorem];
- 4. (een ambt, instelling) instellen, in het leven roepen [dictaturam; tribuniciam potestatem];
- 5. veroorzaken, teweegbrengen, bereiden [voluptatem; seditionem; alci periculum; dolorem].
造。生。使。揀。 — aerumnas ei 累艱難與彼。 — periculum ei 謀吿人。— magistratum 定文官。 Creat errorem similitudo 彷彿令人錯。
Suggest a Translation
See an image
- 1 CER-, to bring forth, produce, make, create, beget, give origin to: Aenean, L.: fortes creantur fortibus, H.: vapor omnīs Res creat, O.: quicquid mortale creamur, who are born to die, O.—P. perf., with abl, sprung from, begotten by, born of(poet.): Volcani stirpe, V.: Maiā, the son of, O.—To make, choose, elect: consules creantur Caesar et Servilius, Cs.: patres, L.: lex de dictatore creando, L.: interregem, L.: ducem gerendo bello, L.: in eo numero creari, S.: augur in locum Germanici creari, Ta.: quos (consules) cum Gracchus crearet, presided at the election of.—Fig., to produce, prepare, cause, occasion: aliquid Sthenio periculi: luxuriam: errorem creat similitudo.
-
…castris habebat, in his Diviciaco et Lisco, qui summo magistratui praeerat, quem vergobretum appellant Haedui, qui creatur annuus et vitae necisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat, quod, cum neque emi neque ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, concipiunt, et ab his oriuntur cuncta duobus ; cumque sit ignis aquae pugnax, vapor umidus omnes res creat, et discors concordia fetibus apta est. Ergo ubi diluvio tellus lutulenta recenti solibus aetheriis altoque recanduit aestu ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…. ipsa quoque inmunis rastroque intacta nec ullis saucia vomeribus per se dabat omnia tellus ; contentique cibis nullo cogente creatis arbuteos fetus montanaque fraga legebant cornaque et in duris haerentia mora rubetis et quae deciderant patula Iovis arbore glandes .…
Ovid, Metamorphoses
-
…lutulenta recenti solibus aetheriis altoque recanduit aestu, edidit innumeras species, partimque figuras rettulit antiquas, partim nova monstra creavit. Illa quidem nollet, sed te quoque, maxime Python, tum genuit, populisque novis, incognite serpens…
Ovid, Metamorphoses
-
…quorum operum causas nulla ratione videre possunt ac fieri divino numine rentur. quas ob res ubi viderimus nil posse creari de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde perspiciemus, et unde queat res quaeque creari et quo quaeque…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…constat quid possit oriri nil igitur fieri de nilo posse fatendumst, semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae aeris in teneras possint proferrier auras. Postremo quoniam incultis praestare videmus culta loca et manibus melioris reddere fetus ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…contempta relinquas. nam tibi de summa caeli ratione deumque disserere incipiam et rerum primordia pandam, unde omnis natura creet res, auctet alatque, quove eadem rursum natura perempta resolvat, quae nos materiem et genitalia corpora rebus reddunda…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…autumno fundi suadente videmus, si non, certa suo quia tempore semina rerum cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur, dum tempestates adsunt et vivida tellus tuto res teneras effert in luminis oras quod si de nihilo fierent ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…viderimus nil posse creari de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde perspiciemus, et unde queat res quaeque creari et quo quaeque modo fiant opera sine divom. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus omne genus…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…reficit natura nec ullam rem gigni patitur nisi morte adiuta aliena. Nunc age, res quoniam docui non posse creari de nihilo neque item genitas ad nil revocari, ne qua forte tamen coeptes diffidere dictis, quod nequeunt oculis…
Lucretius, De Rerum Natura