cursus
cursus, a running, course, way, march, passage, voyage, journey
to compete with someone in running
a political career
the ships were not able to keep on the course
- I Lit.
- 1 Of living beings: ingressus, cursus, accubitio, etc., Cic. N. D. 1, 34, 94: ibi cursu, luctando ... sese exercebant, Plaut. Bacch. 3, 3, 24 (428); cf. id. Most. 1, 2, 73 (156), and Hor. A. P. 412: quique pedum cursu valet, etc., Verg. A. 5, 67: cursu superare canem, Hor. Ep. 1, 18, 51: milites cursu exanimati, Caes. B. G. 2, 23: huc magno cursu intenderunt, at full speed, id. ib. 3, 19: magno cursu concitatus, id. B. C. 1, 70: cursu incitatus, id. ib. 1, 79; 3, 46; Auct. B. Alex. 20; cf.: in cursu esse, Cic. Att. 5, 16, 1; cf. II. fin. infra: strictis gladiis cursu in hostem feruntur, advance at a run, Liv. 9, 13, 2: effuso cursu, id. 2, 50, 6: eo cursu proripere, ut, etc., id. 24, 26, 12; 31, 21, 6: eo cursu, Auct. B. Alex. 30: eodem cursu contendere, right onward, Caes. B. C. 2, 35; cf. id. B. G. 6, 67: citato cursu. Just. 11, 15, 2: cursus in Graeciam per tuam provinciam, Cic. Att. 10, 4, 10: quis umquam tam brevi tempore tot loca adire, tantos cursus conficere potuit? id. Imp. Pomp. 12, 34: (terrae) tuis non dicam cursibus, sed victoriis lustratae sunt, id. ib. 2, 5: agmen cursūs magis quam itineris modo ducit, Curt. 5, 13, 5; 6, 1, 12; Just. 15, 3, 11; 11, 8, 2: Miltiades cursum direxit, quo tendebat, Nep. Milt. 1, 6; Vell. 2, 19, 4; 1, 4, 1: Ulixi per mare, Hor. C. 1, 6, 7: iterare cursus relictos, id. ib. 1, 34, 4: Naxon, ait Liber, cursus advertite vestros, Ov. M. 3, 636 et saep.; cf. B.: cursum per auras Derigere, Verg. A. 6, 194; so of flying, Ov. M. 2, 838; 4, 787 al.—
- b Cursum tenere (in a march or on shipboard), to hold one's course, to maintain a direct course: equites cursum tenere atque insulam capere non potuerant, Caes. B. G. 4, 26 fin.: Dionysius cum secundissimo vento cursum teneret, Cic. N. D. 3, 34, 83; Caes. B. G. 5, 8; cf. 2. b. —
- 2 Of inanimate objects: solis cursus lunaeque meatus Expediam, Lucr. 5, 77; cf. id. 5, 772 al.: lunae, id. 5, 629; cf. id. 5, 630: stellarum, Cic. Rep. 6, 17, 17: neque clara suo percurrere fulmina cursu Perpetuo possint, Lucr. 1, 1003: si lacus emissus lapsu et cursu suo ad mare profluxisset, Cic. Div. 1, 44, 100; so of the course or flow of a stream, Ov. M. 1, 282; 9, 18; Plin. 5, 24, 20, § 85: longarum navium, Caes. B. G. 5, 8; cf. Cic. Mur. 15, 33; id. Off. 3, 12, 50 al.: Aquilonis et Austri, Lucr. 5, 688; cf. id. 6, 302: menstrui, Plin. 11, 39, 94, § 230: quadripertiti venarum, id. 16, 39, 76, § 195 et saep.—
- b Cursum tenere, as supra, 1. b.: tanta tempestas subito coorta est, ut nulla earum (navium) cursum tenere posset, Caes. B. G. 4, 28.—
- B Meton.
- 1 Cursum exspectare, to wait for a fair wind (lit. for a passage), Cic. Att. 5, 8, 1.—
- 2 (Abstr. pro concr.) Cursus publici, in the time of the emperors, posts or relays divided into stations, for the speedy transmission of information upon state affairs, Cod. Just. 12, 51; Cod. Th. 8, 5; Inscr. Orell. 3181; 3329; cf.. equi publici, Amm.14, 6, 16: vehicula publica, id. 21, 13, 7: cursus vehicularius, Capitol. Ant. P. 12, 3: vehicularis, Dig. 50, 4, 18, § 4: cursus fiscalis, Spart. Had. 7; v. Suet. Aug. 49.—
- II Trop. (freq. in Cic. and Quint.), a course, progress, direction, way: qui cursus rerum, qui exitus futurus sit, Cic. Fam. 4, 2, 3; cf. Tac. H. 4, 34; id. Agr. 39: implicari aliquo certo genere cursuque vivendi, Cic. Off. 1, 32, 117: vitae brevis cursus, gloriae sempiternus, id. Sest. 21, 47: reliquus vitae cursus, id. Phil. 2, 19, 47: totius vitae cursum videre, id. Off. 1, 4, 11: omnem vitae suae cursum conficere, id. Cael. 17, 39: in omni vitae cursu optimum visum est, ut, etc., Macr. S. 1, 2, 3: temporum, Cic. Fam. 6, 5, 2: tuorum honorum, id. ib. 3, 11, 2; cf. Tac. H. 1, 48: continuus proeliorum, id. Agr. 27 al.: cursus vocis per omnis sonos, Cic. de Or. 3, 61, 227: cursus verborum, id. ib. 1, 35, 161; so of the motion or flow of discourse, etc., id. Part. Or. 15, 52; Quint. 8, prooem. § 27; 9, 4, 70: cursus hic et sonus rotundae volubilisque sententiae, Gell. 11, 13, 4: quem enim cursum industria mea tenere potuisset sine forensibus causis, etc., Cic. Phil. 8, 4, 11; cf. id. Or. 1, 4: nos in eodem cursu fuimus a Sullā dictatore ad eosdem fere consules, id. Brut. 96, 328; so, esse in cursu, to go on, continue, Ov. M. 13, 508; id. F. 6, 362.
So nun bes.: a) der Lauf nach einem bestimmten Ziele zur Übung und um die Wette, der Wettlauf, zu Wagen od. zu Pferde = das Wettrennen, im Gymnasium, im griech. Stadium, im röm. Zirkus, cursus certamen, Ov.: c. bigarum quadrigarumque, Suet.: c. Olympiacus, Cornif. rhet.: c. equester, Pferderennen, Verg. – cursu invictus Echion, Ov.: nobiles equos cursus et spatia probant, Tac. dial.: cursu cum aequalibus certare, Sall.: cursu certare in stadio, Suet.: ibi (in gymnasio) cursu, luctando, hastā, disco se exercere (v. Jünglingen), Plaut.: cursu vincere alqm, Ov.: studere optatam cursu contingere metam, Hor. – im Bilde, der Lauf, das Rennen, Ringen nach dem Ziele, bes. nach dem Ziele der Ehre, Laufbahn, Karriere,illa iactatio cursusque popularis, jenes unruhige Treiben (Drängen) u. Rennen nach der Volksgunst, Cic.: non habet satis magnum campum ille tibi non ignotus cursus animi (meine dir wohlbekannte entschiedene Geistesrichtung), Cic.: honorum tuorum cursus cui suspectus umquam fuit? Cic.: cum numquam sit aut illius a me cursus impeditus aut ab illo meus, Cic.: iam pridem esse in cursu (Ggstz. stadium ingredi), Cic.: in eodem cursu fuisse a Sulla dictatore ad eosdem fere consules, dieselbe Laufbahn gemacht haben vom D. S. anbis zu usw., Cic.: vides in quo cursu simus, in welchem Rennen (nach den höchsten Würden) ich begriffen bin, Cic.: transcurrere cursum suum, rasch, ohne Aufenthalt zu machen, wie mit einem Sprunge seine L. durcheilen (durchmachen), Cic.
b) der Lauf als in bestimmter Richtung unternommener Weg, die Route, der Kurs, der Marsch, die Reise, die Fahrt, bes. zur See, cursus navigationum tuarum, die Routen deiner Fahrten, Cic.: c. diei totius, Mela: insidiosus rector cursus (v. einem Steuermann), Val. Max. – c. brevis, Curt.: c. maritimus, Cic.: c. prosper, Plin.: c. rectus, Plin. ep.: secundus, Caes.: longi non falsa pericula cursus (Fahrt durch die Luft, Flug), Ov.: unde (ab ora Italiae) in Epirum brevis cursus est, Curt.: in hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona, Caes.: in medio Achaico cursu (mitten auf meiner Fahrt nach A.) te vidi Veliae, Cic.: mihi cursus in Graeciam per tuam provinciam est, Cic.: huc rectus ex Africa c. est, direkte Fahrt, Liv.: quo cursus navibus tutus ex Africa esset, Liv. – commutare cursum (Ggstz. tenere cursum, s. unten), Cic.: imprudentiā aut tempestate paulum suo cursu decedere (abweichen), Caes.: im Bilde, quem neque periculi tempestas neque honoris aura potuit umquam de suo cursu aut spe aut metu demovere, kein Sturm der Gefahr, kein lockender Hauch der Ehre von seiner Bahn abbringen, Cic.: c. dirigere, m. Ang. wohin? durch Advv. od. durch Praepp. od. durch bl. Acc. loc., zB. alio (anderswohin), Val. Max.: eo (dahin), Liv.: quo tendo, Nep.: in Africam, Vell.: ad litora Apolloniatium, Caes.: ad Antiochum, Iustin.: Gades (nach G.), Iustin.: cuius classis cursum esse directum columbae antecendentis volatu, Vell.: ad nocturnos ignes cursum dirigere, Suet.: cursum dirigere per auras in lucos (v. Fluge der Tauben), Verg. – cursum exspectare, günstige Fahrt (auch im Bilde), Cic.: cursum secundum habere (v. Schiffen), Caes.: repentina tranquillitas intermittit cursum, Petron.: impedire alcis cursum (v. Winden), Mela: petere alium cursum, eine andere Route, einen andern Kurs nehmen (v. Reisenden zur See), Cic.: unde et quo tenderent cursum, Liv. – cursum tenere, Kurs halten (= den rechten, geraden Weg verfolgen), u. cursum non tenere od. tenere non posse, den Kurs nicht halten od. nicht halten können, v. Seefahrern u. Schiffen, Caes. u.a. (vgl. Schneider Caes. b. G. 4, 26, 4): u. so secundis ventis od. secundissimo vento cursum tenere, Cic.: cursum non tenere et longius deferri, Caes.: rectum cursum, recta gubernacula in periculum tenere, Plin. ep.: im Bilde, e quibus quoniam tamquam e scopulosis cotibus enavigavit oratio, reliquae disputationis cursum teneamus, in der übrigen Erörterung den geraden Lauf halten (unser vulg. »bei der Stange bleiben«), Cic.: ut te ad istum cursum tenendum, quem a prima aetate suscepisti, cohortentur, die Lebensbahn, Cic.: Polycratis felicitas semper plenis velis prosperum cursum tenuit, Val. Max. – im Bilde, der Weg, der Verlauf, die Bahn des Lebens, totus vitae cursus, Hieron.: reliquus vitae cursus, Cic.: vitae brevis est cursus, gloriae sempiternus, Cic.: aliquod certum genus cursusque vivendi, Cic. (vgl. auch oben demovere de cursu u. tenere cursum): omnem vitae suae cursum in labore corporis atque in animi contentione conficere, Cic.: medium agens cursum aetatis (im mittleren Lebensalter) placidā morte decessit, Amm. 23, 6, 4. – u. der Verlauf, Gang der Begebenheiten u. Zeiten, perspicis qui cursus rerum, qui exitus futurus sit, Cic.: di eodem cursu, quo fluxere adhuc res, ire patiantur, denselben Fortgang nehmen, Curt.: ea natura rerum est et is temporum cursus, ut non possit ista aut tibi aut ceteris fortuna esse diuturna, Cic.: cursum irrevocabilem ingressa ex destinato fluunt, was einmal seinen unveränderlichen Gang genommen hat, verläuft nach Vorherbestimmung, Sen.: inveniendum tandem Britanniae terminum continuo proeliorum cursu, durch eine fortlaufende Reihe von Schlachten, Tac.: temporum vices, volumina saeculorum, cursus annorum, Augustin. serm. 29, 1.
c) der Lauf der Flüssigkeiten, α) des Wassers, der Gewässer, c. aquae, Plin. ep.: in hac (terra) cursus amnium non torrentes rapidique, sed lenes et vineis campisque irrigui, Iustin.: ex Oceano amnium fontiumuue cursus initium capiunt, Quint.: spatio alvei segnis cursus (fluminis) est, Curt.: vehementior fluminum cursus est prono alveo, Quint.: quosdam exaruisse amnes aut in alium cursum contortos et deflexos videmus, Cic.: si lacus emissus lapsu et cursu suo ad mare profluxisset, Cic.: nec adire poterat ad iusti cursum amnis, Liv.: licet prospicere maris novos cursus, Sen.: Ggstz., maris cursus alterni et recursus, wechselnde Ebbe u. Flut, Sen. ad Helv. 20, 2. – β) (als mediz. t. t.) die Flüssigkeiten des Körpers, c. materiae, Cels.: c. pituitae (Schleimfluß) acer, acerrimus, c. pituitae tenuis, Cels.: leves pituitae cursus, sed assidui, Cels. – c. menstrui, Plin.: c. sanguinis ex naribus, Cels.: ne in inferiores partes factus cursus pedes repleret, Cels.
d) der Lauf, Umlauf der Himmelskörper, Weltkörper, c. solis, lunae, siderum, stellarum, Cic. u.a.: c. Veneris, Mercurii, Cic.: siderum modus cursusque stellarum (Plur.), Val. Max. – solis cursus annalis, Varro: annui cursus solis, Cic.: stellarum perennes cursus, Cic.: perpetui cursus conversionesque caelestes, Cic.: stellarum cursus sempiterni, Cic.: summus ille caeli stellifer cursus, Cic.: hic lunaris atque infimus c., Cic.: novem lunae cursus, Cic.: illi octo cursus, Cic.: properantis mundi volubilis c., Sen.: solis exortus, cursus, occasus nemo admiratur, Cornif. rhet.: cursus annuos conficere (v. der Sonne), Cic.: cursum suum anno od. XXX fere annis conficere (v. einem Planeten), Cic.: nullum umquam cursus sui vestigium inflectere (v. den Fixsternen), Cic. – annum ad cursum solis accommodare, Suet.: ad cursus lunae in duodecim menses describere annum, Liv.: ad siderum cursum iter dirigere, Curt. – siderum cursus numerosque cognoscere, Quint.: siderum certos constitutosque cursus numeris docere, Quint.: lunae cursu notare tempora, Curt.
e) der Lauf anderer lebl. Ggstde. nach einer bestimmten Richtung, sowohl in der Bewegung als in der Lage, hic per omnes sonos vocis cursus, das Auf-u. Absteigen durch alle Töne, Cic. de or. 3, 227. – cursus hic et sonus rotundae volubilisque sententiae, Gell. 11, 13, 4. – communia his (larici et abieti) pinoque, ut quadripertitos venarum cursus (Aderngänge) bifidosve habeant vel omnino simplices, Plin. 16, 195.
II) meton., cursus publicus, der öffentliche, vom Staate eingerichtete Postenlauf, die stationsweise verteilten Posten, Fahrposten, zur Beförderung von Staatsangelegenheiten u. Staatspersonen, praepositus cursus publici, Oberpostmeister, Inscr.: animalia cursus publici, Inscr. u. Cod. Theod.: publici cursus usu permisso, Amm.: vectus mutatione celeri cursus publici, Amm. – dass. c. vehicularius, Capitol. Antonin. Pius 12, 3, od. c. vehicularis, Arcad. dig. 50, 4, 18. § 4. – c. fiscalis (dem Fiskus obliegender), Spart. Hadr. 7, 5. – Vgl. E. Hudemann Geschichte des röm. Postwesens während der Kaiserzeit. Berlin. 1875.
olim spretas agilibus / patrias petunt cursibus
cursu praepetes
Eulalia ‥ gemino ornata tropeo ~um consummatura
Honorius [episcopus ], postquam metas sui ~us inplevit
post eorum ~um vitae
usque ad ultimum ~um vitae suae
diligenter vitae vestrae ~um discutite
nec levior cursus nec fortior effugit aetas
ut sonipedes / saepe sequantur cursibus / salientes praepetibus
~u equi contendere coepi
equi ‥ ad certamen ~us illius attollunt
sis doctus ‥ / noscere vulpinas fraudes, cursus leporinos
dromedus est genus camelorum, sed longe velocioris ~us
quieta ab omni terreno servitio ‥ excepto per ~um venationis mee
quod in transitu suo per forestam ‥ habeat cum canibus suis unum vel duos ~us ad feras regis
tres fratres ‥ concito ~u bellum in invicem insurgentes inierunt
audiens H. ‥ comes de Derby ‥ probos actus ‥ Willelmi de Douglas ‥, cum herollo scripsit ut secum tribus ~ibus militaribus concertaret. ‥ ad primum ~um vulneratus est W. de Douglas ‥ ruptura proprie lancee
venit W. G. et invenit plegios ad pascendum ‥, ita quod solvat ‥ ad proximam gildam v s. et jentaculum suum una cum ~u cujusdam tauri competentis, prout moris est(
pedes directo tramite incedit ‥; cum expleto ~u ultimam tenet lineam regine dignitatem adipiscitur
est ibi quidam proficuus in prato de Walhame ad ~um unius pull[ani ]
in ‥ uno ~u ovium in Wadehurste(
~us ovium, loca vocatasheepeswalkes
cum ~u unius falde [Cambs ]
cum grege bidentium suorum depastus fuit infra libertatem ~us falde domini de Holte, viz. super Holteheth
lx acras terre arrabilis, cum ~u falde pro vjxx ovibus
cum maris suis omnibus et ~ibus anguillarum
planetarum retrogradis ~ibus
si quis ‥ lunaris ~us agnoscendi cupidus est
phylosophorum ‥ qui astronomia ‥ eruditi ~us stellarum ‥ observabant
noscere ‥ / lunam, sidereos cursus horasque diei
ergo de die luna reluceat et Phebus de nocte ~us faciat ‥!
navem quandam ‥ in ejus navali ~u de Burdeaux Londin’ versus velificantem
in ‥ campis, pascuis, pratis †diravatisque [l. diriv- ] ~ibus aquarum
ut ‥ alii fluminum ~us recto ~u
si tibi cursus / vivus aque fuerit, sit in illis copia piscis
ab illo loco ubi vetus ~us Lytele [] incidit in Weland ‥ et ab inde per ~um aque de Weland Little Eye
capiunt de quolibet capite hominis et femine interveniente per aquam Ponteburgi Ebor’ cum ~u aque j d. et de quolibet capite interveniente de Ebor’ usque Ponteburg’ contra ~um aque ob.
custus molendini: in stipendio j carpentarii pro ~u aque ante rotam exteriorem cum ‥ bordis faciendo et profund[itate ] scrutand[a ]
valet piscaria inde ‥ iij s., †aliquandiu [l. aliquando ] plus, †aliquandiu minus, secundum fortitudinem ~us aque in eadem riparia
pro recto ~u aque habendo, una cum extraccione et reimposicione aque ad stagnum ‥ molendini
tantus potest fieri ~us in causatis causantibus alia ex se quod tam debilis esse erunt aliqua causata quod non possunt causare aliqua contraria
fleubotomia / ‥ oculorum curat aquosos / cursus
non ventris cursus in eo [tempore ], nec fleubotomia / proficit
diarria dicitur ingens ~us ventris cum vomitu
exaltari facias murum retro magnam cameram ‥ altitudine unius ~us petre talliate
colliget clausturam et claudet in campo ij perticatas et dim. in longitudine et ij ~uum in altitudine pro opere j diei
non de plure hoc anno, quia superior ~us furni non anelabat tegulas ad plenum
in iiij ~ubus dentium herciarum emptis, ij d.
in ‥ ~u gantorum [? ] coggorum cum alio ~u fusilli lignei, iij peciis ferri pro fusillo, codd[erased o ] etla ryne ‥ molendini emendandis
ad spargendum j ~um fimi, precio oboli ad ligandum j ~um bladi, precio oboli
debet falcare ij ~us falc[acionis ] vel j perticam. ‥ debet dispergere j ~um de muncellis fimi, qui continet quarentenam
cum inter fronteram vocatamle Forlond’ de Lysard et fronteram vocatamle Forlond of the Londesende of Engelond quidam magnus ~us maritimus vocatus Montis Baia sit decurrens
eisdem [computantibus ] per decidenciam dicte nigre monete, ex eo quod in principio fabricacionis ejusdem habuerunt in parte ~um pro obulis et postea domini de Concilio fecerunt eos habere ~um in toto †quadrantes [? l. quadrantis ] et regem duplicare in subvencione pauperum
habeant ‥ placita de frisca forcia ‥ et ~us omnimodorum brevium per sigillum cancellarie de Penbr’ cum eorum execucionibus
brevia illa de premuniri que nisi infra paucos annos in aliqua materia infra regnum aliquem habebant ~um
is ‥ qui pincerne munere fungebatur ~um calicis sepissime ad Dacum, episcopo [Ætherico, ob. 1034 ] connivente, retorsit
subcamerarius una cum noviciis ad potum potandum surgere [debet ] atque, impleto cypho de ~u videlicet quem portat ‥, licenciam [petere ] ‥ priusquam e refectorio cervisiam portet
tam de utroque ~u quam de pitancia sive medio ferculo duplex ferculum cotidie, si voluerit, est ‥ habiturus
reficientes de misericordia de tribus ~ibus serviantur ad prandium et ad cenam de uno ~u
ordinavit. ‥ abbas ut coquinarius ‥ provideat ‥ fratribus ‥ duos bonos ~us et sufficientes
quod omnes serviantur de ij ~ibus congruis ‥ et caseo ad nonam ‥ et ‥ de integris gallinis pro secundo ~u ad cenam
medietatem j ferculi de primo ~u cum medietate j ferculi de secundo ~u
omnibus terrarum tenentibus unum convivium in tribus ~ibus exhibere
[primordiales causae ] hunc mundum visibilem ‥ naturali ~u perficiunt
tres sunt ~us rerum, sc. mirabilis, naturalis, voluntarius
rebus ‥ solito nature ~ui incognitis
delituit senis annorum cursibus
si paschalis mensis xxx diebus computatus xvij sui ~us dies post Pascha retinuerit
cum bis binis annorum ~ibus dira peste vesaniae vastaretur
ubi ‥ corpus tanti viri usque in hodierni temporis ~um ‥ pausat
expleto ~u dierum illorum duorum hereduum [sic ]
dum hujus labentis aevi ~um transeat inlaesa
juxta Sulpicii Severi regulam, que lxxxiiij annorum ~um descripsit
secundum ~um ecclesie Anglicane indiccione quarta(
vij die Januarii anno Domini mcccxxxj secundum ~um ecclesie Anglicane
cum ‥ festum Pasche ex infallibili ~u propter viciniam participat cum estate, ‥ congregacio ‥ ordinavit quod ‥ liceat a festo Pasche usque festum Omnium Sanctorum ‥ uti cericis in ‥ habitibus
quatenus in monasterio suo ~um canendi annuum ‥ edoceret
ut omnes ecclesiae publice canonicis horis ~um suum ‥ habeant
tunc [fratres ] cum decantatione canonici ~us [AS: ] et psalterii operentur ‥ usque dum audiant signum ad induendumrynes
in pleno loci capitulo secundum communem ~um celebrando, vocatis ad hoc vocandis, ‥ faciatis inquisicionem
idem [clericus Gardrobe ] onerat se de ij celdris ‥ farine, de quibus ‥ in pulmento domine Burgie de Faws per communem ~um ante matutinas j bollam
si [essoniatus de ultra mare ] infra illos xl dies non redierit, observabitur solitus ~us curie et juris ordo
ad hec ‥ expedienda plus proficit sequi consilium quam juris et curie ~um servare consuetum
cum ‥ uno clerico de prima forma, ‥ qui ab antiquo eruditus scit ~um ejusdem curie
hujusmodi litteras nostras patentes ‥ ac ‥ alias litteras nostras executorias sub magno sigillo nostro sigillandas ‥ pro debita execucione et complemento earundem secundum ~um Cancellarie nostre
ne quis ‥ scripturas semel in judicium productas supprimat, ne judiciorum ~us defectu earumdem impediatur
assisa ‥ remanet, quia breve non fuit de ~u
quum volumus secundum consuetudinem ‥ Anglie ‥ conquerentibus de injuria in regno nostro Hibernie justiciam exhiberi, formam brevium de ~u, quibus id fieri solet, ‥ duximus ‥ ad vos transmittendam(
istud breve ‥ est contra formam et ~um omnium brevium
quod nullus ‥ clericorum de secunda forma brevia sua de ~u nec aliquis cursista ‥ aliquas cartas ‥ seu brevia sua ponant ad manus domini cancellarii nisi ‥
omnia brevia de advocacione ecclesie sunt de ~u ad Bancum
compellor supplicare quatinus ‥ contra dictum diem sermonem unum ‥ michi ‥ mittere velitis ‥, providentes eciam ‥ sumptibus meis ‥ ~um unum de sermonibus ‥ annualem ad usus meos
ipsis collatoribus ad hujusmodi onus in predicando subeundum in ~u cum aliis doctoribus et bachalariis ‥ astrictis
quod quicumque scolas gramaticales deinceps tenere voluerint ‥ ab hujusmodi lectura desistant, ita quod nec in scolis suis nec alibi in universitate hujusmodi ~us legant nec legi faciant
diversi artifices et homines artis manualis in ‥ civitate ‥ Cestrie inhabitantes ‥ qui nunquam fuerunt apprenticii aut educati ad vel in ~u artis mercatorum ‥(
cum advocacio descendit participibus, licet unus bis presentet et bis usurpet super coheredem ‥, ille ‥ qui negligens fuit ‥ alias habeat ~um suum [(] presentandi cum accident : turnum suum StRealm I 77a
monachi qui de ~u minuti fuerint et in refectorio comederint ‥ in omnibus percipiant
nec in sua novitate, postquam fuerint professi, stabunt ad skillam donec ~us ad eos venerit
injunctum est ‥ molendario quod molat bladum vic. diebus et vicibus opportunis, quilibet secundum ~um suum
Issabella recusat invenire panem benedictum in ~u suo
- 1. ren, het rennen, snelle beweging; ➤ cursu fugere haastig; magno cursu in volle ren; iungere cursum equis meehollen met de paarden;
- 2. vaart, snelheid; ➤ adaequare cursum navium de snelheid evenaren; ad fretum eo cursu contendit;
- 3. (milit.) looppas; ➤ cursibus terras lustrare in looppas snellen door;
- 4. baan v. hemellichamen [solis; stellarum]; ➤ ad cursūs lunae (volgens de omlooptijden v.d. maan) annum discribere;
- 5. marsroute, koers, richting; ➤ cursum tenere op koers blijven; cursu decedere van de koers afwijken; cursum dirigere ad litora koers zetten naar; vaak metaf.: alqm de suo cursu demovere afbrengen; ~ animi denkrichting; ~ rerum loop der dingen; ~ vitae, vivendi; cursūs error het afdwalen van de koers;
- 6. verloop, gang;
- 7. wedloop [Olympiacus]; ➤ Atalanta victa cursu;
- 8. (poët.) wedren [equester];
- 9. loopbaan, carrière; ➤ ~ honorum; transcurrere cursum suum snel carrière maken;
- 10. rit, het rijden; ➤ cursum in medios hostes dare naar voren stormen tussen;
- 11. vaart, zeereis [maritimus; navium; pelagi]; ➤ cursum exspectare wachten op gunstige wind;
- 12. (Ov.) vlucht [aërius];
- 13. stroming; ➤ ~ amnium; maris cursus alterni et recursus afwisselingen van eb en vloed;
- 14. stroom, vaart (v. taal) [verborum; orationis].
跑。走遠路。渡海。Aeris cursus 飛。Excutimur cursu 别向渡。差水道。Cursum tenere 直渡。 Vitae brevis cursus 短生命。
Suggest a Translation
See an image
Cursorius terminus, Cursorium, voces Agrimensorum, apud quos ita dicitur limes, terminus procurrens, quomodo se exporrigit in latitudinem, vel longitudinem. Vide Glossarium Rigaltii ad Agrimensores.
In pede est Curs et via publica.
Ut omnes Ecclesiæ publicæ Canonicis horis Cursum suum cum reverentia habeant.Asserus de Ælfredi reb. gest. :
Post hæc Cursum diurnum id est, celebrationes horarum, etc.Item :
Libellum, in quo diurnus Cursus et Psalmi scripti habebantur.Beda lib. de Gest. Angl. cap. 18 :
Accepit et præfatum Joannem Abbatem in Britanniam perducendum, quatenus in Monasterio suo Cursum canendi annuum... edoceret.Abbo lib. 2. de Bell. Paris. vers. 106 :
Eckeardus Junior de Casib. S. Galli cap. 3 :Qui missas, Cursusque sacros illic celebrassent.
Plerumque Cursus et Missas negligebat.Cap. 4 :
Matutinas deinde Laudes, Cursum de S. Cruce... persolventes.Passim Scriptores, Gregorius Turon. lib. 5. Hist. cap. 21. lib. 8. cap. 15. lib. 10. cap. 19. lib. 1. de Mirac. cap. 11. de Gloria Confess. cap. 38. Anastasius in S. Telesphoro PP. S. Bonifac. Moguntin. Epist. 17. Cæsarius Heisterbach. lib. 1. cap. 6. Vita S. Bertilæ cap. 2. 6. Vita S. Alberti Gambron. num. 12. Leo IV. PP. de Cura Pastorali, initio. S. Audoenus lib. 2. Vitæ S. Eligii cap. 20. Jonas lib. 2. Vitæ S. Joann. Abbat. Reomaens. cap. 7. Lib. de Miracul. S. Quintini cap. 18. Willelm. Malmesb. lib. 2. de Gest. Angl. cap. 4. Hariulfus lib. 4. cap. 35. Vita S. Odon. Abbat. Cluniac. lib. 1. pag. 27. Paulus in Vita S. Hilari Abbat. Galeat. n. 9. Vita S. Ottonis Episc. Bamberg. lib. 2. cap. 44. Egbertus Eborac. Archiepisc. in Pœnitent. pag. 14. Vita S. Geraldi Auriliac. lib. 2. cap. 9. Baudovinia in Vita S. Radegundis cap. 18. etc. Wandelbert. in Vita S. Goaris. Hist. Episc. Saltzburg. pag. 250. Fortunat. in Vita S. Germani Episcopi Paris. cap. 63. 76. idem lib. 2. Poem. 19. et in Vita S. Radegundis cap. 4. 11. 18. 22. Beda lib. 1. de Wiremuthensi Monast. cap. 14. Riculfus Suessionensis in Constit. cap. 3. Vita Burchardi Wormaciensis Episcopi. Vita S. Valarici cap. 26. Vita S. Goaris cap. 4. 5. Vita S. Serenici cap. 9. 15. Vita S. Fructuosi Episc. Bracar. cap. 13. Vita S. Eparchii cap. 17. Vita S. Niceti Lugd. Episc. pag. 97. Honorius Augustod. lib. 2. cap. 63. 65. Amalarius de Ordin. antiph. cap. 1. Regulæ SS. Patrum parte 2. cap. 5. Regula S. Macarii cap. 9. S. Ferreoli cap. 12. S. Columbani cap. 7. 10. S. Aureliani ad Virgines cap. 38. Sic
Cursum, seu Officium Ecclesiasticum. Acta Murensis Monasterii pag. 10 :
Lectionarius autem vetustus, et Cursarius antiquorum, et Liber regulæ, etc.Alibi :
Sunt et duo Cursinarii, et tres Benedictionales libri.
Clerc courrierappellari videtur, qui huic officio decantando interesse tenetur in Lit. remiss. ann. 1458. ex Reg. 187. Chartoph. reg. ch. 321 :
Jehan Girard clerc Courrier et habitué en l'église collégiale de saint Julien de Brioude.
Hostem collectum habet,... et si huc Cursum Deo sibi irato mittere voluerit, vos loca ipsius, quantum vos Dominus juverit, deprædamini, etc.Ubi
mittere Cursum, nihil aliud sonat quam
mittere ad prædam, seu prædatores.
Cursusenim, ut Tacticis
Ἀπο κουρσόρων, ἤγουν τῶν εἰς Κοῦρσον τεταγμένων στρατευμάτων.Joannes Cananus :
Ὅτι τε τῆς πόλεώς τε τὸν πλοῦτον... εἰς διανομὰν παραδίδη, καὶ κοῦρσος τοῖς Μουσουλμάνοις.Et mox :
Οἱ ἐπιστήμονες εἰς τὰ κούρση.Hinc
Λεηλάτουν, κουρσεύουσιν ταῖς χῶρες τῶν Ρωμαίων.Alia suggerunt Rigaltius, Meursius, et Fabrotus in Glossariis Gr.
Doleo quod galea ista exivit nunc de portu isto et vadit in Cursum.Ibidem col. 394 :
Supradicti vero Consules maris tres magnas naves cum tribus galeis, tribusque barchis, tribusque cantheriis magnis viriliter armaverunt et in Cursu miserunt.
Si vero istas leges dare nequiverit, quidquid habet, sit in Cursu meo, et sepeliatur subtus mortuum.Ubi legendum,
in incursu meo,
incurrat.
Incurrimentum.
Erant autem parentum ædes ad plateam, quam Cursus appellant. Cum ergo circa festum S. Johannis... publicæ decursiones ad pallium, ut aiunt, celebrarentur, etc.
Dom. Archimbaudus et Agnes ejus uxor constituerunt Cursum equorum apud Villam Francham in crastinum nundinarum, quæ sunt in octabis Pentecostes, et dederunt illi, qui Cursum lucraretur, unam marcham argenti, et illi, qui equos equaret ad pontem de Baria 5. sol.Vide Thomasserium in Consuet. Bituric. lib. 1. cap. 100. 101.
Qui ad continuos Cursus constituti sunt, lib. 1. Epist. 29.
Cursualis tractus, apud eumdem lib. 4. Epist. 47.
Cursuale ministerium, apud eumdem Senatorem lib. 5. Epist. 5.
Præpositi Cursus publici, in leg. 35. Cod. Theod. de Curs. leg. 9. de Curios. (6, 29.)
Primi quibus Cursus publici cura sollicitudoque mandatur, Firmico lib. 3. cap. 4.
Mancipes Cursus publici, leg. 15. de Curs. etc. Gregor. Magn. lib. 3. Dial. cap. 8 :
Andreas... qui quondam in stabulis itinerum Cursum servaverat equorum.Vetus Inscriptio, apud Gualterum in Tabul. Sicul. pag. 18 :
Instante Fl. Valeriano Ducenario Agente in reb. et PP. Cursus publici.Exstat Dialogus Theodori Abucaræ scriptus
Damus et assignamus... oppidum Zuge et Cursum seu curiam ibidem.Donatio
Hujus autem boni operis beatæ memoriæ Dominum Episcopum Henricum incentorem habuit et devotissimum suffragatorem : et ut hoc libentissime perageret, quorumdam Episcopi Cursuum delegavit ei redditus, donec viveret.
Coursusurparunt, pro ordine ferculorum mensæ appositorum, vulgo
Et se doit la largesse crier quand ils(les princes et grands seigneurs) sont à disner, quand le segont Cours et entremais sont servis.
Vide Curriculum 1.xviii. Kal Julii secundum Cursum Pisanorum, etc.
glandatioporcorum in silvis, quas pascendo percurrunt, unde nomen. Charta Rotrodi comit. Pertic. ex Reg. forest. comitat. Alencon. Pertic. etc. fol. 52. v°. in Cam. Comput. Paris. :
Dono etiam monachis supradictisAlia ann. 1091. ibid. fol. 65. r°. :(Tironensis monast.) omnia nemora mea ad... Cursum porcorum suorum et pasturam porcorum suorum.
Currant porci dominici S. Florentini, seu pauci seu multi, per omnes meos lucos absque pasnagio.Charta ann. 1229. in Chartul. Buxer. part. 14. ch. 4 :
Quousque exartatum sitHinc(illud nemus) prædicti homines in larretio illo, ubicumque nemus fuerit, habebunt usuagium et Cursum suum.
de Mazaugues:
Vidit tamen quod avere Arelatis jacebat et pascebat in valle de Moreriis, sine aliqua contradictione et prohibitione alicujus, hoc salvo quod abstinebant se a bladis, pratis et deffendudis ; et si in prædictis faciebant Cursum, emendabant talam illi cujus erat ; sed bannum erat dom. archiepiscopi Arelatis.
Appositio, que dicitur esse artificiosa dictionum structura, ideo a quibusdamStrictior plerumque sensus esse videtur :Cursus vocatur. (Buoncompagno ap. Marot, hist. des doctrines grammat. au m. p. 480.)
Non enim hos pedes judicamus in prosa juxta metricam rationem, scilicet secundum correptionem et productionem exGallice explicare possesCursu vero tantum quem habent dictiones. (B. N. Ms. l. 8653, f. 24 a.)
manière dont sont accentués les mots.Vide Bibl. Sch. Cart. 1881. pag. 161. et sqq. Etude sur le rythme des bulles pontificales.
Quod Cursus Palii debeat fieri per stratam qua itur ad sanctum Joannem in perseceto.Hoc statutum in Codd. ann. 1259-62. sic variat :
De cursu equorum : Quia Cursus ubi curritur Scarlatus et Roncinus et Sparvierus est nimis longus et periculosus occasione calancorum, statuimus, etc.Ex his verbis patet Cursum aut Palium, etiam apud Bononienses, nomen habuisse a panni colore, quo victor donabatur ; ut ait Aligherius de illo, ad quod currebatur Veronæ in prima quadragesimæ dominica :
e parveInvenit etiam nomen a ceteris decursionis præmiis ; utdi coloro, Che corrono a Verona il drappo verde.
Roncinusa roncino, minori equo, quod currebatur in die s. Bartholomæi,
Sparvierusa Sparaverio, etc.
Qui quidem homines... per sententiam cognicionis seu per Cursum Vulgi qui Cuntschaft dicitur prædicto cœnobio... adjudicati, etc.Vide Haltaus. Glossar. vocibus
- 1 CEL-, a running, course, way, march, passage, voyage, journey: cursum quom institeris, T.: navium, Cs.: ingressus, cursus, accubitio: cursu cum aequalibus certare, S.: cursu contingere metam, H.: se cursu miratur in ipso, O.: quique pedum cursu valet, V.: huc magno cursu intenderunt, at full speed, Cs.: cursu Troas agebat, V.: cursu in hostem feruntur, advance at a run, L.: cursum in medios dedit, rushed, V.: effuso cursu, L.: eodem cursu contendere, right onward, Cs.: tam brevi tempore tantos cursūs conficere: cursum direxit, quo tendebat, N.: iterare cursūs relictos, H.: Hunc morem cursūs docuit, sort of race, V.: Cursibus decernere, in racing, V.: Quo cursu deserta petiverit, flight, V.: in hoc medio cursu, i. e. half-way across, Cs.: secundissimo vento cursum tenere.—Of things, a course, way, flow: stellarum: mutata suos flumina cursūs, movement, V.: Cursibus obliquis fluens, O.— A passage: cursum exspectare, i. e. a fair wind.—Poet.: et vi cursus in altum Vela vocet, V.—Fig., a course, progress, direction, way, passage, access, succession: rerum: vitae: quem dederat cursum fortuna, V.: temporum: continuus proeliorum, Ta.: vocis per omnīs sonos: invectus contexere cursu, i. e. in a breath, Iu.: In cursu meus dolor est, i. e. is permanent, O.: recto depellere cursu, from virtue, H.
-
…ac fortius pugnare coeperunt. Interim milites legionum duarum quae in novissimo agmine praesidio impedimentis fuerant, proelio nuntiato, cursu incitato in summo colle ab hostibus conspiciebantur, et T. ; Labienus castris hostium potitus et ex loco superiore…
Julius Caesar, Gallic War
-
…circumclusus ac debilitatus subito pertimuerit, sententiam mutaverit, deseruerit suos, consilium belli faciendi abiecerit, et ex hoc cursu sceleris ac belli iter ad fugam atque in exsilium converterit, non ille a me spoliatus armis audaciae, non…
Cicero, in Catilinam
-
…circumsistebant ; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent. Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quoque eventus varii sequebantur. Legionis nonae et decimae milites, ut in sinistra parte aciei constiterant, pilis emissis cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt et transire…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quod nullis amor est sanabilis herbis nec prosunt domino, quae prosunt omnibus, artes. Plura locuturum timido Peneia cursu fugit cumque ipso verba inperfecta reliquit, tum quoque visa decens. Nudabant corpora venti, obviaque adversas vibrabant flamina…
Ovid, Metamorphoses
-
…mole remota fluminibus vestris totas inmittite habenas Iusserat ; hi redeunt ac fontibus ora relaxant et defrenato volvuntur in aequora cursu. Ipse tridente suo terram percussit at illa intremuit motuque vias patefecit aquarum. Exspatiata ruunt per apertos flumina campos…
Ovid, Metamorphoses
-
…, adoro, nec quicquam ex illa quod querar inveniam Invide, tu tandem voces compesce molestas et sine nos cursu, quo sumus, ire pares quid tibi vis, insane meos sentire furores infelix, properas ultima nosse mala…
Propertius, Elegies
-
…multae glomerantur aves, ubi frigidus annus trans pontum fugat, et terris immittit apricis. Stabant orantes primi transmittere cursum, tendebantque manus ripae ulterioris amore. Navita sed tristis nunc hos nunc accipit illos, ast alios longe submotos…
Vergil, Aeneid
-
…verba referre et precibus spretis fugisse per avia nympham, donec harenosi placidum Ladonis ad amnem venerit. Hic illam cursum inpedientibus undis, ut se mutarent liquidas orasse sorores, Panaque, cum prensam sibi iam Syringa putaret, corpore…
Ovid, Metamorphoses
-
…. Tum maximus heros maternas agnoscit aves, laetusque precatur Este duces, O, si qua via est, cursumque per auras dirigite in lucos, ubi pinguem dives opacat ramus humum. Tuque, O, dubiis ne defice…
Vergil, Aeneid
CURSUS(δρόμος, τρόχος). Foot-racing, being one of the most natural, was also one of the most primitive of athletic sports. We often read of it in the Homeric poems (e.g. Il. 23.759 ff.). In historic times, at the national festivals of Greece, several species of it had come into vogue. We may distinguish four sorts: (a) the στάδιον (or simply δρόμος), (b) the δίαυλος, (c) the ἐφίππιος or ἵππιος δρόμος, (d) the δολιχὸς δρόμος (or δόλιχος, proparox). A strange feature in these races was that they were (according to Lucian, Anachars. 27) run not on hard and firm ground, but over a deeply-sanded surface.
(a.) The στάδιον (see fig. 1) was a race in which the runners (σταδιοδρόμοι) traversed the arena in a direct line (whence it was called εὐφύς, ἄκαμπτος from one extremity to the other. This distance, as measured by the Olympic stade, which became the general standard, was about 600 feet. The στάδιον corresponds to our sprint, in which the runner does the whole race at his highest speed. Describing its origin, Philostratus (who lived in the 3rd century A.D.) says: When the Eleans had slain the customary victims, and the pieces of flesh were laid upon the altar on which as yet no fire had been kindled, the runners (οἱ δρομεῖς) were posted at the space of a stade from the altar, just in front of which stood the priest, torch in hand, and acting as umpire. Towards him they ran, and the runner who came in first received the torch, lit the sacred fire, and was hailed as Olympionikês. (Philostr. Gymn. 5.) From the same writer we learn that the Olympic games up to the date of their thirteenth celebration consisted only of this contest.
(b.) The δίαυλος, or double course (properly= double pipe), required that the runners (διαυλοδρόμοι should, after traversing the arena as in the στάδιον, turn round a post (καμπτήρ) and run back to their starting-point. Hence it was called δρόμος κάμπειος (from καμπή =flexus). Explaining the origin of this race, Philostratus says: When the Eleans had sacrificed, and it became the duty of the deputies from the rest of Greece to perform this ceremony, that the latter might lose no time in approaching, the runners ran a stade from the altar in their direction as if to summon the Hellenic nation, and then, without stopping, ran back to the place they had started from as if to announce that Hellas was about to come with joy to discharge the holy rite. He tells us also that the δίαυλος did not form part of the games until the 14th Olympiad.
(c.) The ἐφίππιος or ἵππιος (as it is termed Eurip. Elect. 825) did not, as might seem from its name, signify a horse-race, but a race of sufficient length to try the power of a horse (see Hermann-Blümner, Privatalt. p. 346). It was a test therefore of endurance as well as speed, being four stades in length; that is, twice as long as the δίαυλος.
(d.) The true test of staying power, however, was the δόλιχος or long race (vid. fig. 2), added to the Olympic games (according to Philostratus, Gymn. 12) in Olymp. 15. The length of this race has been variously described as 7, 12, 20, or 24 stades. We may suppose that it differed on different occasions. Boeckh conjectured that 7 stades was the normal length, and that, when we read of its being 24, we must suppose the δόλιχος ἵππιος to be intended. To a modern 24 stades does not appear excessively long for a race of this kind, and Plato (Legg. 8. 833apassage in which the proposer of regulations for an ideal state seems to keep close to the limits of the actual: notice, for example, the words καφάπερ νῦν) would have his δολιχοδρόμοι, though wearing heavy armour, run 60 to 100 stades over most difficult ground. Being ignorant of important details, such as the time in which the race was run, we cannot form a decided opinion on questions as to its length.
In the more ancient times runners, like other athletes, contended at the games wearing a girdle (διάζωμα, subligaculum) around the waist (see Thuc. 1.6; Plat. Rep. p. 452 D). In historic times, however, they competed either quite naked, or more or less fully armed. As to the origin of the armed-race (ὁπλίτης δρόμος), Philostratus mentions several traditions, the most probable being that which he himself adopts as true ; viz. that, since with the termination of the games the truce also terminated, prudence suggested that the competitors should wear armour in the final race. The fact of the armed-race having been generally, though not always, the last event in the games, in some measure confirms this theory of Philostratus, whose words are: παριέναι [τὸν ὁπλίτην δρόμον] ἐς τοὺς ἀγῶνας πολέμου ἀρχῆς ἕνεκα, δηλούσης τῆς ἀσπίδος ὅτι πέπαυται ἐκεχειρία, δεῖ δὲ ὅπλων. The institution of this race goes back into the mythical times, being attributed to Tydeus, and the rest of the famous seven. It was practised first at the Nemean games, and long afterwards introduced at Olympia. In it the runners bore either helmet, shield, and greaves, or helmet and shield only (as in fig. 3).
About the length of the ὁπλίτης δρόμος have not much information. We gather from Aristoph. Av. 292, with the Scholiast's note, that the δίαυλος was occasionally run in armour, and from the words of Philostratus (Gymn. 7), ἐνόπλους τε καὶ ἱππίους, that the armed-race was sometimes 4 stades long. Nor need the absence of positive testimony on the point prevent us from assuming that the latter varied in length, just as did the other races above described. Plato, as we saw, would have his ὁπλιτοδρόμοι run 60 to 100 stades--an extravagant proposal, if it were not customary in his time to run the δόλιχος in armour.
Competition in foot-racing was open to runners of all ages, whether boys (παῖδες), striplings (ἀγένειοι), or grown men (ἄνδρες). See, for this division of ages, the passage in the de Legg. already referred to. Only those who belonged to the same class, as regards age (ἡλικιῶται were permitted to compete with one another; seniors, of course, not being allowed to enter against their juniors. In Sparta even maidens competed. That boys contended even in the armed-race appears from an extant vase, representing two boys running with shields, which bear the letters ΑΘΕ, indicating in all probability the occasion of the Panathenaic festival (Grasberger, Die leibl. Erzieh. bei den Griechen und Römern, p. 318).
The competitors being too numerous to contend all together, were entered in successive groups (τάξεις); those who should form each group, as well as the order in which the groups should run, being determined by lot (συνταχφῆναι ὑπὸ τοῦ κλήρου). When all the τάξεις in turn had run, the victors in each were formed into one group, which ran a final heat for the prize.
If we compare figs. 1 and 2, representing men competing in the στάδιον and δόλιχος respectively, we notice that in the former case the runners wave their hands violently backwards and forwards, whereas, in the latter, they have their elbows closely pressed against their sides. This is in keeping with modern practice; but yet there are grounds for doubting whether the Greeks entertained the views inculcated by modern trainers as to the proper method of managing the hands while running. Photius has the note: παρατεῖναι τὰς χεῖρας τὸ ἐν τῷ τρέχειν γιγνόμενον: and it is significant that in Homer (Hom. Il. 23.772) Athenê, in answer to the prayer of Odysseus, rendered his hands as well as his lower limbs nimble (γυῖα δ'ἔφηκεν ἐλαφρά, πόδας, καὶ χεῖρας ὕπερφεν). But perhaps the words of Photius, as well as those of Homer, refer only to sprint racing. Another variation from the practice of modern runners is referred to by Cicero (Tusc. 2.23.56), where he speaks of them as shouting: Nisi forte ut se intendat ad firmitatem, ut in stadio cursores exclamant quam maxime possunt. But this too was, perhaps, confined to the stadium.
It is doubtless owing to their want of instruments for accurately measuring small portions of time that the Greeks have left us scarcely any means of computing the speed which footracers attained in the various kinds of running.
For some special forms of the foot-race, see LAMPADEDROMIAand STAPHYLODROMIA.
We have very meagre information regarding foot-racing as practised by the Romans. According to Dionysius of Halicarnassus (7.71, 73), it formed part of the Ludi Magni from the time of their institution. He, too, tells us that the runners wore the subligaculum round their loins. In the Capitoline games (according to Dio Cassius (Dio Cass. 67.8) young women, after the Spartan fashion, took part in the competition. Beyond these scanty notices and vague references to running for healthful exercise in the Campus Martius, very little has been handed down to us. This running in the Campus was not always competitive: that it was sometimes so, however, is plain from Martial (Mart. 4.19( sive levem cursu vincere quaeris Athan).
For chariot-racing, see under CIRCUSand HIPPODROMUS(Cf. Krause, Gymnastik u. Agonistik der Hellenen.)
[J.I.B](δρόμος, τρόχος). Foot-racing. In historic times, at the national festivals of Greece, several species of it had come into vogue. We may distinguish four sorts: (a) the στάδιον (or simply δρόμος); (b) the δίαυλος; (c) the ἐφίππιος or ἵππιος δρόμος; (d) the δολιχὸς δρόμος (or δόλιχος, proparox). A strange feature in these races was that they were not run on hard and firm ground (Lucian, Anachars. 27), but over a deeply sanded surface.
(a) The στάδιον was a race in which the runners (σταδιοδρόμοι) traversed the arena in a direct line (whence it was called εὐθύς, ἄκαμπτος) from one extremity to the other. This distance, as measured by the Olympic stadium, which became the general standard, was about 600 feet. The στάδιον corresponds to our “sprint,” in which the runner does the whole run at his highest speed.
(b) The δίαυλος, or double course (properly= double pipe), required that the runners (διαυλοδρόμοι) should, after traversing the arena as in the στάδιον, turn round a post (καμπτήρ) and run back to their starting-point. Hence it was called δρόμος κάμπειος (from καμπή=flexus).
(c) The ἐφίππιος or ἵππιος did not, as might seem from its name, signify a horse-race, but a race of sufficient length to try the power of a horse. (See Hermann-Blümner, Privatalt. p. 346.) It was a test therefore of endurance as well as speed, being four stadia in length; that is, twice the δίαυλος.
(d) The true test of staying power, however, was the δόλιχος or long race, added to the Olympic Games (according to Philostratus, Gymn. 12) in Olymp.15.The length of this race has been variously described as seven, twelve, twenty, or twentyfour stadia. We may suppose that it differed on different occasions.
Competition in foot-racing was open to runners of all ages, whether boys (παῖδες), striplings (ἀγένειοι), or grown men (ἄνδρες). Only those who belonged to the same class, as regards age (ἡλικιῶται), were permitted to compete with one another; seniors, of course, not being allowed to enter against their juniors. In Sparta even girls ran.
The competitors, being too numerous to contend all together, were entered in successive groups (τάξεις); those who should form each group, as well as the order in which the groups should run, being determined by lot (συνταχθῆναι ὑπὸ τοῦ κλήρου). When all the τάξεις in turn had run, the victors in each were formed into one group, which ran a final heat for the prize.
It is doubtless owing to their want of instruments for accurately measuring small portions of time that the Greeks have left us scarcely any means of computing the speed which foot-racers attained in the various kinds of running.
For some special forms of the foot-race, see Lampadedromia and Staphylodromia.
We have very meagre information regarding foot-racing as practised by the Romans. According to Dionysius of Halicarnassus (vii. 71, 73), it formed part of the Ludi Magni from the time of their institution. He, too, tells us that the runners wore the subligaculum round their loins. In the Capitoline Games (Dio Cass. lxvii. 8) young women, after the Spartan fashion, took part in the competition. Beyond these scanty notices and vague references to running for healthful exercise in the Campus Martius, very little has been handed down to us. This running in the Campus was not always competitive. That it was sometimes so, however, is plain from Martial, iv. 19. For chariotracing, see Circus and Hippodromus.