detractio

detractio, a taking away, wresting, withdrawal, removal

dētractĭo, ōnis, f. [detraho], a drawing off, taking away, withdrawal.

I In gen. (good prose): alieni, opp. appetitio, Cic. Off. 3, 6, 30: doloris, id. ib. 3, 33, 118: loci, departure from, id. Att. 12, 35: sanguinis, Cels. 4, 4; Quint. 2, 10, 6; Plin. 17, 26, 39, § 246: illa ipsa (sc. Praxitelia capita) efficiuntur detractione, Cic. Div. 2, 21, 48.—
II In partic.
- A Medic. t. t., a purging: cibi, Cic. Univ. 6.—More freq. absol., Cels. 2, 10; Scrib. Comp. 101 et saep.—In plur., Vitr. 1, 6; Plin. 16, 44, 92, § 244; 22, 25, 64, § 133.—
- B Rhet. t. t., a taking away, leaving out, ellipsis, Quint. 1, 5, 38; 9, 2, 37 al.—
- C Detraction, slander, evil-speaking, Vulg. Sap. 1, 11.—Plur., id. 2 Cor. 12, 20.

dētractio, ōnis, f. (detraho), das Wegnehmen, die Wegnahme, I) im guten Sinne: A) eig.: 1) im allg. (Ggstz. adiectio), illa enim ipsa efficiuntur detractione (durch Wegmeißeln), Cic. de div. 2, 48: Plur., adiectiones et detractiones (cuneorum), Vitr. 9, 8 (9), 7. – 2) insbes.: a) das Wegnehmen vom Körper durch Scheren, das Abscheren, capillorum, Cael. Aur. chron. 3, 8, 131. – b) als mediz. t. t. die Abführung, Ausleerung, Abzapfung, Entziehung aus dem Körper, confecti aut consumpti cibi, Cic. Tim. 16: umoris, Cael. Aur. chron. 3, 8. § 115. 129. 135: sanguinis, die Blutabzapfung, Blutentziehung, Cels. 2, 7. p. 43, 32 D.; 2, 10. p. 53, 14 D. u. ö. Plin. 17, 246. Quint. 2, 10, 6: sanguinis per venas detr., Cael. Aur. acut. 3, 4, 25: im Zshg. bl. detractio, Cels. 2, 10. p. 53, 34 D. – Plur., detractiones, Plin. 16, 244 u. 17, 133: Ggstz. adiectiones, Vitr. 1, 6, 3. – B) übtr., die Wegnahme, a) übh., die Wegnahme, der Abzug, cuius loci detractionem fieri velit, welchen Platz er sich vorbehalten möchte, Cic. ad Att. 12, 35, 1. – b) als t. t. der Baukunst, die Wegnahme, Verringerung, gew. Plur. detractiones (Ggstz. adiectiones, die Hinzufügungen, Zusätze, Verstärkungen), Vitr. 6, 2, 1; 6, 2, 4; 10, 6 (Maßzusätze): tunc erit, ut ingenio et acumine de symmetriis detractiones et adiectiones fiant, Vitr. 6, 3, 11. – c) als gramm. t. t., α) die Weg nahme, Weglassung eines Buchstaben, einer Silbe, die Verkürzung um einen Buchstaben, eine Silbe (Ggstz. adiectio), Quint. 1, 5, 14. Fortunat. art. 28, 1. p. 294, 11 sqq. (K.). – β) die Ausstoßung eines Buchstaben (zB. des m), die Elision (Ggstz. suspensio), Isid. 1, 31, 6. – γ) die Auslassung eines Wortes, die Ellipse (Ggstz. adiectio), Quint. 1, 5, 38 u. 40: Plur., Quint. 9, 3, 18. – d) die Abnahme eines Übels, die Befreiung von etw., doloris, Gell. 2, 6, 12 u. 2, 9, 3. – II) im üblen Sinne, die Entziehung, Beeinträchtigung, detr. atque appetitio alieni (fremden Eigentums), Cic. de off. 3. 30.

detractio [CL] 1 ‘drawing’ (dragging of criminal to execution). s1184 (1196) de ~one Wilhelmi cum Barba: hoc anno W‥. detractus fuit et suspensus Leg. Ant. Lond. 2; s1283 David frater Liwelini corporis ~oni atque suspensioni, capitis detruncacioni, combustioni ‥ adjudicatus est Oxnead Chr. 262. 2 a taking away. b (math.) subtraction. c retraction. d withholding, reservation. a qualiter ‥ Dominus ‥ tria ab eis [Gallis] subtraxit: ‥ tercio potenciam eorum per ~onem nobilium et virorum forcium ‥ in hiis preliis G. Hen. V 17. b ut hujus ~onis [v. l. diminutionis] labor minuatur, subjecta est tabula secundum xxviij numerum coacervata Adel. Elk. 5. c s1059 [Berengarius] dixit corpus Domini non transmutari in formam panis et vini‥. qui vero ‥, ab errore revocatus, sanctus postea factus est. cujus error et ~o ad sui laudem in Decretis conscribitur Eul. Hist. I 382. d s1213 facio ‥ homagium Deo et ‥ pape ‥ ad tenendum regnum Anglie de eo sine ~one aliqua (Juramentum J. Regis) Eul. Hist. III 107. 3 a mauling. b distraction, diversion of interest; cf. distractio 5. a boviculi: in ~one a canibus, ij Ac. Beaulieu 118. b 1423 ut studio oracionis liberius insisteret minusque occasionem ~onis interpolacionisque materiam inveniret Amund. I 108. 4 detraction, disparagement, back-biting. adloquitur omnes ut ‥ ab odiis, ~onibus, et scandalis caveant Hist. Abb. Jarrow 25; qui ‥ ~onibus aurem libenter aperit ‥, hanc animae suae portam mortis efficit Bede Luke 417; 802 non sint murmurationes inter vos, ‥ non invidiae, non ~ones [cf. I Petr. ii 1] Alcuin Ep. 250; in peccati abrenuntiatione, non alterius ~one, baptizamur Lanfr. Cel. Conf. 627c; 1191 quia id proculdubio in ~onem ordinis vestri ac nominis redundaret Ep. Cant. 357; cogitatur et dicitur in Galonem ~o, sed in Sadium fit ~onis ostensio Map NC III 2 f. 38; Brakelond 143v (v. 2 consuere 2); susurratio est diminutio boni alterius per sermonem immanifestum et ~o per sermonem manifestum [cf. II Cor. xii 20] Hales Sent. II 183; causas pervertit mordax detractio; virtus / in vitium quadam proximitate cadit Garl. Tri. Eccl. 40; 1317 (v. dens 2b); S. Gregorius ter ei apparuit et ter blande de sua tenacia et detraxione sine ~one [? gl.: sive ~one] corripuit Brompton 734.

…quam de alterius commodis detrahendum. Non igitur magis est contra naturam morbus aut egestas aut quid eius modi quam detractio atque appetitio alieni, sed communis utilitatis derelictio contra naturam est ; est enim iniusta. Itaque lex ipsa naturae…

M. Tullius Cicero, De Officiis
…; etiam temperantiam inducunt non facillime illi quidem, sed tamen quoquo modo possunt ; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractione finiri. Iustitia vacillat vel iacet potius omnesque eae virtutes, quae in communitate cernuntur et in societate generis humani…

M. Tullius Cicero, De Officiis
…, vel illo ipso die quo ad Siccam venturus ero, certiorem me velim facias, et maxime cuius loci detractionem fieri velit. quod enim scribis extremi, vide ne is ipse locus sit cuius causa de tota re ,…

Cicero, Epistulae ad Atticum
…omnis privatio recte nominata est voluptas. ut enim, cum cibo et potione fames sitisque depulsa est, ipsa detractio molestiae consecutionem affert voluptatis, sic in omni re doloris amotio successionem efficit voluptatis. itaque non placuit Epicuro medium…

M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
…non potuerit id evenire casu et non in omni marmore necesse sit inesse vel Praxitelia capita illa enim ipsa efficiuntur detractione, necque quicquam illuc affertur a Praxitele ; sed cum multa sunt detracta et ad lineamenta oris perventum est ,…

M. Tullius Cicero, De Divinatione
…, similibusque. Idemque etiam decocta lentiscus praestat. Si tamen intolerabilis dolor est et sanguis profluit, etiam sanguinis detractio apta est, aut certe coxis admotae cucurbitulae cute incisa. At cum urina super potionum modum etiam sine dolore…

Celsus, De Medicina
…et nonnulla aliter quam sunt oculis probentur, non puto oportere esse dubium, quin ad locorum naturas aut necessitates detractiones aut adiectiones fieri debeant, sed ita, uti nihil in his operibus desideretur. haec autem etiam ingeniorum acuminibus…

Vitruvius, de Architectura
…inclinaturum calorem frigus insequitur. Senes difficiles et queruli sunt, ut aegri et convalescentes et quorum aut lassitudine aut detractione sanguinis ex haustus est calor ; in eadem causa sunt siti fameque tabidi et quibus exsangue corpus est maligneque alitur…

Seneca, De Ira
…autem verbum quod evangelizatum est in vos deponentes igitur omnem malitiam et omnem dolum et simulationes et invidias et omnes detractiones sicut modo geniti infantes rationale sine dolo lac concupiscite ut in eo crescatis in salutem si gustastis quoniam dulcis Dominus…

Vulgate, Latin Vulgate
…secuti, sive illud verum est, haec quoque pars consensu defenditur. at ille pexus pinguisque doctor aut illic detractionem aut hic adiectionem putabit. quid quod quaedam, quae singula procul dubio vitiosa sunt, iuncta sine reprehensione dicuntur…

Quintilian, Institutio Oratoria

detractio

Saved

Recent