diligentia

diligentia, attentiveness, earnestness, diligence, industry, assiduity, care, faithfulness

dīlĭgentĭa, ae, f. [diligens], carefulness, attentiveness, earnestness, diligence (freq. and class.; cf.: labor, aerumna, opera, industria, assiduitas, sedulitas, studium, cura).

I In gen.: reliqua sunt in cura, attentione animi, cogitatione, vigilantia, assiduitate, labore; complectar uno verbo, quo saepe jam usi sumus, diligentia, qua una virtute omnes virtutes reliquae continentur, Cic. de Or. 2, 35, 150 (v. the whole chapter in connection).
- - - - α With praepp.: pro mea summa in re publica diligentia, Cic. Mur. 40, 86: in controversia, id. Att. 2, 15, 4: in verbis, Quint. 4, 2, 117: diligentia tua in retractandis operibus, Plin. Ep. 9, 35, 2: circa proprietatem, Quint. 8, 3, 87: circa istum lacum, Traj. ap. Plin. Ep. 10, 62: erga pecuniam alienam, Tac. A. 4, 20: diligentiam adhibere ad rem, Cic. Fam. 16, 9, 3: in rem, id. ib. 16, 6, 1; 16, 9, 4; cf. id. ib. 16, 4, 4.—
      - β Absol., Plaut. Capt. 1, 2, 6 (115); id. Rud. 3, 5, 40 (819); Ter. Hec. 263; Cic. Planc. 4, 9; id. Att. 2, 15 fin.; id. de Or. 1, 61, 260; id. Rep. 1, 22 fin.; id. Lael. 16, 60 et saep.; Caes. B. G. 1, 40, 4; 3, 20, 1 et saep.: obscura, Ter. And. 21; cf. inanis, Quint. 5, 11, 30: nimium sollicita, id. 3, 11, 22; 12, 1, 6: sinistra, Plin. Ep. 7, 28 fin.—
      - γ Rarely with gen.: sacrorum, the care of, etc., Cic. Rep. 2, 14; cf.: dignitatis commoditatisque, id. Off. 1, 39: mandatorum tuorum, id. Top. 1 fin.: tenuis illa divisionis, Quint. 4, 5, 6: nostri, i. e. affection for us, Symm. Ep. 1, 41: Ecclesiae Dei, Vulg. 1 Tim. 3, 5.—
II In partic., carefulness in household affairs, i. e. economy, frugality, Cic. Off. 2, 24 fin.; Auct. Her. 4, 22, 25; Suet. Galb. 12 fin.— Plur. (very rare): maritorum inefficaces diligentiae, precautions, Ap. Met. 9, 16, 10.

dīligentia, ae, f. (diligo), I) die Achtsamkeit (Ggstz. neglegentia), A) im allg. = die Aufmerksamkeit, Umsicht (Vorsicht), Gewissenhaftigkeit, umsichtige, gewissenhafte Sorgfalt (Genauigkeit), Pünktlichkeit, Gründlichkeit, gründliche Genauigkeit, das eingehende Verfahren, die gründliche (eingehende) Forschung (oft verb. industria et dil., diligentia industriaque, assiduitas et dil., cura atque dil.), d. acerbissima, Cic.: inanis, Quint.: magna, Cels.: sollicita, Plin. ep.: summa, Cic. u. Caes.: minuta est omnis dil. (Detaillierung), Cic.: obscura (im stillen geübte, nicht an die Öffentlichkeit tretende), Ter. – pro cetera tua diligentia, Plin. ep.: secundum tuam diligentiam, Plin. ep. – m. subj. Genet., privatorum, Cic.: nostrorum, Caes.: Epaminondae, Nep. – m. obj. Genet., sacrorum ipsorum, Cic.: testamentorum, gründliche Abfassung, Cic.: scribendi, Quint. u. Eutr. – m. in u. Abl., pro mea summa in re publica diligentia, Cic. Mur. 86: assiduitas et diligentia tua in controversia Mulviana, Cic. ad Att. 2, 15, 4: in verbis summa d., Quint. 4, 2, 117: diligentia tua in retractandis operibus, Plin. ep. 9, 35, 2: eā fuit diligentiā, eā curā in edendis bonis malisque principibus, ut etc., Vopisc. Firm. 1. § 3. – m. circa u. Akk., Quint. 8, 3, 87. Traian. in Plin. ep. 10, 62 (60). – m. erga u. Akk., erga pecuniam alienam, Tac. ann. 4, 20. – diligentiā adhibitā, Cic.: non mediocrem adhibere diligentiam, Caes.: diligentiam adhibere, ut od. ne m. Konj., Cic. u. Cels.: adhibere commoditatis dignitatisque diligentiam, Cic.: omnem diligentiam adhibere ad convalescendum od. ad se conservandum, Cic.: adhibere ad considerandas res et tempus et diligentiam, Cic.: in hoc omnem diligentiam adhibere, Cic.: quantum me diligis, tantum adhibe in te diligentiae, Cic.: maximam diligentiam adhibere pastioni, Col.: adiungere sibi diligentiam alcis, Cic.: diligentiam conferre in valetudinem suam, Cic.: ad alios hanc sinistram diligentiam conferre, Plin. ep.: excitare animadversionem et diligentiam, Cic.: diligentiam alcis fugere (entgehen) non posse, Plin. ep.: ad diligentiam hortari, Quint.: diligentiam omittere, Quint.: omnia acerbissimā diligentiā perpendere, Cic.: in tua severitate ac diligentia positum est, ut etc., Traian. in Plin. ep.: fidem suam diligentiamque praestare, Cic.: nihil de diligentia remittere, Cic.: alqd magna cum cura atque diligentia scribere, Cic. – B) insbes., die Genauigkeit = Wirtschaftlichkeit, m. subj. Genet., matris familiae, Petron.: m. obj. Genet., agrorum nimia cura et sollicitior rei familiaris dil., Quint.: non est ista diligentia, sed avaritia, Cornif. rhet.: res familiaris conservari (debet) diligentiā et parsimoniā, Cic. – II) das Lieben, die Liebe, Symm. ep. 1, 37: nostri (zu uns), ibid.1, 41. – ➳ Plur. diligentiae, Apul. met. 9, 16.

…Quod si furore atque amentia impulsus bellum intulisset, quid tandem vererentur Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. ; Mario pulsis cum non minorem…

Julius Caesar, Gallic War
…publicae. quam diu mihi consuli designato, Catilina, insidiatus es, non publico me praesidio, sed privata diligentia defendi. Cum proximis comitiis consularibus me consulem in campo et competitores tuos interficere voluisti, compressi conatus tuos nefarios…

Cicero, in Catilinam
…ad fugam atque in exsilium converterit, non ille a me spoliatus armis audaciae, non obstupefactus ac perterritus mea diligentia, non de spe conatuque depulsus, sed indemnatus innocens in exsilium eiectus a consule vi et minis esse dicetur…

Cicero, in Catilinam
…sui conservandi quam tuorum consiliorum reprimendorum causa profugerunt. num infitiari potes te illo ipso die meis praesidiis, mea diligentia circumclusum commovere te contra rem publicam non potuisse, cum tu discessu ceterorum nostra tamen qui remansissemus caede contentum te…

Cicero, in Catilinam
…unius cuiusque quid de re publica sentiat. polliceor hoc vobis, patres conscripti, tantam in nobis consulibus fore diligentiam, tantam in vobis auctoritatem, tantam in equitibus Romanis virtutem, tantam in omnibus bonis consensionem ut Catilinae profectione…

Cicero, in Catilinam
…te subegit, Silane, consulem designatum genus poenae novum decernere. De timore supervacaneum est disserere, cum praesertim diligentia clarissumi viri consulis tanta praesidia sint in armis. De poena possum equidem dicere, id quod res habet ,…

Sallust, Catilina
…summa, probari non possunt. Tum Crassus atqui vide inquit in artificio perquam tenui et levi quanto plus adhibeatur diligentiae, quam in hac re, quam constat esse maximam saepe enim soleo audire Roscium, cum ita dicat ,…

Cicero, de Oratore
…, tamen tuae dignitati ita favemus, ut omne nostrum consilium, studium, officium, operam, laborem, diligentiam ad amplitudinem tuam conferamus. ita facillime et rei p ., quae mihi carissima est, et amicitiae nostrae…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…rem posse accommodari viderentur. non esse autem illud carmen furentis cum ipsum poëma declarat est enim magis artis et diligentiae quam incitationis et motus, tum vero ea, quae ἀκροστιχίς dicitur, cum deinceps ex primis versuum litteris aliquid…

M. Tullius Cicero, De Divinatione
…populi Romani suffragiis saepenumero censorias subscriptiones esse sublatas, verum etiam iudiciis eorum qui iurati statuere maiore cum religione et diligentia debuerunt. primum iudices, senatores equitesque Romani, in compluribus iam reis quos contra leges pecunias accepisse subscriptum est…

Cicero, pro Cluentio

diligentia

Saved

Recent