documentum
documentum, a lesson, example, instance, pattern, warning, evidence, proof, specimen
- a lesson, example (either for instruction or warning); a pattern, warning; a proof, instance, specimen, etc. (class.).
- α With gen.: P. Rutilius documentum fuit hominibus nostris virtutis, antiquitatis, prudentiae, Cic. Rab. Post. 10, 27; cf. Suet. Aug. 51: humanorum casuum, Liv. 45, 40, 6: periculi, id. 1, 52, 4: fidei dare, id. 22, 39: eloquentiae dare, 45, 37: patientiae dare, Tac. Agr. 2; cf. id. H. 4, 60: judicii mei, id. ib. 1, 15: cavendae similis injuriae, Liv. 3, 50: sui dare, id. 32, 7; Curt. 7, 11, 5: multa egregii principis dare, Suet. Galb. 14; cf. Vell. 2, 42: quarum rerum maxuma documenta haec habeo quod, etc., Sall. C. 9, 4: omnis exempli, Liv. praef. § 10: esse documentum adversus aliquid, id. 9, 46, 8: satis ego documenti in omnes casus sum, id. 30, 30, 16: alicujus rei esse documento, Quint. 7, 1, 2.—
- β With a rel. or interrog. clause: dederas enim, quam contemneres populares insanias, jam inde ab adolescentia documenta maxima, Cic. Mil. 8 fin.: documentum capere, quid esset victis extimescendum, id. Phil. 11, 2, 5: habeat me ipsum sibi documento, quae vitae via facillime viros bonos ad honorem perducat, id. Agr. 1, 9 fin.: quantum in bello fortuna posset, esse documento, Caes. B. C. 3, 10, 6; Liv. 45, 44: se documento futurum utrum ... an, etc., id. 3, 56 fin.; cf. Tac. A. 13, 6 fin.: haud sane, cur ad majora tibi fidamus, documenti quicquam dedisti, Liv. 24, 8.—With acc. and inf.: ut (Cato) esset hominibus documento, ea quoque percipi posse, etc., Quint. 12, 11, 23.—
- γ With ne or ut: illis documentum dabo, ne, etc., Plaut. Capt. 3, 5, 94 (752); so, documentum esse, ne, Liv. 21, 19, 10; * Hor. S. 1, 4, 110: documento esse, ne, Liv. 7, 6, 11: ceteris, ut parcius instarent, fuere documentum, Curt. 8, 14, 14.—
- δ Absol.: singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento, Caes. B. G. 7, 4 fin.; Liv. 5, 51; 24, 8 fin.; Quint. 6, 3, 10; 11, 3, 4 al.: infidus socius ... ad Fabiorum Pyrrhive proditorem tertium transfugis documentum esset, Liv. 24, 45, 3: aequitate deum erga bona malaque documenta, Tac. A. 16, 33.
sic caro, mirandum fatu, putrescere nescit,/ ut referunt nobis veterum documenta virorum
inter alia vivendi ~a saluberrimum ‥ continentiae clericis exemplum reliquit
†dicimenta,tacne ‥, ~um, exemplum
~um vel specimen,larbysn
plenae sunt scripturae ~is oboedientiae; plenus est mundus exemplis quid cui ex humilitate oboedientiae evenisset
tot sacrilegiorum exemplaria, tot rerum malarum ~a
virgo veterum sprevit documenta librorum / et sequitur Christi quadratis dogmata biblis
si quis voluerit scire hanc aleam plene, illi ante omnia hujus disciplinae ~a haec vij scire animo necesse est
dicebat se potius ‥ pecorum balatus ‥ quam eloquia vel ~a humana cognoscere
urbanis pueros documentis instrue parvos
miserunt eos [pueros ] parentes ad Salomonem regem Armoricanorum Britonum, ut in domo sua ~a militie ceterarumque curialium consuetudinum addiscerent
misit cum eo ‥ unam feminam, ut doceret eum quo loco deberet frangere domum; ‥ et ipse et socii sui per ~um ejusdem femine fregit [sic ] domum
mirabilis artifex, cujus ~o omnia tractabantur
de quibusdam specialibus ~is noviciorum post eorum ingressum
nonnulli ‥ quasdam hereses innovant et ‥ publice dogmatizant, duo inter alia sua ~a pestifera asserentes(
disceret ut magno fidei documenta magistro
sufficiebat ovans cunctis documenta salutis
Christus inter caetera sua ~a clamabat, dicens [etc. ]
divinis ‥ ~is imbutus
viam quae ducit ad vera Jesu Christi ovilia exemplo pariter et ~o monstravit
per divini cultus obsequium et scripture sacre ~um juxta sancciones canonicas
†syntasma [l. syntagma ], ~um, †syntasmata [l. syntagmata ], ~a
ea ‥ pro evitando [sic ] futuri temporis ambiguetate fidelissimis scripturis et ~is sunt commendata
si quae ad domos ‥ reficiendas necessaria vobis fuerint, inde [de bosco prioris de Herleia ] praecipio ut vobis necessaria prioris vel suorum ~o habeatis
sententiam ‥ redigi fecimus in publica ~a
petitis pro parte regis per legitima ~a que intitulantur in codice recordorum
defectu legitimorum ~orum natalibus ‥ temporibus
dummodo per hujusmodi coqueta sive ~a evidenter constet eisdem quod ‥(
- 1. waarschuwing (voor: gen.) [cavendae similis iniuriae];
- 2. voorbeeld, toonbeeld; ➤ P. Rutilius ~ fuit hominibus nostris virtutis (Cic.);
- 3. bewijs, getuigenis; ➤ dare -a; -o esse bewijzen; patientiae -um dare;
- 4. (eccl.) antiquum Oude Testament.
敎訓。表樣。証。箴規。— capere 以此爲鑑。— virtutis 德之表樣。Esse ei documento (dat.) 爲人之表樣。
Suggest a Translation
See an image
- DIC-, a lesson, example, instance, pattern, warning, evidence, proof, specimen: virtutis (Rutilius): fidei dare, L.: quarum rerum maxuma documenta haec habeo, quod, etc., S.: adversus aliquid, L.: satis ego documenti in omnīs casūs sum, L.: dederas, quam contemneres popularīs insanias, maxima: quantum in bello fortuna posset, ipsi essent documento, Cs.: se documento futurum utrum ... an, L.: documentum esse, ne, L.: ne rem Perdere quis velit, H.: ad praecavendas similīs cladīs documento esse, L.: transfugis documentum esse, L.
-
…, audacia in bello, ubi pax evenerat, aequitate, seque remque publicam curabant. Quarum rerum ego maxuma documenta haec habeo, quod in bello saepius vindicatum est in eos, qui contra imperium in hostem pugnaverant quique tardius…
Sallust, Catilina
-
…manibus faciem traxere virorum, et de femineo reparata est femina iactu. Inde genus durum sumus experiensque laborum et documenta damus qua simus origine nati. Cetera diversis tellus animalia formis sponte sua peperit, postquam vetus umor ab igne…
Ovid, Metamorphoses
-
…se posse turbulenta ratione honori velificari suo, primum me consule id sperare desistat, deinde habeat me ipsum sibi documento, quem equestri ortum loco consulem videt, quae vitae via facillime viros bonos ad honorem dignitatemque perducat. quod…
Cicero, de Lege Agraria
-
…proinde sibi ac rei publicae parcerent, cum quantum in bello fortuna posset, iam ipsi incommodis suis satis essent documento. hoc unum esse tempus de pace agendi, dum sibi uterque confideret et pares ambo viderentur ; si vero…
Julius Caesar, Civil War
-
…esset, incautus ; si ut ab eo qui civis etiam tum speciem haberet, miser. ex quo nimirum documentum nos capere fortuna voluit quid esset victis extimescendum. consularem hominem consulari imperio provinciam Asiam obtinentem Samiario exsuli tradidit interficere…
Cicero, Philippicae
-
…severas neque tam ulciscendi causa quam ut et in praesenti sceleratos civis timore ab impugnanda patria deterrerem et in posterum documentum statuerem ne quis talem amentiam vellet imitari. quamquam haec quidem sententia non magis mea fuit quam omnium. in…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios. His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte…
Julius Caesar, Gallic War
-
…levitati multitudinis et perditorum temeritati. ex consularibus te creavit potissimum dederas enim quam contemneres popularis insanias iam ab adulescentia documenta maxima. quam ob rem, iudices, ut aliquando ad causam crimenque veniamus, si neque omnis confessio facti…
Cicero, pro Milone
-
…inferebat, quod vellet Graeciae fana poenire ; quae ne reficienda quidem Graii putaverunt, ut esset posteris ante os documentum Persarum sceleris sempiternum. Quam multi, ut Tauri in Axino, ut rex Aegypti Busiris, ut Galli ,…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…Eas artis, quae efficiant, ut usui civitati simus ; id enim esse praeclarissimum sapientiae munus maximumque virtutis vel documentum vel officium puto. Quam ob rem, ut hae feriae nobis ad utilissimos rei publicae sermones potissimum conferantur ,…
M. Tullius Cicero, De Republica