doctrina
doctrina, teaching, instruction, learning
- I Prop.: non aliqua mihi doctrina tradita, sed in rerum usu causisque tractata, Cic. de Or. 1, 48, 208; 1, 3, 11; id. Off. 44, 155: puerilis, id. de Or. 3, 31, 125; id. Mur. 30, 63; id. Sest. 56; Quint. 2, 8, 3; 6, 3, 12; 12, 2, 1 (in these passages of Quint. opp. natura; cf. also Hor. Ep. 1, 18, 100); id. 2, 12, 8; Hor. C. 4, 4, 33 et saep.—
- II Transf.
- A Object., the knowledge imparted by teaching, i. e. science, erudition, learning: est unum perfugium doctrina ac litterae, quibus semper usi sumus, Cic. Fam. 6, 12 fin.; so with litterae, id. Rep. 2, 10; Quint. 11, 1, 89; cf. also: nonnulli litteris ac studiis doctrinae dediti, Cic. Balb. 1, 3; and with the latter cf. id. Rep. 1, 9 fin.; id. Or. 10, 34; id. Cael. 10, 24: malis studiis malisque doctrinis, id. Leg. 2, 15 fin.; cf. id. Rep. 1, 17 fin.: Piso Graecis doctrinis eruditus, id. Brut. 67, 236; cf. id. Arch. 7; id. N. D. 3, 9, 23; id. Q. Fr. 1, 1, 7 fin.; id. Rep. 1, 36; id. de Or. 3, 34, 139: ad domesticum morem adventiciam doctrinam adhibere, id. Rep. 3, 3: me omnis ars et doctrina liberalis et maxime philosophia delectavit, id. Fam. 4, 4, 4; cf. id. de Or. 3, 32, 127; id. Ac. 2 (Luc.), 1: dicendi, i. e. rhetoric, id. Part. 1, 3: auctor doctrinae ejus (sc. Numae), Liv. 1, 18: doctrina deos spernens, id. 10, 40 et saep.—
- B Subject., the habit produced by instruction, principle: mala studia malaeque doctrinae, Cic. Leg. 2, 15 fin.: neque id fecit naturā solum, sed etiam doctrinā, Nep. Att. 17, 3.
antistes cujus ~a ac ministerio gens ‥ Anglorum dominicae fidei ‥ disceret
sacerdotes ‥ Mercios genere eruditos ‥ quorum omnium ~a et sapientia regis ‥ desiderium crescebat
exortatio, i. monitio, ~a, veltrymnes
India tum sacris colivit simulacra nefandis / doctrinis veterum stolidis instructa parentum
etas doctrinam credere prisca solet; / doctrinam loquitur sapiens prolixior etas
periculosa ‥ sacerdotibus ~a est quae pravis operibus obfuscatur
scriberet ut soboli doctrinam rite supernam
nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspiratam ~am eorum [(discipulorum etc. ], professi credimus ‥
Romam prius propter ~am ecclesiasticam adierat
ecce quomodo in gaudium Domini sui intravit qui in commissa sibi ~e pecunia fidelis erogator exstitit [cf. ]Matth. xxv 21
in nonnullis angulis ‥ multi sunt ‥ ad quos ‥ fidei nunquam ~a pervenit
de necessitate ~e revelate: ‥ queritur utrum homini pro statu isto sit necessarium aliquam ~am specialem supernaturaliter inspirari, ad quam viz. non posset attingere lumine naturali intellectus
pabulo sacre ~e [ME: ]fode of hali lore
precipua ‥ sunt ad totius philosophic et virtutis exercitium lectio, ~a, meditatio, et assiduitas operis. lectio vero scriptorum prejacentem habet materiam; ~a et scriptis plerumque incumbit et interdum ad non scripta progreditur
imbuit hos pariter saecli doctrina medelam / necnon divina praestavit gratia gratis
carius est nobis flagellari pro ~a [AS: ] quam nescirefor lare
tribus his causis adquiritur scientia: ~a sc., experimento, ratione. ~a percipitur lectione et auditu; experimento autem per hoc quod quisque experitur, quod satis omnibus notum est; ratione vero naturali, quam habet quisque a Deo secundum gratiam sibi datam
grammatica forma ~e est, et homo id in quod ~a transit
- 1. (wetenschappelijk) onderricht, onderwijs (in: gen.); ➤ ab aliis rerum, ab aliis verborum doctrina quaeritur (Cic.);
- 2. leer, wetenschap, kunst [Graeca];
- 3. geleerdheid, wetenschappelijke vorming, theoretische scholing, kennis; ➤ cum in virtute nostri multi valuerunt, tum plus etiam doctrinā.
- DIC-, teaching, instruction, learning: puerilis: sumere doctrinam quandam iuventuti, a lesson: Virtutem doctrina paret, H.—Science, erudition, learning: animos doctrinā excolere: studiis doctrinae dediti: doctrinā excellens: auctor doctrinae eius, L.: malae doctrinae: id fecit doctrinā, N.
-
…doctrinae temporis, quantum mihi puerilis aetas, forenses feriae concesserint. Ac, si quaeris, Catule, de doctrina ista quid ego sentiam, non tantum ingenioso homini et ei, qui forum, qui curiam, qui causas…
Cicero, de Oratore
-
…me senem esse sum oblitus fecique id, quod ne adulescens quidem feceram, ut eis de rebus, quae doctrina aliqua continerentur, disputarem. Sed hoc tamen cecidit mihi peropportune, quod transactis iam meis partibus ad Antonium audiendum…
Cicero, de Oratore
-
…sibi ait esse tacere, cum barbaros, hic autem, cum Isocratem pateretur dicere ; itaque ornavit et inlustravit doctrinam illam omnem rerumque cognitionem cum orationis exercitatione coniunxit. Neque vero hoc fugit sapientissimum regem Philippum, qui hunc Alexandro…
Cicero, de Oratore
-
…negant ullo modo ferre posse. multa Sosippus Agrigentinus apud Cn. Pompeium consulem nuper, homo disertissimus et omni doctrina et virtute ornatissimus, pro tota Sicilia de aratorum miseriis graviter et copiose dixisse ac deplorasse dicitur ; ex quibus…
Cicero, in Verrem
-
…natura valuisse doctrinam. atque idem ego hoc contendo, cum ad naturam eximiam et inlustrem accesserit ratio quaedam conformatioque doctrinae, tum illud nescio quid praeclarum ac singulare solere exsistere. ex hoc esse hunc numero quem patres nostri viderunt…
Cicero, pro Archia
-
…, vivam. diutius in hac vita esse non possum. neque enim tantum virium habet ulla aut prudentia aut doctrina ut tantum dolorem possit sustinere. scio fuisse et honestius moriendi tempus et utilius ; sed non hoc solum ,…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…cotidiani muneris spati nobis datur, quanto minus est ad iuris civilis perdiscendi occupationem descendendum Quod et summatim percipi sine doctrina potest et hanc habet ab illis rebus dissimilitudinem, quod vox et gestus subito sumi et aliunde adripi non potest…
Cicero, de Oratore
-
…. si quisquam fuit umquam remotus et natura et magis etiam, ut mihi quidem sentire videor, ratione atque doctrina ab inani laude et sermonibus vulgi, ego profecto is sum. Testis est consulatus meus, in quo sicut…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…adulescens et horum studiorum causa maria transissem et doctissimis hominibus referta domus esset et aliquae fortasse inessent in sermone nostro doctrinarum notae cumque vulgo scripta nostra legerentur, dissimulare me didicisse Quid erat cur probarem nisi quod parum fortasse profeceram quod…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…me in disputationibus nostris dissentire, quod ego eruditissimorum hominum artibus eloquentiam contineri statuam, tu autem illam ab elegantia doctrinae segregandam putes et in quodam ingeni atque exercitationis genere ponendam. Ac mihi quidem saepe numero in summos homines ac…
Cicero, de Oratore