edere

1 ēdere [CL] 1 to bring forth, produce; b (offspring, also fig.). c to give rise to, cause. d to perform. edat, proferat GlC E 29; c960 (12c) cum omnibus utensilibus quae Deus in ipsa telluris superficie mirabiliter edidit CS 1319.  b Roma sacerdotem Clementem tempore prisco / edidit Aldh. VirgV 525; 759 nos tres germani, uno patre editi CS 187; 9‥ editus, acenned WW; matrona fidelis, / edita nobilium clara de stirpe parentum Wulf. Swith. II 821; egregio marito edidit utriusque sexus optatam sobolem Ord. Vit. IV 5 p. 188.  c ritmi melodiam quot possunt edere tantam? Altercatio 81.  d describere ‥ quos habuit mores ‥ quos edidit actus Dominic V. Ecgwini I prol‥. 2 to emit, utter (sound); b (speech). c to relate, declare, state; d (w. indir. qu.). dulcisonos cantus ‥ ediderunt Ord. Vit. IV 10 p. 247; melodiam ‥ ediderunt Chr. Rams. 90 (v. cochlea 3).  b R. Cold. Cuthb. 20 (v. consolamen); Serlo Wilt. 2. 38 (v. 1 esse).  c sunt innumerabilia quae, si quis ad exploranda pennis volare posset, edita rumoroso sermone ‥ ficta probaret Lib. Monstr. prol. (cf. ib. I 25: manus in hujus normae mensuram editae describuntur); edidit, dixit, ‥ indicavit GlH E 48.  d unde est / hoc nomen tractum? cujus generis siet ede Altercatio 30 (cf. ib. 76: commune quid ede). 3 to compose, publish. b to promulgate, enact (decree or statute). qui nobis unum facundo famine biblum / edidit Aldh. CE 4. 12. 11; Id. VirgV 2151 (v. bargina); historiam ‥ quam nuper edideram Bede HE pref. p. 5; 9‥ edidit, awrat oððe asægde WW; epitaphium ‥ a Ricardo ‥ canonico editum est Ord. Vit. IV 2 p. 169; incipit liber Restaurationis et Oppositionis Numeri, quem aedidit Mahomet filius Mosi Algaurizin Rob. Angl. (I) Alg. 66; novis quibusdam et que vel nullis hactenus edita sunt vel perpaucis enucleata Gir. TH intr. p. 7.  b edidit extemplo leti decreta resurgens Aldh. VirgV 1419; 1314 ex statuto universitatis ‥ a duobus annis citra edito Collect. Ox. II 270; 1338 (v. editio 3b); 1348 juxta formam statuti ‥ pro mercatoribus †edicti SelCCoron 112 (cf. ib. 118: contra statutum pro operariis editum); 1422 ponderabat novo pondere per statutum domini regis noviter editum Ac. Durh. 228. 4 (p. ppl. editus): a elevated, lofty. b (as sb. n.) height. c (of person or abstr.) exalted, distinguished. a ut ~i montis civitas vertice constituta Gildas EB 93; oppido frequens oratio quasi arx ~issima ‥ fore creditur Aldh. VirgP 60; quoniam ipsa domus Domini in ~iore loco constructa erat Bede Kings 728; 9‥ ~iorem, hearan WW; castellum ‥ ~issimo aggere sublatum G. Steph. I 16; fossam contra murum ~ioris castri effodere incipiunt Osb. Bawdsey clxx.  b statuitur ‥ in ~o arcis acies Gildas EB 19; pyram strue stipitum in ~o constructam Aldh. VirgP 29; promotus in ~um W. Malm. GP I 53; Ib. II 73 (v. crypta 2).  c te cunctis ‥ Brittanniae ducibus tam regno fecit quam status liniamento ~iorem Gildas EB 33; ~a pudicitiae proceritas Aldh. VirgP 22; Cnuth ‥ / regibus innumeris viribus editior G. Wint. Epigr. Hist. 1. 2; quicquid est editum mors facit humile Walt. Wimb. Sim. 139.

2 ĕdere v. 1 esse