eleemosyna
ĕlĕēmŏsyna, ae, f., = ἐλεημοσύνη,
- alms (eccl. Lat.), Tert. Patient. 7; Aug. Civ. D. 21, 27; Vulg. Matt. 6, 2 al.
eleēmosyna, ae, f. (ἐλεημοσύνη), das Almosen, Eccl., zB. Augustin. enchir. 24.
ĕlĕēmŏsўna, æ (souvent -næ, ārum ), f. (ἐλεημοσύνη), aumône, aumônes : Tert. Virg. 13 ; Pat. 7 ; Aug. Civ. 21, 27.
Merces. Concilium Francoford. ann. 794. cap. 3 :
Idcirco domnus noster misericordia motus, præfato Tassiloni.... culpas perpetratas indulsit, et gratiam suam pleniter concessit, et in sua Eleemosyna eum in amore dilectionis visus est suscepisse.Charta Ludovici Pii ex Tabulario Fossatensi f. 8 :
Cujus petitioni in Eleemosyna nostra libenter aurem accommodare placuit.
Tangat itaque vos affectus eorum, per quos esse cœpistis. Instaurate eorum Eleemosynam ingenti periculo intermissam. Ne obliviscamini vestri ; etenim vos jam Eleemosyna indigetis.
Nobis quoque paterna hæreditate spoliatis pro vestra Eleemosyna auxiliari... utcumque faciatis.Adde Epist. 117. Concilium Vernense ann. 755. cap. 6. 23. Remense II. cap. 42. Formulas vett. Bignonii cap. 31. Capitulare Pipini Regis Italiæ cap. 6. Capitulare I. ann. 802. cap. 29. Epistolam Caroli Magni ad Offam regem, Capitulare 6. ann. 809. cap. 7. Chartam Ludovici Pii apud Mabillonium tom. 5. Vitar. SS. Ord. S. Bened. pag. 68. etc. Vide Merces. Eadem notione
Creons que bien et Aumosne se, roit de contrester tiex testamens.Libell. suppl. ad Phil. VI. ann. 1336. in Reg. B. Cam. Comput. Paris. fol. 82. r°. :
Primodit le signifiant que oncques si grant Aumosne ne fu faite, comme ce que vous avez commencié de faire sus vos officiers, de faire enquerre sus euls.Lit. remiss. ann. 1393. in Reg. 145. Chartoph. reg. ch. 513 :
Que c'estoit greigneur Aumosne que d'aller à S. Jacques. Aumognevero, pro
Aumone, eleemosyna, in Ch. ann. 1245. ex Chartul. S. Apri Tull. ut et
Aumorne, in Invent. ann. 1306. tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 1202. et 1203.
Amoigne, in Ch. ann. 1262. inter Probat. tom. 2. Hist. Burg. pag. 28. col. 1.
De viduis et orfanis et pauperibus vel omnibus impotentibus, ut in Eleemosyna Dominorum nostrorum Regum eorum justitiam plenius accipiant.
pro aratris. Lambardo :
Arationis Eleemosyna ;sulælmesse, in Canonibus Saxon. Edgari cap. 54. i. aratri vel arationis eleemosyna, a sulh, aratrum, et ælmesse, eleemosyna. Concilium Ænhamense ann. 1009. cap. 10 :
Jura Deo debita unusquisque annuatim recte pendito, aratri scilicet Eleemosynam decima quinta nocte a Paschate. Aratrales Eleemosynæ,in Decretis Synodalibus ejusdem Concilii cap. 10. Denarius in singulas carucas impositus, pauperibus in eleemosynam erogandus, ab Ethelredo Rege, ut quidam ferunt, impositus. Leges ejusdem Regis cap. 1 :
Ut detur de omni caruca denarius, vel denarium valens. Eleemosyna carucarum,in Legibus Canuti Regis cap. 11. Saxon. 7. Ejusdem Canuti Epistola ad Ethelnotum Metropolitanum Britanniæ apud Ingulfum, Matthæum Westmonast. Florent. Wigorn. et Rad. de Diceto ann. 1031 :
Antequam ego in Angliam veniam, omnia debita, quæ Deo secundum legem antiquam debemus, sint persoluta, scilicet Eleemosynæ pro aratris, et decimæ animalium ipsius anni procreatorum, et denarii, quos Romæ ad S. Petrum debemus.
Quoniam denarius hic Regis Eleemosyna est.Simeon Dunelmensis de Gestis Angl. ann. 887 :
Ethelelm Comes Wintoniensium Eleemosynam Regis Elfredi detulit Romam. Eleemosyna S. Petridicitur in Epistola Paschalis PP. apud Eadmerum lib. 5. Novor. pag. 113. 1. edit. Vide Denarius S. Petri.
Pater. Cam. Comput. Paris. fol. 195. v°. illud notandum recensetur :
Item quod Elemosynæ, quas dominus rex faciet, cedant loco restitutionis.
Ubi Fratres nostri Christi pauperes, qui ad accipiendam Eleemosynam in Paschalem solemnitatem annue occurrere et lavari solebant.Vide Gaufredum Vosiensem 1. part. cap. 30. Probat. Hist. Monmorenciacæ pag. 410. et Henric. Valesium ad Euseb. de Vita Constant. lib. 4. cap. 22. etc.
des Aisin Biturig. ann. 1301 :
Si vero aliquem mori contigerit propinquorum generis sui, qui meus sit vel femina,Infra :meam habere eschetam ad solutionem prædictæ censæ, et nisi aliquis hæres præsens fuerit, sex electi omnes res suas servabunt per annum et diem : et si infra annum et diem hæres venerit, omnia sua habebit, salva tamen Eleemosyna rationabili.
Vel sine hærede mori contigerit, respectu sex electorum habebit Eleemosyna rationabilis.
Miles quidam, nomine Godefridus,... disponente Deo, devenit ad mortem. Cujus obitum filii parentesque plangentes monachos, qui tunc temporis Guilcio morabantur, suppliciter petierunt ut corpus sepulturæ traderent : quod monachi secundum posse suum honorifice fecerunt. Post tumulationem vero, ne pater eorum in Elemosina jacere videretur, filii ejus Walicherius atque Johannes donaverunt Deo et S. Albino ejusque monachis sex denarios de censu, quos illi monachi reddebant.
Elemosine pauperum verecundorum (Lugduni)in testamento presbyteri Tymotei, apud Mus. Arch. Dep. p. 142, an. 1245.xx solidos fortium
Tenementa quæ conceduntur per donationem Ecclesiis Cathedralibus, Conventualibus, Parochialibus, viris religiosis, ut pro donatoris et suorum tam vivorum quam mortuorum animabus apud Deum orationibus et divinis officiis intercedant.Ita Bracton. Paschasius Ratpertus in Vita Walæ Abb. Corbeiensis lib. 2. cap. 2. ubi Wala ad Ludovicum Pium :
Quid est quod das, quando honores Ecclesiarum, immo, ut sentio, onera quæ largiris ? quod si res Domino jure Eleemosynarum legitime consecratæ sunt, Ecclesiarum ejus sunt ; quia suis pauperibus, et specialiter sibi servientibus legaliter datæ sunt.
Et nullus unquam dominator adveniat qui hoc infringere audeat ; quod si aliquis proterviter hanc Eleemosynam infringere incipiat, pruntius in iram Dei... incurrat.
Episcoporum et Abbatum BaroniæDecreta Regni Anglicani apud Clarendum ann. 1164 :dicuntur esse de Eleemosyna Domini Regis et antecessorum ejus.
Si calumnia emerserit inter Clericum et Laicum, vel e converso de ullo tenemento, quod Clericus velit ad Eleemosynam attrahere, Laicus vero ad Laicum feudum, etc.
Et totum manerium supra et infra dictas domus est in Eleemosyna : alia est in feodo laicali.Et fol. 59 :
Eleemosyna Presbyteratus continet dimidiam acram terre, et est manerium Presbyteratus situm in eadem Eleemosyna.
Cuilibet militi sive rustico licitum erit legare in Eleemosyna de hæreditate propria usque ad quintam partem ad consuetudinem et usum Franciæ circa Parisius, salvis tamen Baroniis, et forciis, etc.Chronicon Mauriniacense lib. 2 :
Apud Longum Pontem, quod regulare Cœnobium antecessorum Milonis Eleemosyna erat.Epistola 104. ex Sugerianis, de quadam decima :
Conquerimur super Hugonem Brostin, qui antiquamMonastic. Anglic. tom. 2. pag. 827 :Eleemosynam Regum Franciæ, quæ est apud Calceium.... quietam et liberam inquietat et aufert.
Prohibemus etiam, quod nullus Vicecomes vel Minister, seu alia persona magna vel parva, infra Eleemosynas suas hominem capere, verberare, ligare audeat.Charta ann. 1190. apud Radulfum de Diceto :
Nulla fiet recognitio, si Charta, vel alio modo Eleemosynatam esse possessionem probare poterit ; sed ad Ecclesiasticos judices remittentur.
Dedit etiam Juhellus de Meduana omnem talliam, et meditalliam quam percipiebat in terra Canonicorum Belli-loci, cum omni jure et dominio, quod habebat in omnibus terris et feodis Eleemosynatis et omnibus hominibus suis in Elemosyna dictorum Canonicorum commanentibus.Charta ann. 1261. ex Tabul. Abb. S. Sulpitii :
Bertranus de S. Egidio Miles, Dominus de Monstabeton, de consensu Tilonis filii sui concessit Conventui S. Sulpitii quod homines Monialium habeant usum in saltibus Elemosynatis eisdem monialibus a Domino Comite Britanniæ.
Præceptum est quod Abbas de Barberio per cartas Comitis de Meullent et Henrici Regis habeat unam Eleemosynatam a Roberto Manuion, quia cartæ confirmant donationes et eleemosynas, quas Monachi illi poterunt acquirere.
Mandamus et ordinamus, ut cum aliquis Sacerdos receperit Eleemosynam seu portionem pro celebranda Missa seu Missis, teneatur illas celebrare eademmet die vel tempore commendato.In Conc. Tolet. provinc. ann. 1582. ibid. pag. 209 :
Graviori doloris sensu est a Patribus auditum, magnum Missarum numerum in quibusdam Ecclesiis..... omitti vel differri, propter veteris Eleemosynæ tenuitatem.Et in Synodo diœcesana Valentina ann. 1584. ibid. pag. 287 :
Accipiat autem Clerus pro singulis hujusmodi Missis solidorum decem Eleemosynam, non eo plus.
Libera Eleemosyna. Bracton. lib. 4. tract. 5. cap. 2. n. 24. et lib. 5. cap. 9 :
Et quamvis hujusmodi terræ dentur in Liberam Eleemosynam, non solum dantur Ecclesiis, sed et personis tenendæ in Baronia.Charta Philippi Augusti ann. 1219. in ejus Regesto Herouvalliano fol. 163 :
Domum Dei de Gonessia... ab omni sæculari potestate et dominio tanquam Eleemosynam in perpetuum Lîberam esse concedimus.Alia ann. 1227. ex Tabul. S. Arnulfi Crispiac. :
Recognovit, se contulisse in perpetuam et Liberam Eleemosynam Capellam B. Mariæ de Louvery, etc.
Liberaautem Eleemosyna dicitur, quod nulli servitio vel redhibitioni aut censui obnoxia sit. Charta Gaufredi Comitis Mauritaniæ in Bibl. Cluniacensi pag. 543 :
Et omnia, quæ data sunt vel danda ab aliis in futuro, ita Libera esse volo, ut neque ego, neque succedentes mei, neque per bannum, neque per teloneum, neque per vicariam, neque per collationem nostrorum Militum, neque per aliam quamvis modicam consuetudinem Monachos deVide Cowellum lib. 2. Instit. tit. 3. § 24.servitio Dei disturbent, neque suis hominibus inferant inquietudinem. Ista omnia dona Libera ita esse volo, etc.
Eleemosyna pura. Placit. Cantebr. 10. t. 2. ann. 9. Joh. in Abbrev. Placit. pag. 56 :
Utrum terra de Pappeworth, quam Elena de Pappeworth tenuit, quam D. Rex dedit Roberto Rusell sit de Libera Eleemosyna D. Regis et si illam de jure dare possit, dicitur quod tota terra est libera Eleemosyna D. Regis et quod ipse de jure illam dare potest cui voluerit.Ubi est terra ab omni feudalitatis nexu libera, quamvis non ad ecclesiam pertineat.
Hanc itaque Ecclesiam et omnia ad illam pertinentia concessi et dedi Athelwado Clerico, filio Erlavi Sacerdotis, libere et quiete tenere, sicut decet Ecclesiasticam Eleemosynam.Vide Jus Ecclesiasticum.
Item diximus per sacramentum nostrum, quod si Clericus teneat aliquid de quo Laicus conqueratur, et Laicus dicat se tenere illud nomine Eleemosynæ.Chartul. S. Vandreg. tom. 1. Instr. ann. 1267 :
Juravit insuper dictus Rogerus tactis Sacrosanctis Evangeliis spontanea voluntate coram nobis, quod in dictis masura, ædificio, gardino et dimidia acra terræ ratione hæreditatis, petitionis, successionis, conquestus, dominii, Eleemosynæ, seu quacumque alia ratione sibi competenti nihil de cætero reclamabit.
in qua Princeps nihil terrenæ retinet sibi jurisdictionis, seu dignitatis : et hujus Eleemosynæ totalis jurisdictio ad Ecclesiasticam pertinet dignitatem. Nullus autem in Normannia potest de feodo suo Laicali Puram facere Eleemosynam, sine concessione et assensu Principis principalis, etc.Ita Jura et Consuetudines Normanniæ cap. 117.
Liberæ Eleemosynæjurisdictio ad curiam Christianitatis spectabat, ut est in Rot. ann. 8. Joh. Oxon. 15. in Abbrev. Placit. pag. 54. Plura apud Altaserram de Jurisdictione Eccles. lib. 6. cap. 12.
Philippus Bonus concessit olim in puram Eleemosynam cudere nummos æreos pretii quatuor obolorum Flandricorum quas mittas vocant.
Il ne tient rien en chief du Roy, ne per Baronnie, mais en pure et perpetuelle Almoigne.Vide Littletonem, et Chartam ann. 1205. post Ordericum Vitalem pag. 1060.
Ordinarunt quod signa Laudabilis Eleemosynæ de cœtero dum pro tempore vacabunt, dentur per vota Canonicorum.Ibid. pag. 167. col. 1 :
Ordinarunt quod si quis habens signum Laudabilis Eleemosynæ Denconesa illud alicui resignare voluerit, ejus non possit admitti resignatio, etc.
Multorum relatione perce pimus quod nonnulli abusores sive truffatores absque sedis Apostolicæ et nostris litteris conflant Elemosynas.Eadem notione in Concil. Tarracon. provinc. ann. 1591. tom. 4. Collect. Conc. Hisp. pag.
Eleemosyna questuata, id est, emendicata.
Signum Dragoni, qui Cartam Eleemosynariam istam scribere et firmare rogavit manu ejus firma.Occurrit pluries in eodem Tabulario. Vetus Charta sub Roberto Rege, ex Tabul. S. Ambrosii Bituric. :
Hanc igitur Eleemosynariam Chartam, et decretum nostræ voluntatis volumus esse firmum et inconvulsum, etc.Tabul. S. Eparchii Inculism. fol. 49 :
Si quis homo aut ullus de parentibus meis istam Cartam Eleemosynariam infrangere aut inquietare præsumpserit, etc.Adde fol. 118. Vide Ruffinum in Comitib. Provinciæ pag. 58.
Hospitale pauperum. Aumosne, in Charta Gallica ann. 1274. in Prob. Hist. Castilion. pag. 63. Tabularium Eleemosynæ S. Pauli Viennensis :
Eleemosyna pauperum, quæ Græce dicitur Synodochium.Concilium Islebonense apud Ordericum lib. 5 :
Si erraticum habere,Hugo Flaviniacensis pag. 169 :(pecus) quod vulgo dicitur Weredif, in Curiam Sacerdotis vel Clerici, qui in atrio manent, venerit, vel in Eleemosynam ejusdem Ecclesiæ, vel in atrium, Episcopi erit.
Illum, qui contra justitiam tumidus superbiebat, captum, in Eleemosyna S. Vedasti sedere, et de Eleemosyna vivere instituit.Vita Godefridi Comitis Campebergensis cap. 2 :
Cæcus quidam in illius degebat Eleemosyna, etc.
Terras planas poterit acquirere Ecclesia pro Canonia vel pro Eleemosina, ita quod fiat sine interventu pecuniæ, et in obedientiis suis decimas, gardas, vicarias et omnia alia ad obedientiam pertinentia.Similia repetuntur pag. 38. col. 1. Miracula S. Gibriani tom. 7. Maii. pag. 622 :
Paralysi percussus est, et in Eleemosynam S. Remigii delatus.Charta ann. 1275. ex Tabular. S. Vandreg. tom. 1. pag. 820 :
Vendidi viris Religiosis Abbati et Conventui S. Vandregesilli quamdam masuram terræ cum ædificiis supra positis, quam habebam in dicta parochia... sitam intra keminum Domini Regis ex una parte et campum dictum Aoyn ex altera, et adboutata dicto campo Aoyn usque ad domos Elemosinæ dictorum Religiosorum.Occurrit alibi non semel.
Præcipimus ut clerici, qui Helemosinas seu capellanias a fidelibus per civitatem nostram et diocesim pro tempore ordinatas in posterum recipient, infra duos menses a receptione hujusmodi computandos, se personaliter debeant præsentare, ut videre possimus an honesta sit eorum vocatio, et utrum digni sint ad talia vocari, et ut a nobis licentiam et auctoritatem recipiant celebrandi et orandi pro animabus eorum, qui capellanias seu Helemosinas hujusmodi ordinarunt.
Eleemosynæ, hominibus servilis conditionis concessum. Charta Ludov. Comit. Blesens. et Clarim. ann. 1197 :
Omnes homines in dominio meo et in Elemosinis meis Castriduni manentes, talliam michi debentes,... quitto et immunes esse concedo... Si quid de censa hac reddenda ea die defecerit, defectus die crastina in duplo a burgensibus de dominio meo communiter michi reddetur. Similiter unaquæque Elemosina per se et per majorem suum censam suam ea die reddet. Omnes de dominio meo et de Elemosinis meis Castriduni manentes, qui de mea servili conditione erant, et eorum hæredes et teneuras, ab omni jugo servitutis meæ penitus quitto et absolvo.Vide infra Eleemosynarii 6.