emenda
Christiani domini, si velint habere ~am de malediccione et blasphemia nominis Dei, debent subtrahere temporalia sua a mundanis clericis(
attendamus etiam circa quietudinis ~am et circa census ~am(
in expensis bursarii ‥ hoc anno pro providencia facienda et ~a de garderoba et aliis necessariis ‥ iiij li. xvj s. vj d. ob. quad.
in expensis terrar’‥ ad nundinas de Derlington ad emend’ lardar’ x s. v d. ob.
mercatores ‥ qui venerint in Angliam, petentes ~am sibi faciendam de dampnis eis illatis in terra nostra
W‥. optulit ei ~as et ipse eas recusavit
Poncio ‥ damus ‥ nomine ‥ salarii iiijxx li. et robam ‥ et ~as equitaturarum suarum
pro ~is ij equorum, quos amiserat in servitio ‥ l li. morlanorum
proposuerunt Flandrenses ad excusacionem ‥ se multas ab Anglicis passos injurias ‥ et quia equales ~as fieri non sperabant ideo armata manu processerunt
potuit apostolus ‥ confidere [] in istis sub specie future ~e Hebr. vi 9
si vero calumniatus ibi fuerit ‥ tunc habet rex ~am
hujus ‥ sacrilegii emendatio sub nullo judicio erat ‥ set apud Anglosbotolos , hoc est sine ~a, vocabatur
he ~e nichil ad archiepiscopum nisi ipse presens in villa fuerit dum hujusmodi forisfacture contigerint
si in amendam ceciderit per vj d. quietus sit(
de illis qui fuerunt contra ‥ senescallum nostrum in perturbatione predicta nullas ~as capiemus
~a capcionis cuniculorum in foresta pertinent [sic ] ad dominum regem et non ad ipsum P.
sunt prata de gavelmed in defenso, et ‥ possunt ibidem inparcare et secundum delictum ~as capere
quod nullas evasiones nec ~as exhibeant de animalibus predictorum ‥ infra metas de Werington’(
R. N. acculpatus ‥ quod ‥ permisit filios suos lavare pelles lanutas; qui non sunt jurati contra consideracionem gylde: qui noluit respondere nec vadiare ~as‥. postea vadiavit unam cuvatam cervisie
vicecomites vel ballivus capiunt ~as, que cedunt in auxilium firme civitatis(
de adulterio ‥ habent ipsi ~am in suis domibus
emendet tam cognacionis quam hominis ~am plenam(
si quis ordinatum liget ‥ episcopo ~am altaris [(AS: ] solvat juxta ordinis dignitatemwefodbote
non simul habenda est blodwita et fihtwita, due sc. ~e de una culpa(
cum burgenses Oxonie in ~am et satisfactionem cujusdam insultus publici facti in scolares ‥ quandam peccunie summam solvissent
~as fusi sanguinis
de ‥ latrocinio habent ipsi ~am in suis domibus
si cervisia sit contra racionem priorissa habebit ~as
nullam clamat emendacionem panis set clamat emend’ assise cervisie ibidem
inquiratur ‥ si predictus A. et predecessores sui habuerunt ~as predictas [assise panis etc. ] et a quo tempore ‥ et xij jur’ dicunt ‥ quod ‥ A. et omnes predecessores sui ‥ habuerunt amendas predictas de tenentibus suis in M.
habuerunt ‥ ~as assise panis et cervisie fracte
si ‥ habere possit ‥ ~as assise panis et cervisie per eosdem homines et tenentes ibidem fracte
quando aliquis hominum ‥ fullabat pannos suos alibi ‥, ipse H. nomine ipsius abbatis [R., ob. 1290 ] de hujusmodi transgressione ~as cepit
Differt veroQuod quicquid tulerant clero clerive colonis Præcedente prius Emenda restituerunt.
mulctaab
emenda:
mulctaenim judici,
emendaparti læsæ datur. Speculum Saxonicum lib. 3. art. 53. § 2 :
Judex in suo judicio mulctam habet, et non Emendam,
eo quod judex agere non potest et judicare:
nemini vero emendatur, nisi actori. Ideoque illustribus Emendam non competere, injuste ab aliquibus vulgatum est.Lib. 1. art. 53. et lib. 2. art. 6.
Emendadefinitur
satisfactio. Sed et hoc notandum, quod legitur art. 5 :
Post quindenam reddenda sunt debita, quæ in judiciis acquiruntur : post sex hebdomadasAdde lib. 1. art. 8. § 4. art. 42. § 3. art. 53. § 4. lib. 2. art. 8. 11. § 1 :mulcta, et post mulctam per quindenam præstatur Emenda, etc.
Emendamjudicem spectare recte monetur. Vide inter alias chartam ann. 1313. ap. Guden. Cod. Diplom. tom. 3. pag. 89.
Emendajudicem spectat, vulgo
Semper crescit culpa, quamdiu differtur Emenda, et mora, quæ ingruit, donec purgetur, morosior judicatur.
Emendamapud nos Judicem spectare, non ita accipiendum, ut nulla sit exceptio ; legimus enim in Litteris Caroli primogeniti Johannis Franc. Regis ann. 1357. apud D.
Secoussetom. 3. Ordinat. pag. 206 :
Si quis alicui aliqua convicia vel opprobria vel alia verba contumeliosa irato animo dixerit, et inde fiat clamor, dicto Baillivo in duobus solidis et dimidio puniatur, et faciat Emendam injuriam passo.Et mox :
Emendet injuriam passo. Consuetud. Augustæ Auscicorum MSS. art. 33 :
Item consuetudo est ibidem, quod si aliquis deliquerit vel damnum dederit alicui propter quod delictum vel damnum debeat condemnari ad Emendam faciendam injuriam passo et ad legem solvendam Domino, prius debet fieri Emenda injuriam passo, quam Domino solvi pœna.
Petrus Burle, Petrus Guernerii... ad Emendam honorabilem faciendam nudi in camisiis, facibus accensis in manibus suis tenentes(condemnarentur). Aliud ann. 1472 :
Horum ratione ad faciendum Emendam honorabilem in curia nostra,... et ulterius pro emenda utili in 2000. lib. Paris. erga dictum Anaream condemnavit.
Dum appellatur a sententia lata in patria Juris scripti, et per Curiam pronunciatur bene judicatum, et male appellatum, appellans nullam debet Emendam, sed secus si sic pronunciaretur in patria Consuetudinaria, quia appellans compelleretur ad solvendum Regi 60. libras Parisienses pro Emenda. Item ubi pronunciaretur bene appellatum et male judicatum, si Judices sint patriæ Juris scripti, a quibus est appellatum, nullam debet Emendam, sive sint Judices regii, sive alterius ; secus si sint patriæ Consuetudinariæ, quia tunc Judices regii, Baillivi vel Præpositi nullam debent Emendam, et si pronuntiaretur contra, scilicet bene judicatum, ipsi appellantes, si sint Bailliviæ alterius quam Regis, debent Domino 60. libras, si sint homines judicantes, debetur eis Emenda, juxta locorum consuetudinem unde appellatur : sed de stilo in hoc casu, vel alias per consuetudinem regni Franciæ generalem non est certa determinatio Emendæ. Item Judicibus regiis nulla solvitur Emenda in casu prædicto, quia in casu converso nullam solverent Emendam, sed Regi solvitur Emenda, etc.
Gager l'amende, in Consuet. San-Paulana art. 32. Statutum S. Ludovici ann. 1255. cap. 17 :
Emendas autem pro maleficiis seu debitis, a Balivis nostris levari non volumus, nisi in foro, aut judiciario publice de bonorum consilio fuerint judicatæ, vel æstimatæ, quamvis antea fuerint Gagiatæ.
emendasolvenda constituere, vel etiam mulctam solvere. Charta curiæ Camerac. ann. 1399 :
Genu plicato per traditionem sui caputii Emendam gagiavit in manu dom. præpositi in ecclesia Cameracensi. Gagiavit emendam ad burellum,passim in Memorial. Cam. Comput. Paris. Stat. ann. 1362. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 411. art. 7 :
Tous les baillis et seneschaux en la fin de leurs assises. avant qu'il se partent, tauxeront toutes les Amandes gagées.
Ce n'est pour leur propre dete connue ou prouvée, ou pour Amende ployée, ou connue ou pour plege, etc.
Plenæ Emendæ medietas, in Legibus Opstalbomicis Frisiæ cap. 34.
Grossavero est sexaginta solidorum vel plurimorum. Ita D.
Consuetudinariæquæ Consuetudinibus locorum definiuntur. Sed hujus Cl. Scriptoris Glossarium est consulendum ad vocem
Emende.
Item Emendam recordi, videlicet quæ debetur et solvi consuevit ex eo quod aliquis cadit a recordo, tauxamus et reducimus ad quinque solidos tantum.Vide infra Recordum.
Emendavel mulcta pecuniaria non eluitur, sed morte punitur, aut est in Regis misericordia, ut est in Legibus Henrici I. Regis Angl. cap. 12. Leges Kanuti §. 2 :
Si quis intra parietes Ecclesiæ homicidium faciat, hoc Inemendabile sit.Et § 90 :
Infidelitas erga dominum secundum legem sæculi Inemendabile est.
Domino Regi graviter Emendare debent.Rigordus ann. 1209 :
Et cum nullo ad hoc privilegio se tueri possent, generali consuetudine contra eos faciente, petiit Rex, ut hoc Emendarent. Ipsis autem Emendare nolentibus, Rex eorum regalia confiscavit.Mox :
Emenda tandem facta et Regi soluta... recuperaverunt omnia, quæ a Rege fuerant confiscata.Vide Leges Bajwar. tit. 1. cap. 12.
Finita causa et Emendata, in Lege Alamann. tit. 94.
Emendatione data, ut ibi statuitur.
Has medici voces confirmat curia clamans : Emendar ereum vel luere ausa decet ;
Tam reus hic quater est abbas et episcopus idem, Quam lupus esse solet laicus atque rudis. Pœna coæqua nefas aut Emendatio penset, etc.
Ecclesiæ Emendatæ vel restauratæ, Capit. Caroli M. lib. 1. cap. 122.
Ut domus Ecclesiarum et tegumenta ab eis sint Emendata qui beneficia exinde habent.
Beneficia Emendata, i. instaurata Capitul. lib. 4. cap. 38. Adde Capitul. 2. ann. 813. cap. 19.
Emendatio stagni, apud Th.
MadoxFormul. Anglic. pag. 276.
Emendatio Monasterii, in Præcepto Caroli Calvi tom. 1. Ampliss. Collect. col. 163.
Emendatio domorum et sepium, apud Kennetum Antiquit. Ambrosden. pag. 76.
Emendare domum, in Chronico Fontanell. apud Acherium. tom. 3. Spicil. pag. 230.
Si jurator vicerit, Legem suam accusator Emendet.Chartular. Dunense Charta
xx.
Judicatum est Furerium(qui arcam in alodio S. Martini fregerat) legem suam Monacho Emendare debere, et Emendavit et totam persolvit.
Si vero Equus vel Equi morerentur in servitio Domini Dalphini, idem Dominus Dalphinus teneatur ipsum Emendare.Simili etiam modo
Pro emendis duorum equorum, quos amiserat in servitio... 50. lib. Morlanorum, apud Rymerum tom. 2. pag. 237. Vide Equi Appretiati in Equus.
Pro errorum diversitate in Cultu Divino commissorum solent secundum consuetudinem triplices fieri Emendæ sive humiliationes.
Sagittarius eum per crus cum Emenda penetravit.
Quicumque voluerint possint absque licentia alicujus construere pontem super flumen Agoti, et firmatoria facere ubicumque videbitur eis fore expediens, facta emenda seu satisfactione.
Hujus transgressionis præsumptionem publice in capitulo nostro, assistente conventu et multis aliis, tam militibus quam burgensibus et servientibus, per annulum suum in manu dom. Johannis abbatis Emendavit(Blancha comitissa Tresensis). Alia ann. 1273. in Chartul. episc. Paris. fol. 138 :
Mathæus dominus Monmorenciaci miles..... Emendam fecit eidem episcopo, in episcopali domo Parisius in camera officialis Paris. de hoc, quod eosAliam notatu dignissimam satisfaciendi perperamque actum reparandi rationem, videsis supra in Caputium 1. Huc etiam spectant(milites) non miserat, sicut tenebatur.
Douze furent par conte, chascun au poing tenoit S'espée par la pointe, que bien senefioit Misericorde ou mort, ou il s'umelioit..... O xij. compaingnons (Emenidus) s'est à la voie mis Deschaus, en nues testes, en cotes de samis, Chascun tenoit s'espée toute nue à son pis..... A jenoilhons se mist sor le marbre Iisté, S'espée li offri, quant il ot conjuré Par les Dieux de son regne, Venus et Dyané ; Que face de son corps toute sa volenté, Ou de mort, ou de vie, ou li emprisonné.