emendatio

ēmendātĭo, ōnis, f. [emendo],

• a correction, amendment, emendation, Cic. Fin. 4, 9 (with correctio); Quint. 1, 5, 34; 2, 4, 10; 13; Plin. 8, 51, 78, § 210; Dig. 48, 19, 16, § 2 et saep.

ēmendātio, ōnis, f. (emendo), die Verbesserung, Nachbesserung, Vervollkommnung, a) in intellektueller Hinsicht, absol., emendatio pars studiorum utilissima, Quint.: m. Genet., em. libri, Plin. ep.: sacrificiorum, Macr.: disciplinae publicae (Staatsverfassung), ICt.: correctio philosophiae veteris et emendatio, Cic. – b) in ethischer Hinsicht, α) übh.: optima est emendatio verecundiae fiducia, das beste Gegenmittel gegen Sch. ist S., Quint. 12, 5, 4: si malorum causa bellum est, erit emendatio pax, wird der Fr. deren Heilung bringen, Quint. 5, 10, 73. – β) die Besserung der Sitten od. einer Pers., em. morum, Mamert. grat. act. Iulian. 4, 3: quam (rem publicam) vult emendatione constare, Apul. doctr. Plat. 2, 27: einer Pers., Val. Max. 9, 1 pr. Sen. de ira 3, 19, 2: eo maiore animo ad emendationem nostri debemus accedere, Sen. ep. 50, 8. – dah. Strafe, Züchtigung, Tert. apol. 46; de spect. 19.

emendatio [CL] 1 improvement, removal of physical defect. b correction, removal of fault, moral reformation; cf. emundatio 3. Ric. Med. Signa 36 (v. enaeoristicus).  b ut per ~onem morum ‥ habeas veram vitam Gildas EB 32; nec omnia evangelia tangimus ‥ sed illa ‥ quibus speramus sufficere posse simplicibus ad animarum ~onem Ælf. CH I pref. 2; hoc modo tractetur quoadusque humilitate et patientia et ~onis promissione adjunctis fratrum precibus misericordiam consequatur Lanfr. Const. 165; nonnullos grammatice artis peritos in schola Christi ~onem vite ‥ docuit Ord. Vit. III 2 p. 20; correctio ‥ que specialiter tendit ad ~onem fratris delinquentis per simplicem ammonitionem Ockham Dial. 543. 2 emendation, correction (of text). b amendment (of statute); c (of verdict). d amended version. Alcuin Dogm. 234C; (Leg. Hen. 46. 5) GAS 570 (v. emendare 2a).  b hoc est ~o Willelmi regis in legibus Anglicis (Quad. pref.) GAS 543; lagam regis Eadwardi ‥ beati patris ejus ~onibus roboratam propriis institutionibus honestavit (Quad. arg.) Ib. 535; decreta domini regis Willelmi bastardi et ~ones quas posuit in Anglia (Will. I artic. Lond. retr.) Ib. 489; 1549 statutis illis ‥ haec paucula, seu interpretationes seu ~ones, ‥ adjicienda praecipimus StatOx 358.  c 1212 ipsi adjudicaverunt duellum inter eos per ~onem. [l. eos. per ~onem] consideratum est quod duellum sit devadiatum CurR VI 215.  d psalmos, quos prius secundum Hieronymi ~onem legerat, more Romanorum juxta quintam editionem †memoraliter transmetuit [v. l. memorialiter transmutavit] Eddi 3. 3 repair: a (of roads or structures or their parts); b (w. ref. to brigbote or burhbote); c (of small artifacts). a pasnagium ‥ et ignem et domorum ~onem inde accipit episcopus DB I 173; 1152 de bosco quod opus fuerit ad ~onem domorum et sepium Cart. Boarstall 100; 1221 dicunt quod ‥ abbas et ‥ predecessores ceperunt consuetudinem illam [i. e. ad pontem de A.] jam per xx annos et nullam ~onem apposuerunt SelPlCrown 114; c1228 elemosinas ‥ ad ~onem ecclesie sue Pat 233; 1236 ad sustentationem pontis et ad ~onem portus de A. (Ayr) BBC 333; 1257 (v. coopertorium 6c); 1289 in cooperacione et hemendacione haragerie (Ac. Wardley sched.) DCDurh.; 1378 cives electi pro ~one murorum, fossatorum, conductus Thamisie et Walbrook ordinanda (LB Lond. H f. 97) MGL I 581; 1379 pro ~one vie juxta N. xij s. x d. Ac. Durh. 588; 1446 pro reparacione et ~one de le waterwall ac rote exterioris molendini de S., xv s. Ib. 630; 1533 in ‥ ~one de lez pyllars in ecclesia Comp. Swith. 221.  b †680 (v. arx 2b); 866 (11c) praeter ‥ ~onem pontis et arcis CS 514; 956 praeter expeditionem et ~onem pontis et arcis CS 937; (Inst. Cnuti) GAS 353 (v. civitas 1b); (Quad.) Ib. (v. burhbota).  c 1300 pro ~one unius ciste KR Ac 233/12 m. 3; 1398 ~onem mitre Invent. Ch. Ch. 104; 1417 pro ~one vestimentorum et ‥ missalis Ac. Durh. 225; 1419 in factura ij candelabrorum et ~one aliorum vj s. viij d. Ib. 227; 1499 pro ~one vasorum (v. cuvarius); 1532 soluti eidem pro ~one iij serarum cum factura ij clavium vj d. Househ. Bk. Durh. 70. 4 improvement (of place). b benefit, enrichment. c1195 R. de proprio suo augmentavit cellarium ‥ et alias amendationes plurimas fecit Cart. Osney II 283; frater bonus husebondus est: quod probatur ex ‥ edificiis et ~onibus quas fecit Brakelond 124; 1220 si [tenentes] ‥ in terra illa posuerint ~onem ad valenciam vj marcarum vel infra, idem R. vel heredes sui ‥ eandem ~onem per estimacionem legalium hominum restituent CurR IX 387; cui etiam [sc. domui] sumptuosam [abbas W., ob 1235] addidit ~onem G. S. Alb. I 290; 1244 assise civitatis in Hustengo provise ‥ ad ~onem civitatis MGL I 241; 1341 ecclesiam nostram et filios spirituales, domuum et agrorum nostrorum ~onem et culturam reliquimus atque curam (Excus. Archiep.) Birchington Arch. Cant. 33; 1382 pro j purprestura facta capiendo gravell pro ~one terre sue ‥ ij s. Hal. Durh. 173.  b c1180 comes Flandrie ‥ recognovit quod nil juris sibi vindicat in terra illa ‥ nisi tantummodo vadium et suppositionem quam misit in ~onem terre illius (Lit. Regis) Gir. PI II 16; a1188 quoscumque mercatores secum ad ville ~onem aduxerint pacem habeant CalCh II 88; 1198 (v. 3 burgus 3a); 1214 (v. diaeta 1d). 5 amends, reparation. Cf. emundatio 4. 705 condixerunt ut ‥ unusquisque convictus sit offendisse alio recta ~one satisfaciat Wealdhere Ep. 22; 1136 (v. emenda 4a); “regis ministrum dehonestavi ‥” inquit, “sed plenam pro maledicto polliceor ~onem” Grim Thom. 24; s1253 (v. dioecesanus 2a); 1268 si aliquis ‥ querimoniam faceret ‥ seneschallus ipsius J. secundum consuetudinem legum burgi inde faceret ~ones (Richmond) BBC 178; s1272 villici postulaverunt ~onem de viris occisis Flor. Hist. III 25; 1300 si ‥ super hoc sint convicti ‥ quod ‥ facient ~onem secundum quantitatem delicti MGL II 94; s1175 restitucionem et ~onem humiliter offerens Plusc. VI 29; c1516 postquam aliquis convictus fuerit ut pacis perturbator ‥ super satisfactione aut emmendatione partis lese facienda ‥ possit appellatio StatOx 333. 6 fine, mulct; b (for offence against person); c (for theft); d (for breach of assize). si quis earn [sc. treuuam] infregisset, inde praepositus regis accipiebat communem ~onem DB I 1; quotienscunque preceperit propositus monasterii ire et omnem rei ~onem persolvere (Inq. Eli. f. 211b) Inq. Cantab. 193; antiqua consuetudo fuit ut omnis ecclesiastica et secularis ~o communis erat regi et episcopo (Inst. Cnuti) GAS 614; (Quad.) Ib. 299 (v. contingere 8b); (Leg. Hen. 21) Ib. 560 (v. 2 causa 1b); 1150 si aliquis super hoc aliquid presumpserit, ego capiam ~onem quam comes R. instituit Act. Hen. II I 13; 1203 idem vicecomes reddit compotum de x li. de ~one maneriorum Pipe 59.  b si quis aliquem ordinatum ligaverit aut ceciderit ‥ emendet ‥ episcopo altaris ~onem [AS: weofodbote] (Inst. Cnuti) GAS 343; de omni homicidio et omni robaria et omnibus incendiis, que facta sunt antequam pax fuerat instituta, totum dimittatur, et nemo vindictam vel ~onem [AS: bote] exigat (Quad.) Ib. 224; (Leg. Hen. 11. 1a) Ib. 556 (v. cognatio 2b).  c 1100 si quis aliquid de meo ‥ cepit, totum cito reddatur absque ~one, et si quis inde aliquid retinuerit, ille super quem inventum fuerit graviter michi emendabit (Ch. Hen. I) GAS 522.  d 1223 ad nos spectant ‥ ~o panni, panis, et cervisie Cart. Osney IV 345; 1230 consuetudines et ~ones de bracinis et falso pane et falso galone et falso pondere et falsa mensura ‥ remanebunt monachis Dunelm. Feod. Durh. 216; 1279 (v. emenda 4d); 1321 qui clamant ‥ alias libertates regias, ut furcas, ~ones assise panis et cervisie, et alia que ad coronam pertinent MGL II 354; 1388 dominus habet ibidem furcas, pilloriam, trebuchettum, judicialia, ~onem panis et cervicie IMisc 240/13. 7 payment (in exchange). habuit vj hidas ‥ quas abbas W. deliberavit ei in ~one Waletone DB I 35; ? a1250 tenemur etiam solvere ‥ Ricardo ‥ v s‥. in ~onem escambii, pro omnibus rebus Reg. Malm. II 188.

ēmendātĭō, (13) ōnis, f. (emendo), action de corriger, correction : Cic. Fin. 4, 21 ; Quint. 1, 5, 34 ; Sen. Ira 3, 19, 2 ; Ep. 50, 8.

emendatio , onis. f. et, v. emendatus
See an image

ēmendātiō ōnis, f

• emendo, a correction, amendment, improvement: philosophiae.