exagium
exăgĭum, ii, n. [ex-ago; cf. examen, II.],
- a weighing, weight; a balance (late Lat.), Theod. et Val. Nov. 25; Inscr. Orell. 3166; cf. Ἐξάγιον pensatio; ἐξαγιάζω examino, Gloss. Philox.
exagium, iī, n. (exigo, d.i. *exago), das Wägen, das Gewicht, Theod. et Val. nov. 5: sub exagio (nach dem G.) pecora vendere, Corp. inscr. Lat. 6, 1770.
recipe ceruse ȝij, cathimie ~ia duo, tuthie [etc. ] ‥ ana ȝ j
recipe ‥ fenug[reci ], mirre ana exag’ j
potest sumi de trociscis eorum a dimidio ~io usque ad unum
et ȝ j cum dimidio facit solidum, ~ium, et aureum, que tria idem sunt in pondere, licet nomina diversificentur
~ium habet lxxxx grana, que faciunt dragmam et semis ‥. ~ia 6 vel solidi 6 faciunt unciam unam ‥. ~ium solido differt in nomine solo
idcirco arsis et thesis aequa sillabarum trutina et aequiperante temporum ~io pariter ponderabuntur
in ‥ pedibus aequo divisionis ~io trutinatis
~ium,andmitta
~ium,onmitta
exăgĭum, ĭī, n. (*exago, exigo), pesage, poids : CIL 6, 1770.
Exagion est nomen ponderis, et est idem quod aureus, et est sexta pars 3. etc.
. Additque Solidum solo nomine differre ab Exagio. Versus MSS. :Exagium ,apud Saladinum de Ponderibus, est pondus unius 3. cum dimidia 90. granorum tritici
Hac notione passimExagium solido differt a nomine solo,Si solidum quæris, tres dragmas dimidiabis.
micandiconsuetudine pecora
sub Exagiovendi.
Ratio docuit utilitate suadente consuetudine micandi summota, sub Exagio potius pecora vendere, quam digitis concludentibus, etc. Nov. Theodosii de Pret. solid. :
De ponderibus, ut fraus penitus amputetur, a nobis agunturCassianus Collat. 1. cap. 22 :Exagia , quæ sine fraude debeant custodiri.
Sive illa quorum pondus ac pretium ærugo vanitatis arrodens,Zeno Serm. 6. ad Neophytos :Exagio seniorum adæquari non sinit.
Habetis aginam,Adde Zonar. tom. 3. pag. 162.Exagium facite, quemadmodum vultis ponderate.
Coram Camerario fidelitatem tam de pondere, quam deExagio , hoc est de metalli(monetarum) sincerate, rite faciat.
Illum transgredientis terminum, petierunt sibi aliud spatium, in quo possent facere Exagium, quo peracto, Dei judicium contra se videntes, recesserunt dolentes.Vide Examen 1. et Essayum.
Mansum unum, quem tenet Guibaldus, cum curte et Exagio suo, et cum ipsis arboribus.Alia apud Columbum lib. 1. de gente Simiana n. 11 :
Hoc est, mansum unum cum Exagio suo pertinente ibidem in Apta civitate, etc.Alia ibid. n. 12 :
Mansos duos cum chartis,
curtis
et Exagiis suis, cum campis cultis et incultis, etc. Ubi
Exagiumvidetur esse
Exiagium, Exitus, proventus. Vide Exitus.