examinare

1 examinare [CL] 1 to weigh, balance. b (math.) to distribute (quantity). librat, ~at trutinatum GlC L 188.  b in hac ‥ divisione et maximi divisoris continentia est et dividendi ~anda, i. e. comparanda‥. maximum divisorem et dividendum cum eorumdem continentia, i. e. quantitatem esse ~andam, censuimus vocaremus Thurkill Abac. 59. 2 to test, try; b (fig.). c to assay. ~a, i‥.amere GlH E 407; ~asti, probasti, asude Ib. 433.  b ut ~ata [ecclesia] adversis, manifestius quam sit fide firma ‥ clarescat Bede Gen. (xx 16) 184b; placuit ‥ provisori salutis nostrae ‥ ejus animam longa ‥ infirmitate ‥ ~ari Id. HE IV 21 p. 256; a1104 sicut aurum in fornace probatur, ita mentes electorum suorum igne tribulationis ~at Anselm (Ep. 312) V 239; cum probitatem suam in multis debellationibus ~asset, profectus est Romam G. Mon. V 3; quod jubes, faciam; si vis, examina Walt. Wimb. Carm. 242.  c Dial. Scac. I 6F (v. argentarius b). 3 (w. ref. to divine judgement). rimamini ‥ pectoris vestri profunda, an ‥ sacerdotalem gratiam ~andam in Domini revelatione conservetis Gildas EB 106; ne ‥ ad perpetuam perditionem districtius ~ans tollat Bede HE IV 23 p. 266; Ib. V 12 p. 308 (v. castigare 1a); vita ejus discutitur, ~atur, damnatur Alex. Cant. Mir. 46 (I) p. 251. 4 (w. ref. to ordeal). ferro vel aqua ~andi, si orationem ibi deposuerunt, ‥ de salute sua tripudiarunt W. Malm. Glast. 18; aqua ~antur; evadunt singuli Ben. Pet. Mir. Thom. IV 79. 5 to examine, question (person, also refl. and fig.); b (leg.); c (eccl. or acad.). quicunque ‥ tali consideratione se studuerit ~are, profecto non residebit in animo suo, quo jure se debeat prae aliis magnificare Eadmer Beat. 15 p. 290; ut invidi ‥ judicis ‥ subdamur examini nos ipsos non ~antes Gir. EH pref. p. 222; tu, judex pietas, testes examina / et da sentenciam Walt. Wimb. Carm. 288; senes et infantes ‥ capti ac durissimis tormentis ut ecclesie sue thesauros ostenderent ~ati et exanimati sunt Croyl. 22.  b secta Willelmi ~ata est et testatur BNB II 583; 1324 Alicia ‥ in curia ‥ ~ata ‥ remitt’ et quietumclam’ ‥ jus quod habet ‥ CBaron 138; 1352 cuidam testi ~ato apud Ebor’ in causa prioris, xiiij d. Ac. Durh. 552.  c 1238 clericos ‥ a magistro E. et successoribus suis ~atos absque malitia et cavillatione ad dictas decimas ‥ admittent, et investient Ch. Sal. 247; c1350 nullus legat nisi ‥ fuerit ~atus ‥ et cum ydoneus fuerit licencietur StatOx 20 (cf. ib. 201: 1409 secundum magistrorum electorum ad ~andum determinatores estimacionem); cum ‥ episcopatus propter insufficienciam Roberti de S. electi in literatura, et in Romana curia ~ati propter defectum literature repulsi, per biennium vacavisset Birchington Arch. Cant. 44; 1549 ut dialecticam artem experiri cupientes priusquam ‥ admittantur ~entur, et ne ad baccalaureatus seu magisterii lauream recipiantur nisi prius de examinis vigore ad hoc idonei fuerint reperti Conc. Scot. II 105; quod nullus infra civitatem Lond’ ‥ super se assumat ad exercendum ‥ ut medicus ‥ nisi ‥ ~etur, approbetur et admittatur per episcopum Lond’ Entries 463b. 6 to weigh (fig.), consider (proposal, document, or sim.). b (p. ppl.) carefully considered, deliberate. neque abnegavit se ‥ eandem subiturum esse religionem; si tamen ~ata a prudentibus sanctior ‥ posset inveniri Bede HE II 9 p. 98; taediosus ~andae in judiciis veritatis arbiter existebat Asser Alf. 105; scripturam ipsam ~andam vestro mitto judicio Anselm (Mon., ep. ad Lanfr.) I 6; 1324‥ et hujusmodi eleccio cancellario universitatis Cantebrig’ notificetur, simpliciter approbanda, sed non ~anda Stat. Mich. Cantab. 644; 1475 cartam ‥ ~avimus et diligenter inspeximus, et quia per ‥ examinacionem ‥ Scot. Grey Friars II 212.  b antiquorum ‥ ~atos labores securiori aviditate cupivimus perscrutari R. Bury Phil. 9. 145.

2 examinare v. exanimare