Logeion | examen

ex-āmen, ĭnis, n. [for ex-agmen, from ex and ago; cf. contamino and contagies, flamen and flagrare].

A multitude issuing forth or flying out, a swarm. Primarily and class. of a swarm of bees: res rusticae laetae sunt tum pecudum pastu, apium examinibus, florum omnium varietate, Cic. de Sen. 15, 54; so, apium, id. Off. 1, 44, 157; id. Div. 1, 33 fin.; Liv. 4, 33 et saep.; cf. Varr. R. R. 3, 16, 29; Col. 9, 3 fin.; 9, 4 fin. et saep.; Plin. 11, 10, 10, § 23; Verg. G. 2, 452; 4, 21; 103 et saep.—
- B Transf., a multitude, crowd, shoal, swarm (freq. only after the Aug. per.): locustarum, Liv. 42, 10: piscium, Plin. 31, 1, 1, § 2: pullorum (arboris), Lucr. 5, 1364: juvenum, Hor. C. 1, 35, 31: infantium, Plin. Pan. 26, 1; cf. Just. 25, 2 fin.: vernarum, Hor. Epod. 2, 65; cf. servorum, Cic. Harusp. Resp. 12, 25: Graium vatum, Stat. S. 5, 3, 284: stuprorum (i. e. feminarum stupratarum), Prop. 2, 32, 41 (3, 30, 41 M.) et saep.—In late Lat. even of abstract things: malorum, Arn. 2, p. 46: maerorum, id. fin.: aetatum, Amm.21, 5: dilationum, id. 30, 4 et saep.—
II A means of examining; hence, the tongue of a balance (very rare): examen est ligula vel lignum, quod mediam hastam ad pondera adaequanda tenet, Schol. Pers. 1, 6; cf. Paul. ex Fest. p. 80, 14: Juppiter ipse duas aequato examine lances Sustinet, Verg. A. 12, 725; Cod. Theod. 12, 7, 1.—
- B Trop., a weighing, consideration, examination: examenve improbum in illa Castiges trutina, Pers. 1, 6: legum, Ov. M. 9, 552; cf. vitae, Stat. S. 3, 3, 203.

exāmen, minis, n. (st. exagimen zu exigo, d.i. *exago), I) der herausgehende, ausfliegende Schwarm der Bienen u.a. Insekten, A) eig.: apium od. apum, Cic. u. Liv.: vesparum, Liv. – B) übtr., wie Schwarm = bewegte große Menge, Schar, Haufen, piscium, Plin.: iuvenum, Hor.: servorum, Cic.: Iudaeûm, Iudaeorum, Tert. u. Lact. – spätlat. v. Abstr., maerorum, Arnob.: dilationum, Amm. – II) das Abwägende, Prüfende, A) eig., das Zünglein an der Wage, Verg., Suet., Vitr. u.a. – aequali examine undique, auf allen Seiten ganz gleichmäßig, Plin. – B) übtr. = die Untersuchung, Prüfung, examen improbum in illa castiges trutina, Pers.: examen opusculi istius tibi potissimum dare, Solin.: meritorum facere (anstellen) examen, Lact.: examina legum servare (anstellen), Ov.: longae examina vitae poscere, Stat. – ➳ Nbf. exāmina, ae, f., Vict. Vit. 1, 23.

examen [CL] 1 swarm: a (of bees); b (of other creatures). a siquidem, infantulus cum in cunis ‥ quiesceret ‥ ~en apium ora ‥ complevit Aldh. VirgP 26 (cf. id. VirgV 657: examen apum ‥ / contexit faciem pueri); ~en, suearm GlC E 506; ut ‥ ~ina favos deserant Gir. TH I 6; 1326 dicunt quod prepositus et bedelli consueverunt habere ‥ de bonis felonii ~ina apium si fuerint BB St. Davids 256; propoleos, i. favus sine cera alba et virginia, quam primo faciunt ~ina, i. nove apes Alph. 150. b vermium ~ina Aldh. VirgP 36 (v. ebullire 2). 2 horde, troop (of persons). collecto ~ine famulorum Christi Bede HE III 22 p. 173; doctor ‥ Pictorum examina nanctus Mir. Nin. 65; Frith. 1098 (v. barridus); ministrorum ~ina pullulabant H. Bos. Thom. II 11; hoc unum virgini dulce solacium / concedat rapidum examen hostium, / ut ‥ Walt. Wimb. Carm. 607; monachorum ~ina Ferr. Kinloss 6. 3 tongue of balance. b assay or specimen for assay; v. et. examinatio 1c. ~en, i. †filium [l. filum] in medium qua trutinae †stratera [MS: statera] regitur et lances aequantur, vel lingua lancis dicitur GlH E 406; ~en, wægetunge Ælf. Gl.; Garl. Syn. 1588b (v. bilanx); hoc ~en, lingua bilancis; est examen apum colleccio, lingua bilancis WW. b facto ‥ ~ine, defert illud argentarius ad barones ‥ et ‥ ponderat illud ‥. tunc inscribitur idem ~en desuper ducta creta hiis verbis: ‘Everwicscira ‥’ Dial. Scac. I 6H; fusor duos percipit denarios pro ~ine Ib. I 6I; 1229 (v. dealbare 2b); 1236 abbas Sancti Eadmundi habet eundem diem ad respondendum de ~ine cunei sui, nisi aliquid velit dicere contra ~en KR Mem 14 m. 21d.; 1280 inter multimodas examinationes ~en per assaium certius reputatur RBExch III 992. 4 divine (esp. last) judgement. V. et. examinatio 2. 680 supremum vivorum et mortuorum ~en, quando ‥ retributio aequissimis judicii lancibus trutinabitur Aldh. Ep. 4 p. 486; 716 gratias agere non cesso dispensationi superni ~inis una cum ‥ fratribus qui ‥ Hwætberht Ep.; 858 in die magni aexaminis CS 496; in die districti ~inis judici rationem sunt reddituri O. Cant. Const. 2; Deus, ‥ non me justifico secundum ~en districti judicii tui Anselm (Ep. 156) IV 19; 1146 (v. 2 distringere 3d); Ad. Marsh Ep. 75 (v. contuitus c). 5 ordeal (esp. of water or iron); v. et examinatio 3; b (fig.). Wulf. Swith. II 320; W. Jum. II 20 (v. chalybs b); festis diebus ferri vel aque judicia (~ina) fieri prohibemus (Quad.) GAS 297; a1150 (v. duellum 3c); Gir. DK I 14 (v. 1 candere 2c); s1043 Emma ‥ scripsit ‥ se probare Dei judicio ferrique candentis ~ine episcopum fore injuste diffamatum Higd. VI 23. b fidutiam habens quod beata virgo non sineret diu eam manere in hoc ~ine Anselm Bury Mir. Virg. 23. 6 examination, inquisition, questioning; v. et. examinatio 4a; b (eccl. or acad.); v. et. examinatio 4c. ~en, i‥. probatio rectitudinis et justitiae GlH E 406; ~inis, inquisitionis Ib. 434; Gir. EH pref. (v. examinare 5a); 1269 cum W‥. agat coram baronibus ‥ contra [H.], ubi in inquisicionem respondendo consenciens et inde licet sero penitens et se tractum esse dicens ad ~en vetitum, querelam deposuerit coram vobis KR Mem 43 m. 15d.. b s1226 si legatus vellet etiam fidei ~en subire Wend. II 306; 1543 se subjecit arduo et rigoroso et privato ~ini omnium doctorum ‥ collegii juris civilis Form. S. Andr. II 310; 1549 (v. examinare 5c); cur nos e sacris scripturis non convincunt? cur nos ad illarum ~en non revocant? Jewel Apol. A 8. 7 consideration, judgement, weighing up. V. et. examinatio 5. conveniant ‥ singuli vero ~ine conscientiam suam Gildas EB 92; Aldh. VirgP 18 (v. electio 1d); discens examine multo / abdita ‥ scrutarier antra sophiae Frith. 173; a1087 si quae in ipsis culpae invenirentur suspensa interim vindicta ad nostrum ~en servarentur Lanfr. Ep. 27 (30); si ‥ aliter vestro [i. e. archiep. Cant.] placuerit ~ini Anselm (Ep. 72) III 193; utrum id recte sit, tuo ~ine velim esse securior Adel. QN prol. p. 2; c1375 si singula facti intente consideracionis ~ine inspexeritis ‥ Pri. Cold. 51; homines regionis istius apti majus redduntur ‥ ad discernendum in causis que magni sunt ~inis quam sunt viri qui ‥ ex ruris familiaritate mentis contrahunt ruditatem Fortescue LLA 24.

exāmĕn, (11) ĭnis, n. (ex, ago), ¶ 1 essaim dʼabeilles : Cic. Off. 1, 157 ¶ 2 troupe [dʼh. ou dʼanimaux] : juvenum examen Hor. O. 1, 35, 31, troupe de jeunes gens, cf. Cic. Har. 25 ; examina piscium Plin. 31, 2, bandes de poissons ; locustarum Liv. 42, 10, 7, nuées de sauterelles || [fig.] : examina malorum Arn. 2, 7, essaim de maux ¶ 3 aiguille, languette dʼune balance : Virg. En. 12, 725 ; P. Fest. 80, 14 || [fig.] action de peser, examen, contrôle : Ov. M. 9, 552.

exāmen, inis n (exigo)

1. zwerm [apium];
2. menigte [iuvenum];
3. (poët.; postklass.) tongetje aan een weegschaal; weegschaal; het wegen;
4. (poët.) onderzoek, toets; ➤ examina legum servare vasthouden aan de beproefde wetten;
5. (postklass.) (a) oordeel; (b) ultimum het Laatste Oordeel; (c) mortis stervensuur.

examen , inis. n.
天平衡。査考。

Suggest a Translation
See an image

examen , inis. n.
一窩蜜蜂。— servorum 一夥奴才。— piscium 一羣魚。 — avium 一羣鳥。

Suggest a Translation
See an image

, , Purgatio, Judicium Dei. Examinatio ignea, in Actis Concilii Lateran. sub Alexandro II. PP. apud Baron. ann. 1063. n. 22. Regino ann. 941 : Publica se Examinatione, perceptione Corporis et Sanguinis Domini, coram populo in Ecclesia purgavit. Leges Henrici I. Regis Angl. cap. 62 : Ab Adventu Domini usque ad Octabas Epiphaniæ... non est tempus leges faciendi, i. vel jurandum pro fidelitate domini, vel concordia, vel bellum, vel ferri, vel aquæ, vel alias leges Examinationis tractari. Legitimo Examine monstrare, etc. cap. 87. Ad Dei judicium se Examinare, in Capitulis Caroli C. tit. 39. § 3. ap. Carisiac. ann. 873. Vide Judicium Dei. . Vide Vomeres igniti. . Anastasius in Hormisda PP. pag. 34 : Hic invenit Manichæos, quos etiam discussos cum Examinatione plagarum exilio deportavit. Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7692 : Examen, esprouvement, vel languete de balence.

, pro Origo, apud Abbonem in Præfat. ad libros de Bellis Parisiac.

, JC. dicitur Donatio, quæ uxori a marito fit in compensationem dotis, quam ipse ab ea accepit ; unde nomen. Vide supra Dos 1. . Electi in abbates monasteriorum, ecclesiæ Lugdunensi subditorum, in capitulo solemni ratione solebant interrogari, ut discimus ex Actis ejusd. capit. in Cam. Comput. Paris. ad ann. 1341. fol. 171. r° col. 2 : Pro ipso (electo in abbatem S. Regneberti) examinando ipsum adduxerunt ad capitulum, et ipsum introduxerunt in domo thesauri, ubi ipsum, præsentibus dictis dom. Guidone et Hugone in litteratura, videlicet lectura, cantu et quæstione juris examinaverunt. Quod et erga abbatissas fiebat, præter quæstionem juris, ut docetur infra.

exāmen, examĭnis, n.: sciame (di api).

exāmen (1) inis, n

ex + 1 AG-, a multitude flying out, swarm: apium: vesparum, L.: cum prima sui ducent examina reges, V.—A multitude, crowd, shoal, swarm: examinibus suis agros operire, L.: iuvenum, H.: servorum.

exāmen (2) inis, n

ex + 2 AG-, the tongue of a balance: aequato examine lances Sustinet, V.—Fig., a weighing, consideration: legum, O.

EXAMEN

EXA´MEN[LIBRA]

Exāmen

See libra.

Menu

Word wheel

examen

Frieze-Dennison Vergil

Saved

Recent