exsistere

exsistere (exi-) [CL] 1 (absol.) to be, exist; v. et. 2 esse 1, exstare 2a. b to be in reality (dist. from appearance). c to occur. quid es, [Deus,] nisi id quod summum omnium solum ~ens per seipsum? Anselm (Prosl. 5) I 104; cum dicimus Deum ~ere de Deo nascendo vel procedendo Ib. (Proc. Sp. 14) II 214; sunt tria, ‘sum’, ‘fio’, ‘~o’, a triplici genere compositionis. quedam ‥ est simplicium que ratione virtutis agendi et patiendi generatur, et dicitur ‘esse’; quedam per abjectionem ab aliquo generatur, et dicitur ‘fieri’; quedam per compositionem prius entium et dicitur ‘~ere’ Ps.-Gros. Gram. 62; cum solum illud quod ~it Deus intuetur, multa ‥ sunt que non ~unt, ut possibilia; omnia tamen preterea et futura ~unt in tempore suo (Wycl.) Ziz. 464. b utinam ‥ fuerint ‥ tam ~entes quam apparentes Gir. TH III 27; Haraldus, dictus et ~ens proditor et perjurus ‥ Feudal Man. 138. c s1290 hoc anno pluviarum inundaciones frequenter extiterunt Oxnead Chr. 277. 2 a (w. locative) to be present, located, situated; b (w. local adv.); c (w. adverbial phr.). d (w. local adv.) to be present, appear, attend; e (w. adverbial phr.). V. et. 2 esse 6. a s1449 dominus Schalys, London’ ~ens Chr. Hen. VI & Ed. IV 151. b in insulas plurimas dividitur terra illa propter diversa flumina ibi ~encia Itin. Mand. 98; exposuit vela ventis in ‥ navibus, exceptis his que aretro extiterant G. Hen. V 3; 1449 omnia alia bona mea residua mobilia, presencia et futura, ubicumque ~encia ‥ do et lego Wills Richm. 6. c Orion ‥ oritur ‥ cum sole in Tauro ~ente Alb. Lond. DG 9. 6; 1237 summitate pertice, ubi signum crucis extiterat, detruncata, que crux etiam, dum videretur fugientibus onerosa, in medio extitit derelicta (Lit. Frederici Imp.) M. Par. Maj. III 444 (v. 7d infra); 1260 de omnibus terris ‥ in quibuscunque comitatibus terre ille ~ent (Cinque Ports) BBC 166; 1283 custos manerii ‥ inveniet cariagium ‥ pro antiquis terris in manerio predicto ~entibus Cust. Battle 15; 1313 S. de Hoke ~ens super quandam carectam ‥ cecidit pro mocione unius equi in eadem carecta ~entis Eyre Kent I 154–5; 1472 pro le riddyng quarrere ~entis juxta molend’ de Acley pro recto cursu aque habendo Ac. Durh. 644. d 1212 cum R‥. qui foris extitit, audisset matrem suam clamantem, ipse intravit SelPlCrown 59; tunc clerico ejusdem Johannis ‥ ibi ~ente State Tri. Ed. I 61. e 1217 per consilium fidelium nostrorum nobiscum ~entium Pat 21; rege in regno suo non ~ente Fleta 28 (recte 82) ; s1240 ad cujus [ecclesie] dedicacionem exstitit archiepiscopus ‥ et sex episcopi Flor. Hist. II 237n; episcopis et aliis prelatis simul ~entibus in parliamento Proc. A. Kyteler 19; s1313 Thomas ‥ ~ens in Francia Ad. Mur. Chr. 19; cum rex extiterat apud portum ‥ pro disposicione navalis potencie G. Hen. V 20. 3 (w. adverbial phr.) to be, become, or remain (in specified condition); v. et. 2 esse 7, exstare 3b. b (w. ultra) to be in charge of, supervise. isti homines libere exstiterunt ad Berchingum DB II 17b; in dubio ~ens utrum diutius eos obpugnaret G. Mon. I 15; 1275 (v. de 12b); Johannes de R. infra etatem ~ens State Tri. Ed. I 24; 1291 dedimus ‥ domos ‥ tanquam escaeta ‥ in manu nostra ~encia Deeds Balliol 99; hic quadam die in societate fratrum ~ens Latin Stories 113; 1300 (v. de 12c); 1344 (v. de 12e); firma pax teneatur ‥ inter omnes subditos domini regis ad pacem suam ~entes (Stat. David II 31) RegiamM II f. 54v; quilibet sacerdos ~ens in peccato mortali Wyche Ep. 532; 1451 ego ‥ in mea ultima voluntate ~ens, condo meum testamentum MunAcOx 613; in episcopali gradu ~ens antequam fuit archiepiscopus Gascoigne Loci 231; 1453 in denariis solutis diversis garcionibus ‥ in singulis officiis suis ~entibus et expectantibus a dicto primo die Octobris ‥ usque ultimum diem Septembris (DL Ac. Var.) JRL Bull. XL 410; 1503 quilibet laicus de scholasticorum familia minime ~ens StatOx 309; 1575 jamque ‥ in voluntate ~it predictas litteras patentes ‥ restituere cancellandas Pat 1131 m. 19. b 1280 in cibo et potu j hominis ~entis ultra messores per iiij septimanas Ac. Stratton 111; 1308 in vadio G. P. existentis ultra trituracionem et facientis exitum grangie per xlv dies Crawley 263; 1313 [plumber & boy] existent’ ultra [the washing of ashes of lead] Fabr. Exon. 70. 4 (w. adj. as compl.) to be, become, or remain (of specified description); b (w. adv.). V. et. 2 esse 9, exstare 3a. solertissimus extiterat et ‥ ~ere non desistit Bede HE V 20 p. 332; qui quondam extiterant famosi late per orbem / corpora sena tenet hic marmor Epigr. Milredi 813; hoc factum esse autumabant ‥ diaboli ‥ invidia qui semper bonis invidus ~at Asser Alf. 74; sub eodem ‥ momento pauper ex divite, mortuus ex vivo potest ~ere Simil. Anselmi 69; ferus cunctis et intolerabilis ~ere G. Steph. II 111; 1168 nulli ‥ exstiti onerosus J. Sal. Ep. 273 (283); s1281 H. Loodiensis episcopus dignitate episcopali eo quod proletarius extiterat ‥ spoliatus Oxnead Chr. 257; s1078 (v. exturbatio); 1355 moneta ‥ que in pondere minor et allaia debilior ~it (Cl) Foed. V 813a; tuam voluntatem mihi prorsus patere certus ~o Arthur & Gorlagon 1; 1553 dictus R., nativus ~ens ‥ Crawley 519. b Jesus extitit plus quam propheta [ME: Jesu Crist was more and grettere than anothir prophete] Itin. Mand. 70. 5 (w. sb. as compl.); b (w. sb. or pron. in agreement as compl.); c (w. compl. in gen.); d (w. inf. as compl.). V. et. 2 esse 10, exstare 3c. ut ei doctrinae cooperator ~ens diligenter adtenderet Bede HE IV 1; taediosus ‥ veritatis arbiter ~ebat Asser Alf. 105; 1187 (v. coadjutor); ~ens confessor suus Gascoigne Loci 2. b qui ‥ miraculi testes extitere Gildas EB 26; a700 pontificis Oftfori ego Ecguuine ‥ successor in episcopatum ~o CS 76; 956 (12c) abbas et omnis congregatio ‥ testes extitisse memorantur CS 931; qui prevaricator vel eversor conscripte legis exstiterit (Leg. Hen. 34. 8) GAS 566; quia Deus in parte extitit causa ‥ Pull. CM 218; s679 reges extiterunt Francorum Theodoricus et Childericus Chr. S. Neoti; respondit se ‥ caussam uteri ejus intumescentis extitisse L. Durh. Brig. 2; cum ‥ nepos ‥ ex filio primogenito ‥ de corpore suo ei heres extiterit Glanv. VII 3; †neutrum [v. l. neuter] ‥ illorum [sc. regum] de quo agimus ille extitit G. Font. Inf. S. Edm. 3; s1193 cujus fratrem prius occiderat in curia regis Francie, ipsis ~entibus pueris ad scaccarium ludentibus Eul. Hist. I 387; Sigismundo bono tunc ~ente imperatore Romanorum Gascoigne Loci 163; parochiani ipsi piscatores ~unt Flete Westm. 45; 1467 R. unus valectus regis de corona extiterit (TRBk) JRL Bull. L 464. c 1239 MonA V 253a (v. gilbogus); 1300 si quis ‥ monachorum, cujuscumque condicionis vel status extiterit ‥ Vis. Ely 22; 1315 intencionis nostre non ~it, nec volumus quod ‥ (Cl) Foed. III 522a; Jacob xcj annorum ~ens genuit Joseph Higd. II 11 p. 302; s1381 quia tenere etatis ~ebat Ad. Usk 155. d emundet se, quod nec velle nec posse nec consilium nec testimonium ejus extiterit (Leg. Hen. 87. 2a) GAS 601. 6 (w. pr. ppl. as compl.). Cf. 4 supra, infra. V. et. 2 esse 12b. c705 licet adolescens aetate ~as Aldh. Ep. 8 (10); 1072 ut ‥ archiepiscopus ‥ canonicis dispositionibus oboediens ~at Lit. Cant. III 351; vir prudens ‥ tunc forte presens ~ens Gir. TH I 32; de redditibus, ‥ decimis, elemosinis, et ceteris omnibus, prioribus Dunelm’ et monachis per omnia intendentes ~ant Feod. Durh. lxx; 1552 in quem inoboediens extiterit StatOx 362. 7 (as auxiliary vb. w. p. ppl.): a (pres. as pres.); b (pres. as perf.); c (imperf. as imperf.); d (perf. as perf.); e (fut. perf. as fut. perf.). V. et. 2 esse 13, exstare 4. a 1253 si quis ‥ gratiam per potentiam ‥ conetur extorquere ‥ a societate ‥ universitatis privatus ~at StatOx 49; facientes inquisicionem ac eciam utrum alias beneficiatus ~at Chr. Peterb. 82; de errore illorum qui in ecclesia beneficiati ~unt Gower VC III cap. 20 tit.; 1583 advantagia, emolumenta, et hereditamenta ‥ premissis supradictis ‥ spectantia ‥ aut cum eisdem ‥ antehac usualiter dimissa, locata, usitata, occupata seu gavisa ~entia Pat 1235 m. 16. b 1262 (v. coronare 2b); 1335 quod ‥ H. et J. diversis aliis negociis prepediti ~ant RScot 312b; 1378 (v. evacuatio 3b); 1400 omnia maneria ‥ que ‥ nobis forisfacta ~unt (Pat) Foed. VIII 163a; dicit hoc factum fuisse Philippo ~ente electo Feod. Durh. 277; 1688 G. T. per inde ‥ attinctus seu adjudicatus ~it vel non existit (Pardon) N. & Q. V (1852) 496. c 1375 priorem ‥ in tantum prosequebantur quod ‥ abbathia illa de bonis et rebus suis in multo ~ebat pejorata Pub. Works I 286. d ostenditur eum electum Deo extitisse Ælf. Æthelwold 3 (= Wulf. Æthelwold 4); extitit derelicta M. Par. Maj. III 444 (v. 2c supra); c1259 quod per testes ‥ probatum extitit coram ipso evidenter quod ‥ Cl 19; in justicia extiterunt celi creati et constituti sunt super terram Bacon V 123; 1306 villa predicta ‥ per progenitores nostros situata extitit super portum nostrum predictum (Yarmouth) BBC 245; extitit ad Romanam curiam appellatum Graystanes 19 p. 67; s1308 quoniam sine causa exstitit [v. l. fuit] fatigatus Ad. Mur. Chr. 13; Britannia a Bruto extitit denominata Ciren. I 9; 1453 Margareta ‥ extitit posita in collistrigio MunAcOx 660. e si aliqua temptatio exorta foris repente extiterit, ‥ stabiles estote V. Cuthb. II 6. 8 (pr. ppl. as sb. n.) a being, (living) thing. V. et. ens 1. ut ‥ sit Filius ~ens per Patrem et Pater per Filium, quasi non possit alter ~ens esse nisi per alterum Anselm (Mon. 44) I 60; an aliqua non simul secundum tempus ~entia nunc sint Balsh. AD rec. 2 133 p. 87; octava trinitas est secundum quod est in cognitione vel affectu: ~ens pulcrum et delectabile Hales Sent. I 52; Duns Ord. II 23 (v. exsistentia 3). 9 (as sb. m.) person present. a1350 in expensis celerarii et secum ~encium in nundinis de Corbrigge per duos dies, x s. iij d. Ac. Durh. 38; s1460 (v. 2 canon a). 10 (as sb. n.) being, existence: a (inf.); b (pr. ppl.); c (gd.). a si unquam fabrica mundi sumpserit exordium ‥ an per se habeat ~ere D. Morley 10; ante omne tempus ‥ nulla creatura habuit ~ere (Kyn.) Ziz. 40; instruxerunt nos ‥ doctores quomodo creature habeant triplex esse, sc. esse intelligibile in Deo, esse possibile in causis, et esse ~ere in proprio genere (Wycl.) Ib. 464. b Anselm I 20 (v. ens 3). c ostenditur ‥ animam procreati hominis non ‥ a patre vel a matre ~endi initium sumere Wulf. Æthelwold 4; quid ‥ aliud est ejus vel aetas vel ~endi diuturnitas quam ejus aeternitas Anselm (Mon. 21) I 37.

Menu

Word wheel

exsistere

Saved

Recent