exsolvo
exsolvo, to loose, unloose, set loose, release, deliver, free
- I Lit.
- A In gen.: nexus, Lucr. 1, 220: Am. Agedum, eam solve cistulam. So. Quid ego istam exsolvam? undo, unseal, Plaut. Am. 2, 2, 152 (784): properans exsolvi restim, id. Rud. 2, 3, 37 (367): catenas Caecinae, Tac. H. 3, 31: vincula, id. A. 3, 33; id. H. 3, 12: pugionem a latere, to ungird, id. H. 3, 68: venas praebere exsolvendas, to be opened, id. A. 4, 22; 11, 3; 16, 17: brachia ferro eodem ictu, id. ib. 15, 63: amictus, to pull off, Stat. S. 1, 5, 53: venenum exsoluta alvo transmisit, i. e. in a flux, diarrhoea, Tac. A. 13, 15.—Of an inanimate subject: (ignis) exsolvit glaciem, dissolves, melts, Lucr. 6, 878.—
- B In partic.
- 1 To set loose, release, deliver, free (mostly poet.): aliquem vinclis, Plaut. Truc. 4, 3, 10 (784); so, exsolutus vinculis, Suet. Ner. 49: jube sis me exsolvi cito, Plaut. Bacch. 4, 8, 16 (857) sq.: sese e nervis (animae), Lucr. 3, 696; cf. id. 1, 811: se paulatim corpore (said of one dying), Verg. A. 11, 829: quo (sanguine), Tac. H. 5, 6.—
- 2 In mercant. lang. (qs. to free from obligation, v. solvo, to discharge, pay a debt): nomina mea, per deos, expedi, exsolve (for which, shortly after: hoc quod debeo plane expedias et solutum relinquas), Cic. Att. 16, 6, 3: aes alienum, Plin. Ep. 3, 11, 2: pretium, Plaut. Men. 5, 6, 26 (991): multiplicem sortem, Liv. 6, 14, 7: dotem uxori, Aur. Vict. Vir. Ill. 56: legata, Tac. A. 1, 36 fin. et saep. —
- II Trop.
- A In gen., to throw off, lay aside, rid one's self of a thing: legis nexus, Tac. A. 3, 28 fin.: metus, i. e. to lay aside, Luc. 5, 259: pudorem, Stat. Ach. 1, 565: robur peditum ad exsolvendum obsidium ducit, i. e. to raise, Tac. A. 3, 39.—
- B In partic.
- 1 To release, free from any thing: animum artis nodis religionum, Lucr. 1, 932; 4, 7: animos religione, Liv. 8, 9, 13: populum religione, id. 3, 20, 4: se occupationibus, Cic. Fam. 7, 1, 5: aliquem errore, suspicione, Ter. Hec. 792: aliquem aere alieno, Liv. 6, 14, 11: curis, Verg. A. 4, 652: sollicitudine, Plin. Ep. 1, 22, 11: contumeliā, Tac. A. 13, 36: poenā, id. ib. 14, 12: custode, id. ib. 12, 46 et saep.—
- 2 To discharge, pay a debt or an obligation: de tertio genere se scripsit dicturum, nec exsolvit quod promiserat, but did not keep his promise, Cic. Off. 3, 2, 7: vota (deo), Plaut. Am. 3, 2, 67 (948); Liv. 21, 21, 9 (opp. se obligare): jus jurandum, id. 24, 18, 5: fidem, to fulfil one's promise, id. 26, 31, 10: praemia, poenas alicui, to award, id. 26, 40, 15: gratiam recte factis, alicujus, id. 28, 25, 6; cf. grates, to render, give, Tac. A. 14, 13: beneficia, to repay, requite, id. ib. 11, 18; cf.: vicem beneficio, id. H. 4, 3: poenas morte, to suffer, id. A. 1, 10; cf. Vell. 2, 88 fin.—
- 3 To solve, explain any thing enigmatical or obscure: perfacile est parili ratione exsolvere nobis, quare, etc., Lucr. 2, 381.
- 1. losmaken (ook metaf.) [vincula; catenas vi; nexūs ontwarren; famem verdrijven; obsidium opheffen];
- 2. (poët.) losmaken uit, bevrijden van [alqm vinculis; pugionem a latere];
- 3. (metaf.) verlossen, bevrijden van [alqm poenā, curis; populum (animos) religione; alqm errore; se voto; contumeliā];
- 4. (schulden, verplichtingen) (af)betalen, afdragen [aes alienum; stipendium praeteritum achterstallige soldij];
- 5. vervullen, gestand doen, nakomen [ius iurandum; vota; promissum; pretium]; ➤ debitum munus exsolvit;
- 6. (dank) betuigen, bewijzen [gratiam];
- 7. (een boete) voldoen [poenas morte];
- 8. (Tac.) (weldaden) vereffenen, goedmaken [beneficia];
- 9. (postklass.) openen [bracchia ferro aderen in de pols];
- 10. (Lucr.) verklaren, oplossen.
放。解。還帐。— vota 還願。— aes alienum 還債。— eum religione 解其忌。— nodum erroris 解明其錯。— grates 謝恩。— fidem 如約。— poenas 受罰。
Suggest a Translation
See an image
- to loose, unloose, set loose, release, deliver, free: te, T.: venas, to open, Ta.: toto paulatim se corpore, V. —Fig., to solve, resolve: nodum erroris, L.: obsidum, raise, Ta.: famem, satisfy, O. — To release, free, set free, liberate: me vituperatione: animos religione, L.: te suspicione, T.: plebem aere alieno, L.: curis, V.: alqm poenā, Ta. — To discharge, pay: nomina mea: multiplici iam sorte exsolutá, L.: pars multae regi exsolvitur, Ta. — To discharge, pay, fulfil, keep: quod promiserat: vota, L.: ius iurandum, L.: praemia, poenas alicui, award, L.: gratiam recte factis, L.: culpam, atone for, Ta.: fidem, L.: promissum suum, Ta.
-
…oculis res quaeque repente erepta periret ; nulla vi foret usus enim, quae partibus eius discidium parere et nexus exsolvere posset. quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque, donec vis obiit, quae res diverberet ictu aut…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…discerni oporteret, de duobus generibus primis tribus libris explicavit, de tertio autem genere deinceps se scripsit dicturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulo eius Posidonio est triginta annis vixisse…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…agere tecum quod tibi maiori curae sciam esse quam ipsi mihi. nomina mea, per deos, expedi, exsolve. bella reliqua reliqui ; sed opus est diligentia coheredibus pro Cluviano Kal. Sextil. persolutum ut sit .…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…est in me, meo frui liceret propter molestissimas occupationes meas. quibus si me relaxaro nam, ut plane exsolvam, non postulo, te ipsum, qui multos annos nihil aliud commentaris, docebo profecto quid sit humaniter vivere…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…nisi nos cibus aridus et tener umor adiuvet, amisso iam corpore vita quoque omnis omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur ; adiutamur enim dubio procul atque alimur nos certis ab rebus, certis aliae atque aliae res. ni mirum…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…torrens. sensit et accensa ductor uiolentius ira Magnas, o Trebia, et meritas mihi, perfide, poenas exsolues inquit lacerum per Gallica riuis dispergam rura atque amnis tibi nomina demam, quoque aperis te fonte, premam ,…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…regumque verendas obiectare animas, ut lamentabile tantis urbibus induerem capiti decus, aspera quando praeteriit virtus, nunc saltem exsolvere fas sit, quae merui, scis namque, socer, licet alta recondas volnera et adflictum generi vereare pudorem…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…fit uti quae semina cumque habet ignis dimittat ; quasi saepe gelum, quod continet in se, mittit et exsolvit glaciem nodosque relaxat. Frigidus est etiam fons, supra quem sita saepe stuppa iacit flammam concepto protinus igni ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…dies et funere carpsit excipit his mater Nullos, o nate, labores mors habuit nostra aetherio dum pondere partum exsoluor, miti dextra Cyllenia proles imperio Iouis Elysias deduxit in oras attribuitque paris sedes, ubi magna moratur Alcidae genetrix…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…, quam nunquam est ratus posthac se habiturum, reddo ; Qua re suspectus suo patri et Phidippo fuit, exsolvi. Hic adeo his rebus annulus fuit initium inveniendis Nam memini abhinc menses decem fere ad me nocte prima Confugere…
Terence, Hecyra