extraneus
extraneus, from without, strange
extrānĕus, a, um, adj. [extra], that is without, external, extraneous, strange, foreign (mostly post-Aug.; syn.: peregrinus, alienus, adventicius, externus).
- I In gen.: causa, Auct. Her. 3, 2, 2: cognomen, id. ib. 4, 31, 42.—
- II In partic., with respect to one's family, strange, not related, foreign.—Esp.
- A Leg. t. t.: heredes extranei, not of one's blood or household: ceteri, qui testatoris juri subjecti non sunt, extranei heredes appellantur, Gai. Inst. 2, 161; Dig. 45, 3, 11 et saep.—
- B Subst.: extrānĕus, i, m., a stranger: ut non tam in extraneum translatum quam in familiam reversum videretur, Just. 1, 10: filiam extraneorum coetu prohibere, Suet. Aug. 69; id. Claud. 4 fin.: finis vitae ejus nobis luctuosus, amicis tristis, extraneis etiam ignotisque non sine cura fuit, Tac. Agr. 43; id. A. 4, 11; Plin. 28, 4, 7, § 39; Vulg. Psa. 68, 9 al.—Hence, adv.: extrā-nĕe, strangely, impertinently: definire, Boëth. Arist. Top. 1, 14.
extrāneus, a, um (extra), I) nicht zum Wesen einer Sache gehörig, äußerer, äußerlich, außerhalb liegend (Ggstz. proprius), res extraneae (Ggstz. corpus, animus), Cornif. rhet. 4, 42. Cic. de or. 2, 46. Apul. apol. 20 extr.: sive propria verba sive extranea (uneigentliche), Cornif. rhet. 4, 11: ornamenta, Cic. de inv. 1, 32: propter extraneam causam (Ggstz. propter se), Cornif. rhet. 3, 2: impulsu et instinctu extraneo, Gell. 1, 11, 14. – II) nicht in Beziehung zum Hause od. zur Familie, zu unserer Person, zu unserem Lande stehend, auswärtig, fremd, a) nicht in Beziehung zum Hause od. zur Familie (dah. auch nicht zur Ehe) stehend, fremd, fernerstehend, heres (Ggstz. domesticus, suus, der nächste), Plin. pan. 37, 1. Paul. dig. 29, 5, 6. § 1: mulieres (Ggstz. matres, filiae et germanae), Cod. Iust. 1, 3, 19: medicus (Ggstz. medicus amicus), Cels. 1. prooem. p. 12, 31 D.: coloni (im Ggstz. zur familia rustica), Scaevol. dig. 33, 7, 20. § 1: exercitatio forensis et extranea (Ggstz. domestica diligentia), Cic. oecon. fr. 5. p. 51, 19 K. (bei Col. 12. pr. § 4): stratum, fremdes Lager (im Ggstz. zum Ehebette), Publ. Syr. bei Petron. 55, 6. v. 11: voluptates, außerhalb des Hauses, außereheliche, Spart. Hel. Ver. 5, 11. – subst., extraneus, ein Fremder, Ggstz. domesticorum aliquis, Suet. Claud. 9, 1. Plin. 28, 39; Ggstz. familia Cyri, Iustin. 1, 10, 14; Ggstz. pater, Cod. Iust. 6, 42, 32; Ggstz. patronus, Paul. dig. 26, 3, 4: Plur. extranei, Fremde, Fernerstehende, Ggstz. liberi, Gell. 5, 19, 1. Suet. Claud. 4, 7; Ggstz. liberi ac parentes, Plin. pan. 37, 7; Ggstz. unicus filius, Tac. ann. 4, 11; Ggstz. amici, Tac. Agr. 43; Ggstz. domestici, Suet. Aug. 64, 2. – b) nicht in Beziehung zu unserer Person stehend, fremd, eines andern (Ggstz. meus, tuus, suus, proprius), servus, Paul. dig. 9, 4, 4. §. 1: fides (Zuverlässigkeit), Ggstz. propria, Cod. Iust. 6, 42, 32: cognomen (Ggstz. nomen suum), Cornif. rhet. 4, 42. – lac, Ggstz. maternum, Soran. Lat. p. 31, 5. – subst., extrāneī, ōrum, m., Fremde, andere, in extraneos casti, in vosmet ipsos incesti, Tert. ad nat. 2, 20. – c) nicht in Beziehung zu unserem Staate stehend, fremd, auswärtig (Ggstz. domesticus), bellum (Ggstz. bellum civile), Acro Hor. de art. poët. 212: homines, Ausländer, Paul. dig. 1, 18, 3: milites, Iustin. 5, 9, 12: si extraneus deest, domi hostem quaerunt, Liv. 44, 2, 2. – subst., extrāneus, ī, m., der Ausländer, Ggstz. Romanus, Liv. epit. 57: Plur. (Ggstz. domestici), Ps. Cic. priusqu. in exs. ir. 9. – d) übtr., ein Fremdling in, fremd, m. Genet., quis tam extraneus est humanitatis, ut etc., Hieron. epist.: so auch Tert. de cult. fem. 2. – ➳ vulg. extrānius, Corp. inscr. Lat. 14, 667.
si quis presbiter aut diaconus uxorem ~earn duxerit ‥ deponatur
ille ~is [addictus ], hic suis
cur quidam conjugates ita se diligunt ardenter cum sint de ~eo sanguine
[Deus ] non verberat aliquem nisi quem diligit et reputat filium suum, sicut tu nolles verberare puerum ~eum [ME: ]fremede
quia vivente viro vel uxore ~eam copulam querere nulli eorum licet
si quis vero ~eus eum ad liberandum emeret suis nummis
cum quis ‥ nativum suum a se ‥ ~eo vendiderit
cepit consuetudines de ~is mercatoribus [] Canterbury
quidam ~eus eques cum quodam garcione hospitatus fuit in villa
nulli mercatori ~io liceat discicionem pannorum facere(
si quis ~eus in Oxeneford ‥ vitam finierit, rex habebit quicquid reliquerit
ipsi ~ei sunt quieti alibi de toloneis in foris(
permisit carectas ~iorum conculcare moram
super visu corporis cujusdam ~ee submerse ‥
quidam ~ei non inhabitantes infra burgum
fratres eligant sibi abbatem de ipsis si habent; sin autem, de ~eis
reges ‥ nullam exstraneam personam jus tirannidis super monachos exercentem imponant(
neque introducatur per violentiam ~ea persona nisi quam concors congregatio preesse elegerit(
ab omni ~ea subjectione ‥ immunis
archidiaconi officiales sunt episcopi quorum officium in †extraminoribus [(? l. extranioribus ] adminstrationibus consistit
cum amicis, tenentibus, et aliis ~eis
confratribus et aliis ~is
donec ‥ gentem suam ab ~ea invasione liberaret
de v s. vj d. et ob., receptis per custumam l pellium ~eorum, carcatarum in eisdem navibus
nullus ~eus emat merces illarum navium sive aliarum que venerint de ultra mare nisi per manus hominum Rothomagi
quidam ~eus de partibus transmarinis
turbatio inter regem Anglie et suos quia magis adhesit ~eis quam suis
secundum quod alii ~ei patrie faciunt(
cum ~eorum gemitus, ignotorum ululatus, notorum querulosa murmura ‥ mundum merore replere non desinant
mansura Gileberti ~ei
Widoni ~eo cx s.
et in liberatione constituta ‥ Heilewise ~ee xlv s. vij d. ob.
Johanni filio Johannis ~ei
Johannes ~eus
antichristi discipulus ‥ ab altario Dei ~eus(
Spiritus loquebatur per os hominis ~ea lingua
signum ‥ naturalis argenti est quod quando percutis cum malleo super incudem facit sonum ~eum, non sicut cuprum nec sicut alia
literas vestras ‥ recepimus familiares plurimum et ~eas, ‥ ~eas ‥ quia usque ad hec tempora fuit retroactis inauditum ‥
pecuniam in vino aut esculentis vel poculentis ~eis ‥ voluptuose ‥ consumpsisse
si pro novis causis questio ventilabatur ~ea
ad id ignorari pertinere dico quod omnibus aut eruditioribus aut cuilibet contra quem disputando insistere dignum dubium esse non est ~eum
si Deus ‥ esset objectum conforme intellectui nostro ‥ et non ‥ ~eum
a dolore mortis ~eus spiritum inter verba vere confessionis efflavit
in viis ~eis causa carecte emendend’
quedam presumpcio, quod eorum assercio esset a veritate ~ea
extrānĕus, (13) a, um (extra), extérieur, du dehors : Her. 3, 2 ; Cic. Inv. 1, 32 ; de Or. 2, 46 || qui nʼest pas de la famille, étranger : Dig. 45, 3, 11 || subst. m. , un étranger : Suet. Aug. 69 ; pl., Tac. Agr. 43 ; Ann. 4, 11.
- 1. buiten liggend, van buiten komend, uitwendig [ornamenta];
- 2. van elders, buitenlands, vreemd;
- 3. niet tot de familie behorend, vreemd [mulieres; heres]; II. subst. ī m buitenlander, vreemdeling.
Arbertus, mancipium, uxore.... Siverina, maritoExtranea .
Extraneo.... Dominica, marito
Extraneo, baccalaria.
extrāneus
adj.
- exter, from without, strange: nullum extraneum malum est: ornamenta.—As substm., a stranger, L.—Plur., Ta.