facetia

făcētĭa, ae, f. [facetus; cf.: argutiae, deliciae], a jest, witticism; drollery, piece of humor.

• I Sing. (ante- and post-class.): haec facetiast, amare inter se rivalis duos, Plaut. Stich. 5, 4, 47 (729): jocularis, Cael. Aur. Tard. 1, 1, 21: facetia sermonis Plauto congruentis, Gell. 3, 3, 3: facetiae habere, res divinas deridere, Ap. Apol. 56, p. 310, 27. —
• II Plur.: făcētĭae, ārum.
• • A A witty or clever thing in action or behavior (Plautin.): mulier, quoi facetiarum cor corpusque sit plenum et doli, Plaut. Mil. 3, 1, 186 (781): fecisti, here, facetias, quom, etc., id. Stich. 5, 2, 7 (655).—
  • B Wit, witty sayings, witticisms, pleasantry, drollery, humor, facetiousness (class.; syn.: sal, dicacitas, cavillatio, lepos, urbanitas, comitas): (sales), quorum duo genera sunt, unum facetiarum, alterum dicacitatis, Cic. Or. 26, 87: cum duo genera sint facetiarum ... illa a veteribus superior cavillatio, haec altera dicacitas nominata est, id. de Or. 2, 54, 218: facetiis autem maxime homines delectari, si quando risus conjuncte, re verboque moveatur, id. ib. 2, 61, 248: P. Scipio omnes sale facetiisque superabat, id. Brut. 34, 128: festivitate et facetiis C. Julius et superioribus et aequalibus suis omnibus praestitit, id. ib. 48, 177: sale tuo et lepore et politissimis facetiis pellexisti, id. de Or. 1, 57, 243: accedat oportet lepos quidam facetiaeque, id. ib. 1, 5, 17; cf.: dulces Latini leporis facetiae, Vell. 1, 17, 1: facetiarum quidam lepos, Cic. de Or. 1, 34, 159: facie magis quam facetiis ridiculus, id. Att. 1, 13, 2: ego mirifice capior facetiis, maxime nostratibus (corresp. to sales), id. Fam. 9, 15, 2: asperis facetiis illusus, sarcasms, Tac. A. 15, 68; cf. acerbae, id. ib. 5, 2: per facetias incusare aliquem, id. ib. 14, 1.

facētia, ae, f. (facetus), I) Sing., das Drollige, der Scherz, Witz, die Laune, haec facetiast, amare inter se rivales duos, Plaut. Stich. 727: fac. iocularis, Cael. Aur. de morb. chron. 1, 1, 21 fac. sermonis Plauto congruentis. Gell. 3, 3, 3: Aemilianum istum facetiae sibi habere res divinas deridere, Apul. apol. 56. – II) Plur., facētiae, ārum, f., feine-, witzige-, drollige Einfalle, der drollige Witz, im üblen Sinne Spottreden, Cic. u.a.: asperae, acerbae, beißender Witz, Stichelreden, Tac.: facetias facere, artig sich betragen, Plaut.

facetia [CL] 1 wittiness. b witty remark. ~ia, glio GlC F 3 (cf. ib. F 54: ~ias, jocus F 65: ~iae, suavitas verborum); Galo justa ~ia dejectum surgere precipit et ad arma reverti Map NC III 2 f. 38; s1235 eloquentie perita ~ia eruditam M. Par. Maj. III 324.  b set jam, quia non curatis dictos ribaldos castigare, nos infra breve tempus illos docebimus talem fascessiam quod semper postea penitebunt quod contra nos aliquam vocem offensionis umquam emiserunt Strecche Hen. V 165; hostilis statio fit ficta facecia regi Elmh. Metr. Hen. V 501. 2 courtliness, refinement, sophistication. cepit [Arturus] familiam suam augmentare tantamque ~iam in domo sua habere ita ut emulationem longe manentibus populis ingereret G. Mon. IX 11 (cf. M. Par. Maj. I 237: s523 tantam in domo sua coepit habere ~iam, ut in induendo sive in arma ferendo, loquendo et se gerendo, longe manentes populos ad emulationem sui provocaret); vir nobilis ‥ qui non propter moralit atis fascetiam sed propter divitiarum habundantiam nobilitatis nomen obtinuit R. Cold. Cuthb. 86; rex, ut omnis ~ie thesaurus, dissimulans vultum avertit et tacuit Map NC I 25 f. 20; s1252 quorum facesciam, gestus maturitatem, vestium compositionem, morum severitatem cum ‥ considerassent, confiteri cogebantur quod Oxonialis universitas emula Parisienis censeri promeretur M. Par. Maj. V 343; s1254 hospitatus est ‥ in majori domini regis Francorum palatio. ‥ sic enim immutabiliter voluit dominus rex Francorum, jocose dicens “sine modo, sic enim decet omnem adimplere ~iam et justitiam”; [cf. Matth. iii 15] Ib. 481; Thomas ‥ omnes Anglicos fascessia superavit et gloria Birchington Arch. Cant. 8; non debet intelligi carnaliter de nuptiis corporalibus de quibus fuit Cristo modica cura tradere facessiam Wycl. Ver. II 47; s1392 olim regni nobiles filios suos ‥ tradiderunt militibus vel armigeris veteranis ad informandum litteris et ~ia ut scirent omne genus inhonestatis cautius evitare Wals. HA II 406; rex ‥ cui nichil ‥ perfectissime facessie defuit Ps.-Elmh. Hen. V 34; 1428 erudiendum ‥ in et de bonis moribus literature, idiomate vario, nutritura et ~ia (Cl) Foed. X 399b. 3 (w. ref. to God) nicety of judgement. quia plurimi peccantes adintra forent aliter quam facesie Dei convenit diffamati Wycl. Dom. Div. 215.

făcētĭa, æ, f. , plaisanterie : Pl. St. 727 ; Gell. 3, 3, 3.

➳ rare, v. facetiæ.

facetia , ae. f. et, v. facetiae
See an image