fatuus
fatuus, speaking by inspiration
fătŭus, a, um, adj. [root fa, cf. for; properly, garrulous], foolish, silly, simple (class.; syn.: stultus, stolidus, insipiens, desipiens, stupidus, hebes, ineptus, insulsus, absurdus).
- I Adj.: ego me ipsum stultum existimo, fatuum esse non opinor, Afran. ap. Isid. Orig. 10, 246: stulti, stolidi. fatui, fungi, bardi, blenni, buccones, Plaut. Bacch. 5, 1, 2 (1088): fatuus est, insulsus, Ter. Eun. 1079: non modo nequam et improbus, sed etiam fatuus et amens es, Cic. Deiot. 7, 21: monitor, id. de Or. 2, 24, 99: homo, Poët. ap. Cic. de Or. 2, 67, 274: puer, Cic. Att. 6, 6, 3: nisi plane fatui sint, id. Fin. 2, 22, 70: mores, Plaut. Trin. 2, 2, 18 (293).—
- B Poet. transf.
- 1 Insipid, tasteless, of food: ut sapiant fatuae, fabrorum prandia, betae, Mart. 13, 13.—
- 2 Awkward, clumsy, unwieldy: illa bipennem Insulsam et fatuam dextra tenebat, Juv. 6, 658.—
- II Subst.: fătŭus, i, m., and fătŭa, ae, f., a fool, simpleton, a jester, buffoon.
- A In gen., one who acts foolishly: paene ecfregisti, fatue, foribus cardines, Plaut. Am. 4, 2, 6 (1026); Cat. 83, 2; Juv. 9, 8.—
- B Esp., kept by Romans of rank for their amusement: Harpasten, uxoris meae fatuam, scis hereditarium onus in domo mea remansisse ... si quando fatuo delectari volo, me rideo, Sen. Ep. 50, 2; Lampr. Comm. 4, 3.
- —Hence, fătŭe, adv., foolishly, absurdly: plerumque studio loquendi fatue modo accedendum, Quint. 6, 4, 8 dub. (Spald. and Zumpt, fatui); Tert. adv. Herm. 10; id. de Pat. 6. —Hence,
1. fatuus, a, um (zu cōnfūto), I) albern = einfältig, blödsinnig, narrenhaft, von Natur od. im Benehmen, a) v. Pers.: puer fatuus, Cic.: monitor non fatuus, Cic.: qui futuri sunt posthac stulti, stolidi, fatui, Plaut.: fatuus est, insulsus, tardus, Ter.: fatuus et amens es, Cic. – subst., α) ein alberner Mensch im Benehmen, ein Narr, Catull. 83, 2. Iuven. 9, 8. – β) fatuus, ī, m. u. fatua, ae, f., der, die Blödsinnige von Natur, der Narr, die Närrin, wie sie röm. Große sich zur Kurzweil hielten, Sen. ep. 50, 2. Lampr. Comm. 4, 3. – b) v. Lebl., albern, fade, verkehrt, primas illas rabiosulas (litteras) sat fatuas dedisti, deine ersten Briefe mit ihrem tollen Heimweh haben des Verkehrten genug enthalten, Cic. ep. 7, 16, 1: mimico genere fatuam sententiam dixit, Sen. contr. 7, 5 (20), 15: lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Augustin. in euang. Ioann. tract. 9. § 3: poet., bipennis insulsa et fatua, Iuven. 6, 658. – II) übtr., dem Geschmacke nach fade = geschmacklos, beta, Mart.: placenta, Mart.: sal, taubes, Eccl.: si fatuum exierit, Apic.
cum ~is virginibus extinctas lampadas gestantibus [cf. ]Matth. xxv 8
tanquam vir discretus sensualitati ~e uxori ‥ obstat
ubi et aves ~e ingeniose reperiuntur
eliminantur ab exercitu lotrices ~e
[homo ] est ‥ ~us ut strucio
bene ~us erat S. Michael qui credebat quod sibi darem vaccam meam et vitulum meum
quanta mala accidunt regno cujus rex ~us est et insipiens(
cum rex ‥ neque multum ~us erat nec nimis ignavus
dicis ‘~us fatua loquitur.’ numquid fatua loquitur, qui veritatem praedicat, et non ille magis ~us est qui est falsitatis assertor?
illa causa nulla est nisi ~orum proterviencium qui ‥ aliter nesciunt respondere
hic [leo ] ~am quandam, Johannam nomine, bestiali amore amplecti solebat
naturaliter ~i solo baptismi sacramento salvantur velut parvuli
R. ‥ qui ~us fuit ‥ cecidit in quendam lacum aque ‥ et ibidem statim submersus fuit
quasi ~us naturalis a sua juventute et fere cotidie ebrius
in curia ejus quidam homo ~us ‥ degebat ‥; solent enim optimates ‥ homines hujusmodi secum retinere qui et ipsos dominos ‥ verbis et gestibus fatuis possunt in jocos et cachinnos commovere
induit habitum ~i et perrexit per abbacias ad probandum statum monachorum. et venit et percussit ostium chori cum pila sua
Martinetto de Vasconia ~o ludenti coram dicto domino Edwardo, de dono ejusdem, ij s.
Roberto B. ~o de dono principis racione mali quod sustinuit eodem die per eundem principem in aqua ibidem per manus proprias
Thome ~o ‥ xij d.
Gilberto ~o, xiij s. iiij d.
non enim sermo ejus ~us vel inutilis erat sed sale spirituali conditus
nullam vel simplicem paeneque ~am objectionem disputanti mihi occurrentem ‥ volo praeterire
gestibus ~is
astrologia judiciaria ~a est et infatuativa eorum qui sibi vacant
nimis enim factuum videretur ipsum providere aut preordinare quodcunque nisi illud posset perficere in effectu
sicomorus ‥ est arbor foliis moro similis sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur ficus ~a dicitur. ex eadem dominica crux credentes alit ut ficus ab incredulis inridetur ut ~a
[sum velut ] fumus et ficus fatua
ad succidendos palmites pestiferos et nocivos quos velut ficus ~a fertilitas Anglicana produxit
velut ficus ~a sine fructu(
poterit etiam sacramentum esse falsum et poterit esse ~um. ‥ committit enim jurator perjurium propter falsum sacramentum, ut si et certa scientia aliter juraverit quam res in veritate se habuerit. si autem sacramentum fuerit ~um, licet falsum, tamen non committit perjurium, licet re vera res aliter se habeat quam juraverit, et quia jurat secundum conscienciam eo quod non vadit contra mentem
sunt ‥ quidam qui ~um faciunt sacramentum et falsum per negligenciam vel per ignoranciam examinacionis
1 fătŭus, (13) a, um, ¶ 1 fade, insipide : Mart. 13, 13, 1 ¶ 2 [fig.] insensé, extravagant : Cic. Dej. 21 ; de Or. 2, 90 || subst. m. f. , fou, bouffon, folle : Juv. 9, 8 ; Sen. Ep. 50, 2 [les grands personnages à Rome entretenaient des bouffons pour passer le temps].
- 1. onnozel, simpel, dwaas, zot; ➤ monitor non ~;
- 2. (Mart.) flauw, smakeloos [placenta]; II. subst. ī m (poët.; postklass.) dwaas, domkop.
Ipse Furet Fatuus seu idiota devenerat, etc.Lit. remiss. ann. 1394. in Reg. 146. Chartoph. reg. ch. 129 :
On demanda icellui Jehan pourquoy il s'estoit ainsi laissié cheoir en la rivière ; lequel plain de Fatuité ou de maladie qu'il avoit, respondi que ilz avoient fait grant pechié de l'en tirer hors.Vide supra Fatuizare.
Olimparlam. Paris. :
Idem Thomas posuit in prisione ipsum priorem et injecit manus in eum, licet prior solummodo verbis Fatuis ipsum offenderet... Conviciis et verbis probrosis alteri ab altero dictis et impositis, etc.
fatuus
adj.
- fatus, speaking by inspiration; hence, insane, foolish, silly, simple: fatuus est, insulsus, T.: fatuus et amens es: monitor: bipennis, clumsy, Iu.—As substm.: fatuos non invenit, fools, Iu.