fodio

fodio, to dig, dig up

fodiō, fōdī, fossus, 3, a.: to dig; pierce, 6.881.

fŏdĭo, fōdi, fossum, 3 (ante-class. form of the inf. praes. pass. fodiri, Cato R. R. 2, 4; Col. 11, 2, 35, but not in Plaut. Mil. 2, 4, 21 (374), where the correct read. is exfodivi.— Also acc. to the first conj.: Illyrii restant sicis sibinisque fodantes, Enn. ap. Fest. p. 336 Müll.; cf.: fodare fodere, Paul. ex Fest. p. 84, 7 Müll.), v. n. and a. [Sanscr. root badh-, to dig, ava-bādha, dug out; Gr. βάθος, βαθύς, βένθος, ἄβυσσος, etc., βόθρος, pit; hence, fossa, fundus (for fudnus); cf. Anglo-Sax. bodom; Engl. bottom; Germ. Boden, etc.; cf. Fick, Vergl. Wörterb. p. 131; Grimm, Deutsch. Wörterb. s. v. Boden], to dig, dig up, dig out (class.).—

I Lit.: numquam domum revertor, quin te in fundo conspicer Fodere aut arare, Ter. Heaut. 69; cf.: fodit; invenit auri aliquantum, Cic. Div. 2, 65, 134; and id. de Or. 2, 41, 174: vineas novellas fodere aut arare et postea occare, Varr. R. R. 1, 31, 1; cf.: ut hortum fodiat, Plaut. Poen. 5, 2, 59 (1019): hortum, Cato R. R. 2, 4: arva, Ov. M. 11, 33: solum, Plin. 19, 6, 32, 107: vites, Quint. 9, 4, 5: murum, to undermine, Ov. M. 11, 535; but, vallum, to dig out the earth needed for it, Tac. A. 11, 18: puteum ferramentis, to dig, Plaut. Rud. 2, 4, 19 (432); so, puteos, Caes. B. C. 3, 49, 5: scrobes, trium in altitudinem pedum, id. B. G. 7, 73, 5: fundamenta, Plin. 28, 2, 4, § 15: cubilia (talpae), Verg. G. 1, 183: argentum etiam incolae fodiunt, Liv. 28, 3, 3: gypsum e terra, Plin. 36, 24, 59, § 182: oculos, Plaut. Mil. 2, 4, 21 (374); cf. lumina, Ov. A. A. 1, 339: terram gramineam de cespite, Verg. Cul. 391.—
II Transf., to prick, pierce, wound, thrust, stab (class.): at ego te pendentem fodiam stimulis triginta dies, to prick, Plaut. Men. 5, 5, 48 (946): quia non latus fodi (cultro), id. Aul. 3, 2, 4 (418); so, equi armos calcaribus, Verg. A. 6, 881: guttura cultro, Ov. M. 7, 315: ora hastis, Liv. 8, 10, 6: aversos (elephantos) sub caudis, qua maxime molli cute vulnera accipiunt, id. 21, 55: multos pugionibus, Tac. H. 4, 29: Sarmatam levi gladio, id. ib. 1, 79: ora, id. A. 2, 21; id. Agr. 36: adversa ora resistentium, Curt. 4, 15: La. Dic jussisse te. Ph. Noli fodere: jussi, don't punch me in the side, Ter. Hec. 467 (cf. fodicare).—Poet.: Ausonius mersis celer fodit aequora remis, digs through, ploughs through, Sil. 14, 359: aquas (ungula), Ov. F. 3, 456.—In mal. part., Mart. 7, 102; Auct. Priap. 53.—
III Trop., to goad, sting, disturb: num exspectas, dum te stimulis fodiam? Cic. Phil. 2, 34, 86; cf.: cor stimulo foditur, Plaut. Bacch. 5, 2, 39 (1158): pungit dolor, vel fodiat sane, Cic. Tusc. 2, 14, 33: pectus in iras, to excite, stir, Sil. 5, 159.

fodio, fōdī, fossum, ere (vgl. griech. βόθρος, Grube, βοθρόω u. βοθρεύω, graben), I) intr. graben, in fundo fodere aut arare, Ter.: fodit; invenit auri aliquantum, Cic. – II) tr.: A) graben, d.i. 1) durch Graben bearbeiten, umgraben, a) übh.: argenti fodinas aut alia metalla, Varro: vineam, Cato u. Mart.: hortum, Plaut. u. Cato: humum, Verg. u. Boëth.: solum, Plin.: im obszönen Sinne, Ps. Mart. 7, 101, 4. – b) prägn., den Boden um etw. umgraben, vites, Quint. 9, 4, 5: vitem quotannis, Ambros. hexaëm. 4, 1, 1. – 2) aufgraben, aufwühlen, terram (v. Eber), Phaedr. 2, 4, 8: terras (v. Goldsucher), Flor. 4, 2, 11: poet., mersis aequora remis, Sil. 14, 359. – 3) = effodio, a) aufgraben, ausgraben, argentum, Liv.: gypsum et e lapide coquitur et e terra foditur, Plin. – b) graben = durch Graben machen, puteos, Caes.: fossam, Liv.: scrobes, Caes.: vallum, Tac.: cubilia, Verg.: specus, minieren, Vitr.: absol., fodientes, die Minierer, Liv. 38, 7, 8. – 4) = defodere, eingraben = begraben, mortuos, Mela 1, 9, 6 (1. § 57). – B) stechen, 1) eig.: a) durchstechen, durchbohren, alqm stimulis, Plaut.: multos pugionibus, Tac.: militem hastā, Tac.: spumantis equi fodere calcaribus armos, Verg.: pectora telis, Ov.: aversos (elephantos) sub caudis, Liv.: repugnantes, einhauen in usw., Curt.: resistentium adversa ora, fugientium terga, von vorn-, von hinten einhauen in usw., Curt.: noli fodere (sc. latus), nur nicht so derb zugestoßen, Ter. Hec. 467: im obszönen Sinne, Priap. 52, 8. – b) ausstechen, quid fodis immeritis, Phineu, sua lumina natis, Ov. art. am. 1, 339: et ecce inanes manibus infestis petit foditque vultus, Sen. Oedip. fr. (Phoeniss.) 42 sq. – 2) übtr.: a) v. Schmerz, pungit dolor, vel fodiat sane, es sticht der Schmerz, ja er mag sich sogar einwühlen, Cic. Tusc. 2, 33. – b) reizen, pectus in iras, Sil.: mentes invidiae stimulo, Sil. – ➳ Vulg. Perf. fodiit, Itala Tob. 8, 11: fodivit, Fulgent. mythol. 3, 9. p. 73, 21 Helm. – Archaist. Infin. Pass. fodīrī, Cato r. r. 2, 4. Col. 11, 2, 35; arb. 30, 2. Amm. 24, 6, 1. – Archaist. Nbf. fodo, āre (s. Paul. ex Fest. 84, 7), sicis fodantes, *Enn. ann. 504. – Nbf. nach der 2. Konj. fodent = fodiunt, Ven. Fort. 9, 2, 14: fodentes, Enn. ann. 504 codd. (s. vorher).

…; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos…

Julius Caesar, Gallic War
…non amicus esse non possem ; cuius ego imperium, non Alpium vallum contra ascensum transgressionemque Gallorum, non Rheni fossam gurgitibus illis redundantem Germanorum immanissimis gentibus obicio et oppono ; perfecit ille ut, si montes resedissent, amnes exaruissent…

Cicero, in Pisonem
…longius erat agger petendus, in praesentia similem rationem operis instituit, singulaque latera castrorum singulis attribuit legionibus munienda, fossasque ad eandem magnitudinem perfici iubet ; reliquas legiones in armis expeditas contra hostem constituit. Afranius Petreiusque terrendi causa atque…

Julius Caesar, Civil War
…incredibili celeritate ; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars…

Julius Caesar, Gallic War
…omnium memoria in armis fuit. feri homines et acres et omnibus rebus ad defendendum parati. cinximus vallo et fossa ; aggere maximo, vineis, turre altissima, magna tormentorum copia, multis sagittariis, magno labore, apparatu…

Cicero, Epistulae ad Atticum
…, quaeso, nunc vel maxime quid agendum nobis sit cogita. populi Romani exercitus Cn. Pompeium circumsedet, fossa et vallo saeptum tenet, fuga prohibet ; nos vivimus, et stat urbs ista, praetores ius dicunt ,…

Cicero, Epistulae ad Atticum
…quis est, qui alienae modum statuat industriae nam ut Terentianus Chremes non inhumanus, qui novum vicinum non vult fodere au t arare aut a liquid ferre de nique non enim illum ab industria, sed ab inliberali labore deterret…

M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
…ex fascia lecti sui cubicularis est hoc in Chrysippi libro somnium ; respondit coniector thesaurum defossum esse sub lecto. fodit, invenit auri aliquantum, idque circumdatum argento, misit coniectori quantulum visum est de argento. tum ille Nihilne…

M. Tullius Cicero, De Divinatione
…militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis…

Julius Caesar, Gallic War
…alteram partem eius vici Gallis ad hiemandum concessit, alteram vacuam ab his relictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea…

Julius Caesar, Gallic War

Frequency

2022nd

most frequent word

Most used by

Vitruvius
Silius Italicus
Phaedrus
Pliny the Elder
Lucan

Collocations

terra 30
aut 27
per 27
locus 27
puteus 23
autem 21
ita 20
alius 20
altus 18
aurum 17

fodio

Saved

Recent