formalis
formālis, e, adj. [forma] (post-Aug.).
- (Acc. to forma, I. B. 2.) Of or for a form or mould: temperatura aeris, proper for making moulds, Plin. 34, 9, 20, § 98.—
- II (Acc. to I. B. 4.)
- A Having a set form, of the nature of a rescript, circular, formal: cum procuratorum suorum nomine formalem dictaret epistolam, sic coepit, etc., Suet. Dom. 13: formalia verba, Cod. Just. 6, 23, 26: observatio (in testamentis faciendis), id. ib.—
- B Transf. (qs. of the nature of a formulary), fixed, normal: aliquid formali pretio aestimare, Dig. 35, 2, 62, § 1.
fōrmālis, e (forma), I) formal, formell, äußerlich, pretium, Ulp. dig. 35, 2, 62. § 1. – II) zur Form gehörig, d.i. A) zum Modell gehörig, temperatura aeris tenerrimi, zum Modellformen geeignet, Plin. 34, 98. – B) an eine Form-, an ein Formular gebunden, förmlich, verba, Cod. Iust. 6, 23, 26: epistula, förmliches Schreiben, eine Verfügung, ein Reskript des Landesherrn mit den gewöhnlichen Kurialien, »Zirkulare, Ausschreiben«, Suet. Dom. 13, 2. – Adv. fōrmāliter, Gloss. III, 523, 16.
calor naturalis et innaturalis, prout sunt ~es et proprietates membri, non differunt substancialiter, immo tamen accidentaliter
secundum modos ‥ ~es quasdam et differentes mensuraciones obtinet
febris ~is morbus est secundum se prout species specialissima
sunt ‥ causae materiales febris ~is in effectu
emitriteus est febris composita ‥ racione materie putrefacte extra vasa dicitur interpolata cum febris ~is semper sit in effectu
si [electio ] foret debita, canonica et ~is
intellectus ~is ‥ habens se ad similitudinem et proporcionem forme
dicitur sumi felicitas hominis pro felicitate hominis sibi intrinseca formaliter que communi nomine dicitur esse felicitas hominis ~is
secundum divisionem causarum: efficientis ut ‘liber Aristotelis’, finalis ut ‘sermo beatitudinis’, materialis ut ‘liber artis grammatice’, ~is ut ‘dignus laudis’
in corporibus nostris duplex est principium, unum materiale, quod est epar, et reliquum ~e, quod est cor
puncta supradicta dicuntur apud quosdam note, quare unus punctus nota vocatur; apud aliquos figure vocantur, quare nota figura potest dici; apud aliquos simplices soni dicuntur, et sic materiali signo pro ~i intelligitur
Aristoteles distinguit ‥ quod est intellectus agens et intellectus materialis et intellectus ~is sive adeptus et intellectus exiens in effectum
est ‥ supposicio quedam materialis, quedam ~is. ‥ ~is ‥ est que dictio supponit significatum(
quod formaliter potest accipi dicitur uno modo ‥ a forma secundum grammaticum, alio modo ‥ a ~i racione secundum modum loquendi logice(
si ‥ veritates in Biblia sub forma propria ‥ continentur ex ‥ contentis in ea consequencia necessaria et ~i possunt inferri, sunt inter catholicas connumerande
propter illacionem ~em istarum veritatum(
~e vocatur omne illud quod habet consimiles proprietates nature forme ‥ tale ~e est universaliter terminus generacionis
forme substanciales rerum ‥ sunt principia substanciarum, sc. ~ia
fōrmālis, (16) e (forma), ¶ 1 qui a trait aux moules [du fondeur] : temperatura æris Plin. 34, 98, alliage de cuivre propre à faire des moules ¶ 2 qui sert de type : formalis epistula Suet. Dom. 13, circulaire || [fig.] : formale pretium Dig. 35, 2, 62, le cours [le prix du jour].