Logeion | fossa

fossa , ae, f.: a ditch, trench, 7.157. (fodiō)

fossa, ae, f. [fodio, i. e. fossa terra], a ditch, trench, fosse (syn.: fovea, scrobs, fossio).

I Lit.
- A In gen.: salso suffudit gurgite fossas, Lucr. 5, 482: fodere fossam, Liv. 3, 26, 9: ut unus aditus maximo aggere objecto fossa cingeretur vastissima, Cic. Rep. 2, 6: (oppidum) vallo et fossa circumdedi, id. Fam. 15, 4, 10: pomarium circummunire fossă praecipiti, Col. 5, 10, 1: circumdare moenia vallo atque fossā, Sall. J. 23, 1; and, in a different construction: circumdare fossam latam cubiculari lecto, Cic. Tusc. 5, 20, 59: vallo fossaque munire, Caes. B. G. 2, 5 fin.; cf.: Rheni fossam immanissimis gentibus objicere et opponere, Cic. Pis. 33, 81: fossa et vallo aliquem septum tenere, id. Att. 9, 12, 3: fossam pedum XX. directis lateribus duxit, Caes. B. G. 7, 72, 1; so, fossam ducere, id. ib. 7, 73, 2: transversam fossam obducere, id. ib. 2, 8, 3: praeducere, id. B. C. 1, 27, 3: institutae fossae, id. ib. 3, 46, 5: ut flumen nullam in partem depressis fossis derivari posset, sunk deeper, Hirt. B. G. 8, 40, 3: deprimere fossam, id. ib. 8, 9, 3; cf. Tac. A. 15, 42; 1, 65; Ov. F. 4, 821: cruor in fossam confusus, Hor. S. 1, 8, 28.—
- B In partic.
- - 1 A gutter, waterway, = colliciae, Verg. G. 1, 326; 1, 372.—
  - 2 A furrow drawn to mark foundations, etc.: ipse humili designat moenia fossa, Verg. A. 7, 157; Ov. F. 4, 839; cf. Varr. L. L. 5, 32, § 143.—
  - 3 A grave (late Lat.): FILETIVS VSQVE AT FOTSA (ad fossam), Inscr. Orell. 4794, v. fossor.—
  - 4 In mal. part.: pudenda muliebria, Auct. Priap. 84; cf.: inter Socraticos notissima fossa cinaedos, Juv. 2, 10.—
  - 5 Fos-sa Drūsiāna, v. Drusus.—*
II Trop., a boundary: alicui fossam determinare, Tert. adv. Haer. 10.

1. fossa, ae, f. (fodio), der Graben, I) eig. u. meton.: A) eig.: fossa vastissima, Cic.: fossam pedum viginti ducere, Caes.: vallum fossamque per tantum spatii ducere, Liv.: fossam facere, fodere, Liv., od. percutere, Plin. ep., od. deprimere, Hirt. b. G.: fossam obducere, praeducere, Caes.: vallo et fossā cingere, Cic.: fossas implere, Liv.: Plur. fossae, v. einem Graben in seiner Ausdehnung u. seinen verschiedenen Punkten, Caes. b. c. 3, 46, 5 (vgl. no. c). – Insbes.: a) die Grube, das Loch, Lucr. 5, 482. Liv. 23, 47, 6. Auct. b. Afr. 50, 4. Tac. ann. 1, 65. Hor. sat. 1, 8, 28. Ov. fast. 4, 821 u.a. – b) die Wasserrinne, der Abflußgraben, Verg. georg. 1, 326. – c) der Kanal, das Flußbett, Rheni, Cic.: navigabilis, Tac.: advecta fossā onera, Plin. ep.: inchoare fossam ab Averno Ostiam usque, Suet.: ab lacu Averno navigabilem fossam usque ad ostia Tiberina deprimere, Tac.: Plur. fossae v. einem Kanal in seiner Ausdehnung u. seinen verschiedenen Punkten, fossae Cluiliae, Liv. 2, 39, 5: u. so Plin. 3, 34. Suet. Claud. 1, 2. – d) die Furche, die gezogen wurde, um die Linie zu bezeichnen, auf der die Mauer einer zu gründenden Stadt errichtet werden sollte (vgl. Varro LL. 5, 143), Verg. Aen. 7, 157. Ov. fast. 4, 839. – e) das Grab, Corp. inscr. Lat. 6, 10185, wo usque at fotsa(m) = fossam. – B) meton., die Grenze, Tert. adv. haeret. 10. – II) übtr., wie βόθρος, von der weiblichen Scham, Priap. 83, 32; und v. After eines Cinäden, Iuven. 2, 10.

fossa [CL] 1 ditch, dike. b defensive ditch outside walls of town or castle. c domestic moat. partem humi de illa ~a in qua lavacrum corporis sancti episcopi nostri post obitum ejus effusus [v. l. effusum] est V. Cuthb. IV 15; Bede HE III 9 (v. exinde 2a); quo cum pervenisset, mire magnitudinis ~am per girum ibidem invenerunt factam, que in devexum formata erat, in cujus fundo puteus magnus apparebat. ~a vero intus per totum limosa ‥ Alex. Cant. Mir. 36 (I) 232. b vallum ‥ exstruitur ‥ ita ut in ante sit ~a de qua levati sunt cespites Bede HE I 5; repente muri propugnacula conscendit et inde se in ima ~e ‥ proicit Gosc. Transl. Mild. 23; J. Worc. 51 (v. effumigare); antemurale, -is, i. defensio ante murum, sicut vallum et ~e, quod et promurale dicitur Osb. Glouc. Deriv. 344; si castrum decenter construi debeat, duplici ~a [gl.: fose] cingatur Neckam Ut. 103; locus ‥ defensus erat ‥ ~is ac muris armatis quos providerat Gallicorum industria G. Hen. V 3 p. 24. c 1280 (v. escurare a); 14‥ ~a defensiva (v. defossare). 2 drainage ditch. b watercourse (partly fig.). c canal, channel, (in quot.) slipway. incilla, ~a que fit ad aquam derivandam in via Osb. Glouc. Deriv. 292; a1335 (v. escurare a). b piscina, quam vulgus ~am appellat, penitentia est, aquam contritionis et lacrimarum continens W. Leic. Sim. 85rb; a1400 (v. eliquatio); in marisco quidem difficillimus erat introitus ‥ propter ~as et foveas in quas flumen fluit et refluit G. Hen. V 3 p. 24. c 1294 pro stipendiis xx hominum faciend’ [sic] ~am per vj dies ad tractandum galeam ad mare (Ac. Galley Southampton) KR Ac 5/2 m. 3. 3 (leg.) pit, trench filled w. water: a (for use in ordeal by water); b (for drowning women condemned for felony). a 1124 sciatis me dedisse ‥ suam propriam curiam, scilicet in duello, in ferro, in ~a, et in omnibus aliis libertatibus E. Ch. Scot. 43; de mari ereptus ‥ adhuc madefactus et quasi de ~a judiciaria sublatus R. Cold. Cuthb. 32 p. 74; 1168 pro ~a juisii facienda iij s. Pipe 198; 1169 pro ~a juise paranda ij s. vj d. Pipe 24; s1187 in omnibus tenementis suis omnem ab antiquo legalem habuere justitiam, videlicet ferrum, ~am, furcas et similia Gerv. Cant. Chr. 388; 1219 si latro judicetur ad suspensionem vel ad judicium aque in curia ejusdem abbatis ‥, ipsi ‥ debent accommodare furcas suas vel ~am ad faciendam justiciam judicii facti in curia ejusdem abbatis Cart. Ciren. I 193; 1236 septem hundredi non habent ~as nisi apud Wy, et ideo habemus ij denerios: archiepiscopus tamen et prior de novo trahunt homines suos ad ~as Cust. Battle 126. b APScot I 319, etc. (v. 1 furca 4d). 4 trench, small hole in the ground; b (as latrine). c grave. d pitfall, trap. si quis ‥ ~am fecerit in via regis DB I 280; tunc cruentissimus nutricius pro cunis et lectulo ~am parat, in qua eum citius obruat V. Kenelmi B 81ra; 1155 cumque perambularent has divisas, fecerunt fieri quam plures ~as ex utraque parte pretaxate vie et lapides impleri fecerunt, ne forte ulterius unquam fieret aliqua dubietas aut contencio de his divisis Feod. Durh. 121n; ceteri, terram cavantes, binas ~as ‥ preparant, una quarum alta et ampla, altera parum arcior et profundior exstat. ‥ per illud autem spacium a majori ad humiliorem foveam fit oblique haut magnum foramen quod clepsedra vel sude obturatur Hist. Meriadoci 350; 1236 amoverunt lapides finales inter feoda et terras comitum Linc’ et Warenn’, et adhuc apparent ~e CurR XV 1908. b puteal, ~a cloacalis Osb. Glouc. Deriv. 477; Neckam NR II 180 (v. egerere b). c quos simul invenit ‥ / ‥ pausantes carne sepulta, / saxea quadratis quos condidit tumbula fossis Aldh. VirgV 890; hac sunt in fossa Bedae Venerabilis ossa (Epitaph) PL XC 54B; ~a diligenter preparata, tumulandum corpus sine gravamine sustulerunt et secus aram ‥ sepelierunt Ord. Vit. III 4 p. 68; W. Cant. Mir. Thom. III 2 (v. extumulare); ~a preparata in qua tumulari debuerat J. Furness Walth. 84; lumen ‥ immensum per vitrinum prope tumulum ‥ intrare, et ‥ in ~am ubi sanctus jacuerat descendere Canon. G. Sempr. 111; non poteret hec pestis mortalitatis cessare nunquam antequam mortuum in ~a humo ponamus presbyterumque in eandem ~am projiciamus Latin Stories 77; 1438 lego animam meam suo plasmatori et terram terre cinerem cineri sepeliendum ‥ in quadam ~a de petris facienda Reg. Cant. II 563; quorum corpora ‥ in medio chori in una et in eadem ~a inhumata fuerunt Plusc. X 29. d s1342 (v. fodere 4a). 5 (fig.): a (of things with the appearance of a hole); b hiding-place. a ~as vidimus in pedibus clausas et siccas, tumorem agnovimus pene omnino sedatum Canon. G. Sempr. 164; hec [mulier] vacuas oculorum ~as a fecibus humorum illuc defluentium cotidie semisintiis suis sollicite purgabat Mir. Wulfst. II 16 p. 172; oculos juvenis cujusdam ab emulis effossos ‥ sanavit. non enim sibi proprios restituit sed novas et modicas in ~arum [‘sockets’] profunditate pupillas tanquam duas posuit prunulas, et quas varias habuit ex nature, nigras recepit ex gratia (Wulfst.) NLA II 528. b Bradw. CD pref. b3 (v. abstrusus a). 6 (mil.) assault trench, sap. s1147 Colonenses ‥ subterraneas ~as quinquies aggressi ut murum precipitarent, toties cassati sunt Osb. Bawdsey clxviii; Ib. clxx (v. 1 edere 4a); G. Hen. V 6 p. 42 (v. 1 effodere 1b). 7 dike, ditch and bank, often topped w. hedge, as fence or boundary. b (~a Offae) Offa’s Dyke. 789 (v. fossatum 3a); c1142 totam terram que vocatur Brenbedwin a ~a cimiterii usque ad Gleinant Cart. Haughmond 1214; c1175 (v. eremitorius b); Gir. DK II 4 (v. 1 finalis 1); FormMan 33 (v. gardinum 1a); ut ‥ convenirent ‥ prostraturi fossatam que circumdabat, ex parte strate regie, pratum prioris de Redburne ‥ quod falso affirmabant pertinuisse communibus prefate ville quondam ‥ . ‥ multis manibus adunatis, in brevi dejecta est ~a in multis locis et complanata, arboresque dejecte et asportate que consite fuerant super ~am G. S. Alb. III 329; 14‥ ~a ‥ satis profunda et alta (v. defossare). b ut quicumque Britonum citra terminum quem eis prescripsit, ~am sc. Offe, cum telo inveniretur, ‥ J. Sal. Pol. 599A; rex hic [Offa] Walenses in modicum sue Wallie angulum et que de nomine regis ejusdem dicitur adhuc ~a cinxerat Map NC II 17 f. 28v; rex Offa ad perpetuam regnorum Anglie et Wallie distinccionem habendam fecit ~am perlongam [Trevisa: a long deche] que ab austro juxta Bristolliam ‥ se extendit in boream. ‥ hujus ~e famosissime extant adhuc vestigia Higd. I 43 p. 34. 8 embankment, rampart. c1460 (v. elevatio 1g). 9 the Fosse Way. Cf. F. M. Stenton, VCH Notts I 238–9. in Snotingeham aqua Trentae et ~a et via versus Eboracum custodiuntur DB I 280. 10 pit, mine, quarry. duae ~ae lapidum de ij s. DB I 34; 1256 exitus Novi Castri multum deteriorantur versus Corebrigg’ per ~as et mineras, et homines transeuntes per eas de nocte multociens periclitantur, eo quod terra infunditur in pluribus locis per eas, unde via obtrusa est AssizeR Northumb 103; 1372 (v. carbo 2a); 1434 allocare ‥ pro expensis factis circa ~am factam de novo in dicta carbonaria de Travernent pro carbonibus extrahendis ExchScot 600.

1 fossa, (9) æ, f. (fodio), excavation, creux, trou, fossé, fosse : Cic. Tusc. 5, 59 ; Cæs. G. 2, 5, 6 ; fossam ducere, fodere Cæs. G. 7, 72, 1 ; Liv. 3, 26, 9, creuser un fossé || canal : Cic. Pis. 81 ; Cæs. C. 1, 61 || fosse, tombe : usque at fotsa [= ad fossam ] CIL 6, 10185, jusquʼà la mort || parties sexuelles de la femme : Priap. 84, cf. Juv. 2, 10 || [fig.] limite Tert. Præscr. 10.

fossa, ae f (fodio)

1. greppel, sloot, gracht; ➤ -am facere, fodere, percutere; oppidum vallo et -a circumdedi;
2. rivierbedding [Rheni];
3. kanaal [navigabilis];
4. (preklass.; poët.) vore, gleuf.

fossa , ae. f. (fodio.)
穴。坑。溝。城池。

Suggest a Translation
See an image

, Caverna, seu locus in terra defossus, aqua repletus, ubi feminæ furti damnatæ immerguntur. Ita Skenæus ad Regiam Majest. lib. 1. cap. 4. § 2. ubi quædam placita criminalia pertinere dicuntur maxime ad eos, qui habent et tenent curias suas cum socco et sacca, furca, et Fossa, toill, etc. Quoniam attachiamenta cap. 77 : Omnes Barones, qui habent furcam et Fossam de latrocinio, de hominis occisione habeant furcam (al. Curiam.) Gervasius Dorobern. ann. 1187 : Nam et ipsi in omnibus tenementis suis omnem ab antiquo legalem habuere justitiam, videlicet ferrum, Fossam, furcas et similia. Idem ann. 1195 : Mense Decembri Justitiæ, qui vocantur Errantes, missi per Angliam ab Archiepiscopo Cantuariensi, fuerunt apud Cantuariam, ibique per ministros Regis judicio aquæ mundati sunt, vel perierunt criminosi, qui ad Regiam pertinebant coronam. Qui vero ad Archiepiscopum pertinebant, in Fossa Archiepiscopi apud Westgate salvati sunt. Similiter qui ad Priorem et Conventum, in eadem Fossa salvati sunt. Charta ann. 1088. in Monastico Anglic. tom. 1. pag. 554 : Ferrum, et Fossum, (leg. Fossam) et furcas, cum aliis libertatibus, etc. Adde tom. 2. pag. 1035. ubi perperam follam editum. Scribit Spelmannus, apud Scotos in usu fuisse, delinquentes masculos furca suspendere, feminas puteo vel fossa immergere, idque privilegii habere infra dominia sua Barones, quod fossæ et putei vocant. Ita secundum hunc Scriptorem fossa aliud fuerit a judicio aquæ frigidæ : qui eo pertinere ait, quod scribit Tacitus de Moribus Germanor. : Proditores transfugas arboribus suspendunt, ignavos et imbelles, et corpore infames, cœno ac palude, injecta insuper crate, mergunt. Vide Skenæum de Verbor, signific. verbo Fossa. Grimm. Antiq. Jur. German. pag. 694. et supra Defossus. Vide infra Humari et Infoditus. Capitalis cujuscumque criminis hæc erat in feminas pœna a legibus statuta ; quæ tandiu obtinuit, quandiu pudori fuit eas furca suspendere : cujus supplicii primum exemplum exhibent Lit. remiss. ann. 1414. ex Reg. 168. Chartoph. reg. ch. 45. quæ conceduntur feminæ Lemovici damnatæ à estre et morir pendue. Alterius meminit Diarium regni Caroli VII. ad ann. 1448. quæ Parisiis primum suspendio periit. Hinc feminæ proscribebantur sub pœna de la besche, vel du pic et de la pele, quia iis instrumentis fossa excavabatur. Vide supra Becca. Enfouer vero vel Enfouir nude dicebant, pro Fossa immergere. Charta ann. 1293. apud Stephanot. in Antiq. Bened. Pictav. Mss. part. 3. pag. 946 : Ne porrons ge lidis Jofreis, ne mi heir, ne mi successour pendre ne lever forches ne gibet, ne Enfouer. Charta Phil. VI. ann. 1328. in Reg. donor. ejusd. ex Cam. Comput. Paris. fol. 30. r° : Item en tous cas là où l'en fait justice, li mounier en la ville (de Baugency) font l'exécution à leur coust, soit pendre, ardoir, boulir, Enfouir, Escorcher et fuster. Sed et in masculos aliquando animadversam fuisse hanc pœnam, docet Charta Ric. reg. Angl. apud Rymer. tom. 1. pag. 65 : Richardus... omnibus hominibus suis Jerosolymam per mare ituris, salutem. Sciatis non de communi proborum virorum consilio fecisse has justitias subscriptas. Qui hominem in navi interfecerit, cum mortuo ligatus projiciatur in mare. Si autem eum ad terram interfecerit, cum mortuo ligatus in terra infodiatur.

, quomodo Cul de Fosse dicimus, Imus carcer. Statuta MSS. Caroli I. Reg. Sicil. cap. 30 : Nos volons et commandons que se aucune fame ait esté conveincue de tele acusation, qu'elle soit mise en une Fosse, et qu'elle n'en isse jamais, etc.

, Tumulus, sepulcrum. Lex Longob. lib. 1. tit. 9. § 15. Roth. 373. : Servus ipse super Fossam mortui appendatur. Epitaph. Bedæ : Hic sunt in Fossa Bedæ venerabilis ossa. Vide Capitula ad Legem Alamannor. cap. 25. Andegavensibus Enfeu, auctore Menagio in Hist. Sabol. pag. 239. , Tumulo mandare. Epitaphium Joannis Episcopi Frisingensis, qui obiit anno 1324. in Metropoli Salisburgensi tom. 1. pag. 169 : Hic est Fossatus, qui bis erat hic cathedratus. Enfosser, eodem sensu, in Mirac. Mss. B. M. V. lib. 1 : Che qu'il estoit mors desconfés ; Fors de Chartres en un fossé, Comme un larron l'ont Enfossé. , Latrina. Chronicon Casinense l. 4. cap. 16 : Tradidit per scriptum 4. castella Monasterio in territorio Casseolano, duriculam scilicet, Fossam cœcam, cameratam, et piretum. Ubi pro duriculam, legendum forte cuniculum. Quatuor sunt castellorum nomina propria. Glossæ MSS. : Cuniculus, fœtidus locus, vel Fossa occulta. Consuetudo municipalis Lorriacensis ann. 1394. edito a Thomasserio cap. 11. art. 6 : Aucun ne peut et n'est licite de faire chambres aisées, nommées Fosses coies, ou Latrines, ou Fosses de cuisine ; pour tenir eaue de maison auprès d'un mur mitoien, etc. Οἱ περὶ ὃρους γύροι, apud Artemidor. lib. 2. cap. 24. Vide Duciculus. , vice termini, cui opponitur propria. Siculus Flaccus : Intelligi potest aliquando ex ipsarum Fossarum positione, utrum propriæ, an finales sint. Idem : Qui proprias faciunt ad excipiendas aquas, aliquid soli sui extra Fossam solent relinquere. Rursum : Si enim proprias quis faciat in terris suis ad sustinendos servandosque agros suos, etc. In crucis formam excavabantur ejusmodi fossæ, cum ad ecclesiam vel monasterium agri pertinebant, ut colligitur ex Charta Goberti de Asperomonte ann. 1152. inter Probat. tom. 2. Annal. Præmonst. col. 422 : Ecclesiæ Rengisvallis fratres in futurum præcaventes collatum sibi beneficium certius designantes, Fossas formam crucis habentes in omnibus prædictis terminis diligenter effodere curarunt. Vide in Crux, pag. 637. , Lapidicina, in Charta Philippi II. Imp. ann. 1199. in Metropoli Salisburgensi tom. 1. pag. 77 : Et unam Fossam Lapidum in monte Gamanar semper habendam. , Vallo urbem aut castrum munire. Charta Conradi Imp. ann. 1031. apud Georg. Pilonum in Hist. Bellunensi pag. 70. v. : Castella et turres ædificare, vel Fossas facere habeat potestatem. Adde pag. 86. , canibus, pulvere, et hamis lupellos comprehendere, in Capitulari de Villis, cap. 69. Feras in foveis comprehendere, in Legibus Wisigoth. l. 8. tit. 4. § 23. Vide Legem 7. § 8. D. Quod vi. (43, 24.) leg. 28. § 1. ad Leg. Aquil. (9, 2.) et Petrum de Crescentiis lib. 10. de Agricult. cap. 33. , plumbariciæ. Capitulare de Villis cap. 62 : Quid de tornatoribus et sellariis, de ferrariis et scrobis, id est, Fossis ferrariciis, vel aliis plumbariciis, quid de tributariciis, etc.

dicitur Aremoricis Agger qui e terra quam foliendo eruerunt compactus est, apud Lobinell. tom. 2. Hist. Pritann. pag. 252 : Usque dum pervenitur ad ipsum locum, ubi tres Fossæ simul adveniunt. Et tunc vadit Fossa sancti Catuodi quasi ad horam ix.

fossa ae, f

fossus, a ditch, trench, fosse: fodere fossam, L.: ut aditus fossā cingeretur: vallo atque fossā moenia circumdat, S.: vallo fossāque munire, Cs.: cingebant oppida fossae, O.: fossas inplere, V.: institutae fossae, Cs.: cruor in fossam confusus, H.—A river-bed, water-course: Rheni.—A gutter, water-way, V.—A furrow(to mark foundations): designat moenia fossā, V.

FOSSA

FOSSA[CASTRA]

Fossa

See castra.

fossa

Saved

Recent