altitudo
altitudo, height, altitude
- I Height, altitude (syn.: altum, cacumen, culmen, vertex, apex).
- A Lit.: altitudinem temperato, Cato R. R. 22, 23: altitudo aedium, Cic. Off. 3, 16: montium, id. Agr. 2, 19; Vulg. Isa. 37, 24: in hac immensitate altitudinum, Cic. N. D. 1, 20: navis, Caes. B. G. 4, 25: muri, Nep. Them. 6, 5: moenium, Tac. H. 3, 20; so absol.: fore altitudines, quas cepissent hostes (sc. montium), heights, Liv. 27, 18.—
- B Trop., height, loftiness: elatio atque altitudo orationis, Cic. Brut. 17: fortunae et gloriae, id. Rab. Post. 16: animi, greatness of soul, nobleness of mind, id. Fam. 4, 13, 7; so Liv. 4, 6 fin.; Gell. 17, 2 et saep.—
- II Depth (syn.: altum, profundum).
- A Lit.: spelunca infinitā altitudine, Cic. Verr. 2, 4, 48; so id. ib. 2, 5, 27; id. Div. 1, 43: fluminis, Caes. B. G. 4, 17: maris, id. ib. 4, 25: terrae, Vulg. Matt. 13, 5; ib. Marc. 4, 5: plagae, Cels. 7, 7, § 9.—
- B Trop., depth, extent (eccl. Lat.): O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, Vulg. Rom. 11, 33.—Spec., depth of soul, secrecy, reserve, Gr βαθύτης: exercenda est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, i. e. a serenity or calmness that conceals the real feelings, Cic. Off. 1, 25, 88.—In mal. part.: ad simulanda negotia altitudo ingenii incredibilis, Sall. J. 95, 3: per illos dies egit altitudine animi, Tac. A. 3, 44; id. H. 4, 86: altitudines Satanae, deep plots, Vulg. Apoc. 2, 24.
priusquam ~o parietis esset consummata
~o ante et retro protenditur
edificia minaci ~ine murorum erecta
villa de Wincheleseia ‥ super montem sita est prerupte ~inis
ab ~ine ‥ castri usque deorsum
pro factura murorum ‥ ad iiij ulnas ‥ in ~ine
astrologia ‥ speculativa certificat numerum ‥ stellarum et magnitudines earum et ~ines a terra
~o meridiana cum gradu ascendentis in meridie(
~o illorum [regis et reginae ] ‥, divitiae illorum nec illos servaverunt nec cum illis abierunt
destructionem ‥ omnis ~inis et extollentie
ex paupertatis ~ine, quam vovent Fratres Minores, ipsis non licet pro temporalibus ‥ litigare
qui in ~ine rectae actionis Domino assistere curavimus
primitiva principia tanta ~ine ‥ omnem intellectum superantia
nec nomen essentiae mihi valet exprimere illud quod per singularem ~inem longe est supra omnia
novitates ‥ citra xx annos in ~ines theologicas introducte
- 1. (a) hoogte [aedificiorum; turris; montium]; (b) (metaf.) grootsheid, verhevenheid [animi voornaamheid; orationis];
- 2. (a) diepte [maris; fluminis]; (b) (metaf.) diepgang (van geest); ondoorgrondelijkheid.
Aguirrein sua Conciliorum Hispan. Collect. tom. 3. pag. 383. Gallice dicimus
Au noble et au poissant baron, à son très chier signor, à Thiebaut par la grace de Dieu roi de Navarre, etc. Sire, sache la vostre Hautece que Rangecors est de notre fié.Hunc præterea sibi assumit Gelia uxor Willelmi comitis, in Chartul. S. Joan. Angeriac. fol. 65. r° :
Ego in Dei nomine Gelia famula Christi... pro remedio animæ meæ, seu patris mei, sive matris meæ, nec non domini Willelmi comitis præcellentissimi per præceptum nostræ regalitatis conferre dignaremur : unde nostræ Altitudinis decretum fieri... præcipimus.
Jehan de Lilliers dist au suppliant et audit Gillet son compaignon, que il paieroient tout l'escot, aussi que par maniere de Haussage, adevinement et arrogance.Aliæ ann. 1387. in Reg. 132. ch. 13 :
Icellui Coquart vint hurter à l'uys de la maison en disant par Haussage : Mahuiote euvre l'uys ; laquelle Mahuiote lui respondi que non feroit, et qu'il n'y entreroit humaiz. Icellui Baudin dist par maniere de Haussaige et de felon couraige,in aliis ann. 1457. ex Reg. 189. ch. 171. Lit. remiss. ann. 1395. in Reg. 148. ch. 243 :
Icellui Mathelin veant l'arrogance et Hautaineté dudit Rabaut, qui s'efforçoit de le injurier.Aliæ ann. 1415. in Reg. 168. ch. 311 :
Jehannin Prevost perseverant tousjours en son mauvais propos et Haultaineté, etc.Hinc
Haussaire, Superbus, arrogans, vulgo
Lequel Farou estoit ung homme Haussaire, basteur de gens et brigans. Haulsaire,apud Math. de Couciaco in Carolo VII. pag. 540.
- altus, height, altitude: aedium: montium: muri, N.: altitudines, heights, L.: in altitudinem pedum LXXX, Cs.—Meton., depth: spelunca infinitā altitudine: maris, Cs.— Fig., height, elevation, loftiness: orationis: gloriae: animi, nobleness, L.— Depth, reserve: animi, i. e. serenity: ingeni, secrecy, S.
-
…Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentibus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…flumen Rhodanum influit, ad montem Iuram, qui fines Sequanorum ab Helvetiis dividit, milia passuum XVIIII murum in altitudinem pedum sedecim fossamque perducit. Eo opere perfecto praesidia disponit, castella communit, quo facilius, si se invito…
Julius Caesar, Gallic War
-
…praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. ; Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit ; castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, prohibiturum ostendit. Helvetii ea spe deiecti navibus iunctis ratibusque compluribus factis, alii vadis Rhodani, qua minima altitudo fluminis erat, non numquam interdiu, saepius noctu si perrumpere possent conati, operis munitione et militum concursu et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eas silvas hostes in occulto sese continebant ; in aperto loco secundum flumen paucae stationes equitum videbantur. Fluminis erat altitudo pedum circiter trium. Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis ; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…oppidum cingit, reliquum spatium, quod est non amplius pedum MDC, qua flumen intermittit, mons continet magna altitudine, ita ut radices eius montis ex utraque parte ripae fluminis contingant, hunc murus circumdatus arcem efficit et cum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…miserunt, qui ad hunc modum locuti, non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt. Unum petere ac deprecari si forte…
Julius Caesar, Gallic War
-
…magna multitudine de muro in fossam, quae erat ante oppidum, iacta, sic ut prope summam muri aggerisque altitudinem acervi armorum adaequarent, et tamen circiter parte tertia, ut postea perspectum est, celata atque in oppido retenta…
Julius Caesar, Gallic War
-
…longeque peregrinatur, ut nullam tamen oram ultimi videat in qua possit insistere. in hac igitur inmensitate latitudinum longitudinum altitudinum infinita vis innumerabilium volitat atomorum, quae interiecto inani cohaerescunt tamen inter se et aliae alias adprehendentes continuantur ; ex…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…suae neque populi Romani dignitatis esse statuebat. Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina…
Julius Caesar, Gallic War