fretum
fretum, a strait, sound, channel
the Straits of Messina
- I Lit.
- A In gen.
- α Form fretum: fretum dictum a similitudine ferventis aquae, quod in fretum saepe concurrat aestus atque differvescat, Varr. L. L. 7, § 22; Isid. Orig. 13, 18: (presteres) freta circum Fervescunt, Lucr. 6, 427: quid de fretis aut de marinis aestibus plura dicam? Cic. Div. 2, 14, 34; cf.: aestus maritimi, fretorumque angustiae, id. N. D. 2, 7, 19; id. Mur. 17, 35: Seston Abydena separat urbe fretum, Ov. Tr. 1, 10, 28: fretum Siciliense, the Sicilian Strait, the Strait of Messina, Cic. N. D. 3, 10, 24; also called fretum Siciliae, Caes. B. C. 2, 3, 1; v. infra: fretum nostri maris et Oceani, i. e. the Gaditanian Strait, Strait of Gibraltar, Sall. J. 17, 4.—
- β Form fretus: salis fretus, Lucil. ap. Non. 205, 30; Naev. ib. 27 (Trag. Rel. p. 12 Rib.): angusto fretu, Lucr. 1, 720; cf.: ut perangusto fretu divisa servitutis ac libertatis jura cognosceret, Cic. Verr. 2, 5, 66, § 169 (cf. Gell. 13, 20, 15): in Scyllaeo illo aeris alieni tamquam in fretu, Cic. Sest. 8, 18: inter Italiam et Siciliam qui est fretus, Varr. ap. Non. 205, 31: a Gaditano fretu, Cic. ap. Charis. p. 103 P.: angustiae fretus, Messala, ib.: salsi fretus, Licin. ib.—
- B In partic., the Strait, for the Strait of Sicily: cum se ille septimo die venisse a freto dixisset, Cic. Att. 2, 1, 5; id. Verr. 2, 1, 59, § 154; Cic.2, 2, 7 fin.; Caes. B. C. 1, 29, 1; Suet. Tib. 2; Flor. 2, 2; Hor. Epod. 9, 7 al.—
- 2 Hence, Frĕtensis, e, adj.: Fretense mare, i. e. the Strait of Sicily, Cic. Att. 10, 7, 1.—
- II Poet. transf.
- A In gen., the sea (syn.: mare, oceanus, pelagus, pontus).—Plur.: fervet fretis spirantibus aequor, Verg. G. 1, 327: in freta dum fluvii current, id. A. 1, 607; cf. Ov. M. 1, 36: pastor cum traheret per freta navibus Idaeis Helenen, Hor. C. 1, 15, 1: fretis acrior Hadriae, id. ib. 1, 33, 15.—Sing.: Euxinum, Ov. P. 2, 2, 2: Libycum, id. F. 3, 568.—*
- B Of the sky: (pulvis) omnem pervolat caeli fretum, Enn. ap. Non. 205, 29 (Trag. v. 31 Vahl.).—*
- C Of the spring, as the period of transition from cold to heat: fretus ipse anni permiscet frigus et aestum, Lucr. 6, 364; so, freta anni, ib. 374 ex conject. Lachm. v. ej. annot. p. 369.—
- D A raging, swelling, heat, violence: aetatis freta, Lucr. 4, 1030; cf.: fretum adolescentiae, id est secunda imperii aetas, Flor. 1, 26: invidiae atque acerbitatis fretum effervescit, Gell. 10, 3, 7.
Brittannia insula ‥ ~o quo ad Galliam ‥ navigatur vallata
Scylla ‥ in eo ~o quod Italiam et Siciliam interluit
fecerunt ‥ eum [sc. murum ] inter duo ~a vel sinus ‥ maris
unum ~um qui [sic ] nominatur nostra propria linguaMearc Fleot
~um, mare angustum, non latum
~um, i. fervor maris, A.a walke
serpentes a Tenedo insula ‥ ~um sinuosis verberabant magno murmure motibus
per freta perque vias / urbem Romuleam vidit
~a, maria
~um,deop
intrat nauta frĕtum, ventorum turbine frētum
sciens quod abierit rex noster trans fretum(
hoc ~um, A.see
- 1. zee-engte, zeestraat [Hesperium of Gaditanum Straat v. Gibraltar];
- 2. zee-engte v. Sicilië, Straat v. Messina (= ~ Siculum, Siciliae of Siciliense);
- 3. branding, stroming;
- 4. (poët.) zee, golven;
- 5. (poët.; postklass.) (metaf.) vuur; het kolken [adulescentiae; aetatis; invidiae].
See an image
Bras d'eau. Charta S. Bonifacii Archiep. Moguntini apud Browerum lib. 1. Antiq. Fuld. cap. 4 :
Et ab ostio ejus sursum, usquequo ipsum flumen dividitur in Freta : inde transit inter media Freta, quæ nasci videntur de flumine Fulda.
Quod ædificium et molendinum,... cum Fretis, steccaris, goriis, etc.
Fraite, eadem notione nostris. Le Roman
d'AthisMS. :
Infra :Ce est à tart qu'il s'en repente De l'escoutie qu'il ot faite Quand il passa tout seul la Fraite.
Ibidem :Jusqu'à la Fraite le ramaine, etc.
Vide alia notione in Fredum 1.Oultre la Fraite tost s'en vet.
Fretisimpeditus, seu rivulis et canalibus. Isidorus Pacensis Episcopus in Chronic. æra 769 :
Montana Vaceorum disecans, et Fretosa et plana percalcans, terras francorum intus experditat, atque adeo eas penetrando gladio verberat.Ubi Rodericus Toletan. in Hist. Arab. cap. 13 :
FretosaIdem Rodericus cap. 16 :dissecans, et montana præcalcans Rodanum etiam dissulcavit.
Et dum per devia et Fretosa cursitant.Quo loco Schottus,
Fruticosalegendum putat. Vide Fraustum.
DicebantContract. matrim. inter Franc. comit. Montisf. et Isabel. reg. Scotiæ sororem ann. 1441. ex Bibl. reg. :(major et scabini de Rupella) quod ipsi erant in possessione et saisina de qualibet nave... percipiendi tanquam pecuniæ summam, quantam navium conductores habere debebant pro vectura unius dolii vini ; quæ pecuniæ perceptio, Fretum seu courretagium appellabatur.
Circa autem expensas navigii et solutionem nauli seu Freti navium... conveniret, etc.Vide Fretta 2.
Fretet. Charta Gaufr. Martel. comit. Andegav. ann. circ. 1040. inter Instr. tom. 7. Gall. Christ. col. 222 :
Item in eadem villa etiam omnem pro advocatione, quam ibi hucusque habui, solutionem, quæ solet esse modiorum avenæ circiter decem, Deo et S. Genovefæ et clericis ejus remitto et ad talem levaminis modum redigo ; cum me in partes illas, aut ad curiam regis, aut ad placita aliqua accedere continget, tunc equorum meorum pastui modios avenæ quatuor pro recognitione Freti mei præbeant.Redit. comit. Namurc. ann. 1265. in Reg. Cam. Comput. Insul. sign.
Papier velufol. 6. v°.
Namur. :
Et si a li cuens le Fretet de le vile, quant il violt, c'on apiele en Haynau coustumes.Libert. Castrivil. ann. 1286. apud D.
Bouquetinter Instr. tom. 1. Jur. publ. Franc. pag. 409 :
Nous avons retenus pour nos hoirs seignours de Chatiau- Villain nos fourz et nos molins bagnaux, notre vente, nos minaiges et nos pressours, nos Fretaiges, nos cures et nos censses et nos autres rentes, par teil condition, que tuit cil de laditte franchise i useront, auxi comme ils y ont aucoustumé à user.Lib. censuum et redituum castel. Arciac. ad Albam fol. 17. r°. :
Les Frestaiges du Maignil la Contesse dehus au jour de la Saint Lorent... Les Frestaiges dehus à Saint Navort à la Saint Remi, etc.
- FVR-, a strait, sound, channel: fretorum angustiae: freta inter currentia turres, H.: in freto Oceani, narrow sea, Ta.: Siciliense, the Strait of Messina: Siciliae, Cs.: ab Italiā freto diiunctus: actus freto Neptunius Dux (sc. Siciliae), H.: fretum nostri maris et Oceani, i. e. the Strait of Gibraltar, S.—The sea: fretum puppe secare, O.—Plur: In freta dum fluvii current, V.: fretis acrior Hadriae, H.—Fig., a strait, narrow sea: perangusto fretu divisa iura.—A gulf, abyss: in illo aeris alieni tamquam fretu.
-
…redegit, principio terram, ne non aequalis ab omni parte foret, magni speciem glomeravit in orbis. Tum freta diffudit rapidisque tumescere ventis iussit et ambitae circumdare litora terrae. Addidit et fontes et stagna inmensa lacusque fluminaque obliquis…
Ovid, Metamorphoses
-
…ultima ex origine tuo stetisse dicit in cacumine, tuo imbuisse palmulas in aequore, et inde tot per impotentia freta erum tulisse, laeva sive dextera vocaret aura, sive utrumque Iuppiter simul secundus incidisset in pedem ; neque ulla…
Catullus, Carmina
-
…praefuisse qui facile officium suum et praestare et probare possunt, tamenne vos omnia in M. Fonteium iratis testibus freti conferetis Cum maioribus rei publicae negotiis M. Fonteius impediretur, et cum ad rem publicam pertineret viam Domitiam muniri…
Cicero, pro Fonteio
-
…summam video esse in te, Ser. Sulpici, dignitatem generis, integritatis, industriae ceterorumque ornamentorum omnium quibus fretum ad consulatus petitionem adgredi par est. Paria cognosco esse ista in L. Murena, atque ita paria ut…
Cicero, pro Murena
-
…. Nimis enim insidiarum ad capiendas auris adhiberi videtur, si etiam in dicendo numeri ab oratore quaeruntur. Hoc freti isti et ipsi infracta et amputata loquuntur et eos vituperant qui apta et finita pronuntiant ; si inanibus verbis levibusque…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur ; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus…
Julius Caesar, Civil War
-
…ad eum proficisci iubet ; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Gaio Fabio legato et Marco Crasso quaestore celeriterque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sa nguinis, Genera ta Caelo, aspi cite religatum a speris Vinctu mque saxis, na vem ut horrisono freto Nocte m paventes ti midi adnectunt na vitae. Satu rnius me si c infixit Iu ppiter, Iovi sque…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…atque eicio. Ita adsequor, ut alio tempore cogitem quid dicam et alio dicam ; quae duo plerique ingenio freti simul faciunt ; sed certe eidem illi melius aliquanto dicerent, si aliud sumendum sibi tempus ad cogitandum, aliud…
Cicero, de Oratore
-
…quae in isdem locis versata esse dicitur. non enim Charybdim tam infestam neque Scyllam nautis quam istum in eodem freto fuisse arbitror ; hoc etiam iste infestior, quod multo se pluribus et immanioribus canibus succinxerat, Cyclops alter multo…
Cicero, in Verrem