gaudere

gaudere [CL] 1 to rejoice, be glad, take pleasure or delight (incl. spiritual); b (w. abl., de, super, or sim.); c (w. acc. & inf.); d (w. inanim. subj.); e (w. cognate acc.); f (pr. or p. ppl.) joyful, glad. tetris herebi gaudens emersit ab antris Aldh. CE 4. 12. 6; animam habens cum Christo ~entem V. Cuthb. IV 13; gens ‥ in adventu senioris ita gavisa est ut [etc.] Asser Alf. 13; haec audientes gavisi sunt tripudio inedicibili Byrht. V. Ecgwini 376; per praesulis almi Suuiðhuni meritum, qui gaudet in aethere tecum Wulf. Swith. II 760; 1073 in ipso dolore non ~ere non potui Lanfr. Ep. 14 (16); spera et ~e, ~e et dilige, anima mea Anselm (Or. 12) III 49; s1158 gavisi sunt gaudio magno Chr. Man 72; columbe †gravise sunt J. Sheppey Fab. 24; de hac expeditione ‥ magis meminere Franci scriptores quam Anglici, sive quod cui [? l. qui] ~et obliviscitur ‥ et cui [? l. qui] dolet meminit, sive quod ‥ P. Verg. Vat. Extr. 202.  b ~ebant fratres de agnitione certa ‥ temporis paschalis Bede HE V 22; ecce, Sion, ‥ omnes sancti ~ebunt super te cum laetitia Egb. Pont. 45; ut semper felix, semper a te [Deo] ~ens Ib. 103; 786 ego T. ~ens signo sancte crucis Ep. Alcuin. 3 p. 27; gaudebant ambo, Wilfridus amore paterno, / nec minus ipse pater dilecto pignore viso Frith. 167; fecisti me ut ~erem de te Elmer Cant. Quer. 810A; rex ‥ filii sui prosperitate gavisus ‥ vite sue metas distulit naturales V. II Off. 5; s1186 obiit Henricus filius, omnibus amabilis ‥; creditur tamen quod non de regno ~ebat quia contra patrem suum guerram tenuit Eul. Hist. III 91; habet ‥ Anglia ‥ unde ~eat de potita victoria G. Hen. V 14.  c ut ‥ ~eat se inter barbaros fratrem invenisse Anselm (Ep. 35) III 143; 1164 gavisus est se invenisse hominem a quo fideliter audiret Anglie statum J. Sal. Ep. 134 (136) p. 4; mustela triplici se ~et humiditate juvari Quaest. Salern. B 107; s1247 (v. episcopalis 1a).  d ultima sic trochei concludat littera versum, / extremus jugiter qui gaudet calce teneri Aldh. VirgV 51; frugiferis gravida gaudebant horrea glebis Frith. 533; Neckam DS VIII 52 (v. bibulus a).  e talia dum memorans vatis jam nuntius infit, / gaudia magna pater letanti in pectora [? l. pectore] gaudet Æthelwulf Abb. 184.  f 796 utinam vestrae beatitudinis tam prona sit devotio ad perficiendam scriptae ammonitionis seriem quam mea ~ens est ad monendum caritas Alcuin Ep. 115 (cf. ib. 244: ~ens in aspectu); si mecum quod opto fecerint, quomodo ~ens erit cor meum! si alibi hoc fecerint ‥ qualiter timida ‥ erit mens mea! Anselm (Ep. 120) III 259; recessit a colloquio ~ens revera et ~entissimus H. Bos. Thom. IV 26; ‘letis’, id est ~entibus Trevet Troades 14; gaviso merori NLA II 70 (v. contemplabiliter). 2 (w. inf.) to be glad (to do something). Christo ‥ servire ~ebant Bede HE III 24 p. 180; 800 illud ‥ opus vestro ~ebam dicare nomini Alcuin Ep. 200; illuxitque dies ‥ / ‥ / quem ‥ / dominicum gaudent omnes vocitare fideles Wulf. Swith. I 408; excubiis ‥ gaudens instare secretis Frith. 564; ~ent deficere ut deficiant et timent proficere ne deficiant Anselm (Ep. 117) III 253; Ad. Eyns. Hug. IV 10 (v. eluere a). 3 to express joy, exult. b (inf. as sb.) joy, rejoicing. c (of dog) to welcome demonstratively. ille qui piis cervicibus impias intulit manus ~ere super mortuum non est permissus, nam ‥ oculi ejus ‥ cum martyris ‥ capite deciderunt Bede HE I 7 p. 21; ille [Baeda] multum gavisus est et Deo gratias referebat Cuthb. Ob. Baedae clxii; exultat, i. ~et, laetatur, gehiht GlH E 763; sicut postea sanctus ‥ ~endo narravit Ælf. Æthelwold 3; mulier ‥ mentis passa est alienationem ‥, quandoque ~ens, quandoque flens Quaest. Salern. Ba 30.  b Poem S. Thom. 90 (v. 1 euax 1).  c quare canis cum ~et alicui movet caudam Quaest. Salern. P 91. 4 to enjoy the use of, be in possession of: a (w. abl. or de); b (refl. w. de); c (w. acc.); d (p. ppl. s. pass.). a omnis et in proprios compago revertitur usus, / sicque diu optata meruit gaudere medela Wulf. Swith. I 386; 1181 qui colonorum libertate ~erent, quive gravarentur operibus Dom. S. Paul. 112; Gir. TH intr. p. 4 (v. 1 admittere 2a); 1217 reginam ‥ dote sua ‥ ~ere permittatis Pat 113; 1268 quoad vixerit ~eat eisdem libertatibus quibus ‥ ministri nostri scaccarii ‥ ~ent Cl 447; tenens semper ~ebit essoniis suis Hengham Magna 3; 1303 quod libertatibus et liberis consuetudinibus ‥ uti valeat et ~ere (Southampton) BBC 137; 1316 quod ‥ uterentur et ~erent ‥ juribus [etc.] quibus ipse et predecessores sui usi et †gavasi fuerint (Cl) Foed. 550a; 1369 guaudent (v. congaudere 2b); ipse qui magno precio conductus fetidissimum cerebrum [Henrici I] extraxit ‥ ex ‥ fetore mortuus malo precio gavisus est Brompton 1023; 1494 non est gauvisus terris sibi assedatis ExchScot 415; 1559 beneficiis ecclesiasticis ~entes Conc. Scot. II 157.  b 1297 supplicat ut ‥ compotis ‥ auditis ‥ eum solvat ‥, ita ut ipse de dicta pecunia possit se ~ere RGasc III clxxxix.  c 1383 concedit ‥ quod ‥ Margareta ‥ habeat et ~eat ‥ redditum de C. FormA 122; 13‥ quare ‥ Rogerus ‥ tenementum suum ~ere non deberet MGL I 339; 1415 quod ‥ habeant et ~eant ‥ libertates ‥ et consuetudines in ‥ carta confirmatas March. S. Wales 62; 1562 habendum, tenendum, ~endum et occupandum dictum officium [servientis chirurgorum] (Pat) Foed. XV 627a.  d 1583 advantagia, emolumenta et hereditamenta ‥ cum eisdem ‥ antehac usualiter dimissa, locata, usitata, occupata seu gavisa existentia Pat 1235 m. 16. 5 (astr., of planet) to rejoice (in partic. house). Cf. 1 gaudium 4. unusquisque planeta habet ‥ potestatem accidentalem ‥ in signo sibi debito que vocatur gaudium; unde Saturnus cum intrat Aquarium ~ere dicitur Bacon Maj. I 261; Elveden Cal. 5 (v. accidentalis 1c). 6 (imp., transl. χαίρειν) farewell! away with. asserentes genera et species non esse, eo quod Aristoteles in Posterioribus Analecticis utitur hac forma verborum: ‘~eant genera et species, monstra enim sunt ‥’ Neckam NR II 173 p. 291.