gaudium
gaudium, inward joy, joy, gladness, delight
BWL
women easily find delights credible
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.
- A In gen.
- α Sing.: cum ratione animus movetur placide atque constanter, tum illud gaudium dicitur: cum autem inaniter et effuse animus exsultat, tum illa laetitia gestiens vel nimia dici potest, quam ita definiunt sine ratione animi elationem, Cic. Tusc. 4, 6, 13; Sall. C. 48, 1: voluptas dicitur etiam in animo ... non dicitur laetitia nec gaudium in corpore, id. Fin. 2, 4, 13 (cf. under B.): veluti ex servitute erepta (plebs) gaudium atque laetitiam agitabat, Sall. C. 48, 1: exsultare laetitia, triumphare gaudio, Cic. Clu. 5, 14: meum factum probari abs te triumpho gaudio, Caes. ap. Cic. Att. 9, 16, A, 2: non possum non confiteri, cumulari me maximo gaudio, quod, etc., Cic. Fam. 9, 14, 1: gaudio compleri, gaudio afficere, id. Fin. 5, 24, 69 sq.: tuis litteris perlectis exsilui gaudio, id. Fam. 16, 16, 1; cf.: cum tuas litteras legissem, incredibili gaudio sum elatus, id. ib. 10, 12, 2; id. Rep. 3, 30: gaudium, tristitiam ostendimus (manibus), Quint. 11, 3, 86: missa legatio quae gaudio fungeretur, to express their joy, offer their congratulations, Tac. H. 2, 55: prae gaudio ubi sim nescio, Ter. Heaut. 308; cf.: nimio gaudio paene desipere, Cic. Fam. 2, 9, 2: exclamare gaudio, Ter. Phorm. 870; cf.: lacrimare gaudio, id. Ad. 409: Ha. Gaudio ero vobis. Ad. At edepol nos voluptati tibi, Plaut. Poen. 5, 4, 47 (1220): quid illud gaudii est? Ter. And. 963.—With an object-genitive: gaudium periculosi saltus superati, Liv. 42, 55, 4.—
- β Plur.: quocum multa volup ac gaudia clamque palamque, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 247 Vahl.): cum me tantis affecistis gaudiis, Plaut. Poen. 5, 4, 105 (1278); more freq., the outward expressions of joy: feminarum praecipue et gaudia insignia erant et luctus, Liv. 22, 7, 12 (cf. sing.: gaudio exultans, id. 21, 42, 3): quibus gaudiis exsultabis? Cic. Cat. 1, 10, 26: ita varie per omnem exercitum laetitia, maeror, luctus atque gaudia agitabantur, Sall. C. 61 fin.: o qui complexus et gaudia quanta fuerunt! Hor. S. 1, 5, 43: gaudia prodentem vultum celare, id. ib. 2, 5, 104: in tacito cohibe gaudia clausa sinu, Prop. 2, 25 (3, 20), 30 (cf. gaudeo, II. A.): hunc scio mea solide gavisurum gaudia, Ter. And. 964: scin' me in quibus sim gaudiis? id. Eun. 1035.—Prov.: Gaudia principium nostri sunt doloris, Ov. M. 7, 796.—
- B In partic., sensual pleasure, delight, enjoyment (rare; not in Cic.; cf. above the passage, Cic. Fin. 2, 4, 13; usually in plur.): dediti corporis gaudiis per luxum et ignaviam aetatem agunt, Sall. J. 2, 4: mutua gaudia, Lucr. 4, 1205; 5, 854: communia, id. 4, 1196; cf. ib. 1106; Tib. 1, 5, 39; Hor. C. 3, 6, 28: non umquam reputant quanti sibi gaudia constent, Juv. 6, 365: vini atque cibi, id. 10, 204: cenae, id. 15, 41.—In sing.: mihi sibique pestiferum hinc abstulit gaudium, Liv. 1, 58, 8.—
- II Transf., also, like our joy, for an object which produces joy, a cause or occasion of joy (mostly poet. and in post-Aug. prose): ceterum hoc gaudium magna prope clade in Samnio foedatum est, Liv. 7, 34, 1: non animo solum patrio gratum munus, sed corpori quoque salubre gaudium (sc. reditus filii) fuit, id. 37, 37, 7: cupidus falsis attingere gaudia palmis, i. e. conjugem, Prop. 1, 19, 9: fugiunt tua gaudia, Ov. H. 15, 109; Phaedr. 4, 20, 27; Petr. 79, 10.—
- B Of inanim. and abstr. things: non omnes (arbores) florent, et sunt tristes quaedam, quaeque non sentiant gaudia annorum, Plin. 16, 25, 40, § 95: flos est gaudium arborum, id. ib.: adamas opum gaudium, id. 20 praef. § 2.
[legio ] domum cum triumpho magno et ~io repedante
multo cum ~io reversus est
parvo tuo labore ~ium mihi facias magnum
viso ‥ rege ‥ immenso repleti sunt ~io
amicorum sunt versi in gaudia fletus
si haberes aliquem quem ut te ipsum ‥ amares, ‥ nonne in ~io ejus ~ium duplicatum haberes?
cause risus sunt hilaritas et ~ium
[de interjeccione: ] ~ium ‥ est affectus presentis convenientis, cupiditas futuri convenientis
uterque ‥ in ingenti ~io ruit in amplexum alterius
ne forte properet paradisi ad gaudia miles
petulantis gaudia carnis
(goddœdum begietan , gaudia in celo
animum sempiternis in ~iis fiens
gaudia saecli
sancti ‥ duplex habent ~ium
quod naturaliter sunt angeli in celo, violencia fit eis et minuitur eorum ~ium cum huc veniunt
flatus venti si tibi subjiceretur te elevaret versus celi ~ia [ME: ]blisse of heovene
v cereos in honore v ~iorum B. Marie ad missam ejus et alia festiva ‥ semper accendendos
tabula magna dealabastre de v ~iis B. Marie
v capellanos ‥ divina celebraturos ‥ in nomine ~iorum gloriose virginis Marie
distribuet ‥ in elemosinis ‥ in honore v ‥ vulnerum ‥ Christi et v ~iorum BMV ‥ v m.(
septem capas ‥ de velveto ‥ contulit ecclesie in honorem septem ~iorum BMV
lx numeralia de corall’ cum ~iis deauratis, prec. ij s.
lego unum par de paternoster de auro cum ~iis de curallo(
lego ‥ unum par precularium degeet cum gaudeis argenteis et deauratis cum unobroche de auro pendente ad easdem
pro j pari precum cum ix ~iis argenti parum deauratis
si [vomitum facit ] ‥ pro ~io in Natale Domini ‥ et tunc plus non accipit quam decretum est a senioribus, nihil nocet
“nos panem” inquit “habemus et vinum et ~ium”
dum ~ia natalitia agerentur
pro ~iis quando omnes socii aule transiverunt ad(mayying
pro ~iis sophisticorum
pro ~iis S. Thome pro vino et carne
pro ~iis sophistarum viij d.(
studentibus Oxon’ pro ~iis in festo S. Edmundi ex curialitate vj s. viij d.
de colore floris ~ii amenissimo
- 1. vreugde, plezier (vaak plur.); ➤ -o lacrimare; -is exsultare van vreugde juichen; triumphare -o; -o esse alci iem. plezier doen; -um atque laetitiam agitare;
- 2. (poët.; postklass.) genot, lust, wellust (meestal plur.) [corporis; Veneris];
- 3. (poët.) (meton.) (geluk)zaligheid = voorwerp v. vreugde, lieveling (meestal plur.).
- GAV-, inward joy, joy, gladness, delight: gaudium atque laetitiam agitabat, S.: Prae gaudio ubi sim nescio, T.: lacrimo gaudio, T.: gaudio compleri: exsilui gaudio: conti nere gaudium non potuerunt, quin, etc., L.: nox gaudio laeta victoribus, Ta.: gaudium periculosi saltūs superati, L.: feminarum gaudia insignia erant, expressions of delight, L.: quibus gaudiis exsultabis?: gaudia quanta fuerunt! H.: mea gavisurus gaudia, T.: scin me in quibus sim gaudiis?T.—Prov.: Gaudia principium nostri sunt doloris, O.—Person.: mala mentis Gaudia, i. e. Malice, V.—Sensual pleasure, enjoyment(usu. plur.): pestiferum, L.: dediti corporis gaudiis, S.: impermissa, H.: gaudia sumit, O.: Gaudia quanta tuli!enjoyed, O.: quanti sibi gaudia constent, Iu.—A joy, cause of joy, source of pleasure, delight: duci falso gaudio, T.: gaudium clade foedatum est, L.: fugiunt tua gaudia, O.
-
…ab omni non modo fortuna verum etiam spe derelictis conflatam improborum manum. hic tu qua laetitia perfruere, quibus gaudiis exsultabis, quanta in voluptate bacchabere, cum in tanto numero tuorum neque audies virum bonum quemquam neque videbis ad…
Cicero, in Catilinam
-
…; fuere item, qui inimicos suos cognoscerent. Ita varie per omnem exercitum laetitia, maeror, luctus atque gaudia agitabantur .…
Sallust, Catilina
-
…praesenti flere puellae ; non nihil aspersis gaudet Amor lacrimis aut si despectus potuit mutare calores, sunt quoque translato gaudia servitio. mi neque amare aliam neque abhac desistere fas est Cynthia prima fuit, Cynthia finis erit. Tu…
Propertius, Elegies
-
…, ac turpis Egestas, terribiles visu formae Letumque, Labosque ; tum consanguineus Leti Sopor, et mala mentis Gaudia, mortiferumque adverso in limine Bellum, ferreique Eumenidum thalami, et Discordia demens, vipereum crinem vittis innexa cruentis…
Vergil, Aeneid
-
…furoris ; sunt maiora, quibus, Basse, perire iuvat ingenuus color et multis decus artibus, et quae gaudia sub tacita ducere veste libet. quo magis et nostros contendis solvere amores, hoc magis accepta fallit uterque fide…
Propertius, Elegies
-
…. Hic erit hic iurata manet rumpantur iniqui vicimus assiduas non tulit illa preces. falsa licet cupidus deponat gaudia livor destitit ire novas Cynthia nostra vias. illi carus ego et per me carissima Roma dicitur, et sine…
Propertius, Elegies
-
…atque miseriis mortem aerumnarum requiem, non cruciatum esse ; eam cuncta mortalium mala dissolvere ; ultra neque curae neque gaudio locum esse. Sed, per deos inmortalis, quam ob rem in sententiam non addidisti, uti prius verberibus…
Sallust, Catilina
-
…novarum nimis bello favebat, mutata mente Catilinae consilia exsecrari, Ciceronem ad caelum tollere, veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli facinora praedae magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac…
Sallust, Catilina
-
…pulvis amore vacet. illic Phylacides iucundae coniugis heros non potuit caecis immemor esse locis, sed cupidus falsis attingere gaudia palmis Thessalus antiquam venerat umbra domum. illic quidquid ero, semper tua dicar imago traicit et fati litora magnus…
Propertius, Elegies
-
…tum mihi Pactoli veniunt sub tecta liquores, et legitur Rubris gemma sub aequoribus ; tum mihi cessuros spondent mea gaudia reges quae maneant, dum me fata perire volent nam quis divitiis adverso gaudet Amore nulla mihi tristi praemia sint…
Propertius, Elegies