gelidus
gelidus, icy cold, very cold, icy, frosty
- I Lit.: (Fibrenus) statim praecipitat in Lirem ... eumque multo gelidiorem facit, Cic. Leg. 2, 3, 6: caelum est hieme frigidum et gelidum, cold and frosty, Plin. Ep. 5, 6, 4: aqua, Lucr. 3, 693: aquam gelidam bibere, Cic. Cat. 1, 13, 31; cf.: gelidissimae aquae, Plin. 31, 2, 6, § 10: fontium gelidae perennitates, Cic. N. D. 2, 39, 98: fluvii, Lucr. 6, 1172: nives, id. 6, 107: pruina, id. 2, 431; 515; Verg. G. 2, 263: loca gelida propinquitate Tauri montis, Liv. 38, 27, 9: nemus, Hor. C. 1, 1, 30: valles, Verg. G. 2, 488: rupes, id. A. 8, 343: Haemus, Hor. C. 1, 12, 6: Algidus, id. ib. 1, 21, 6: Scythes, id. ib. 4, 5, 25: saxum, Lucr. 3, 892: umbrae frigoris, id. 5, 641: nox, Verg. G. 1, 287; Hor. Ep. 2, 2, 169: aether, Verg. A. 8, 28: December, Ov. Tr. 1, 11, 3: foci, i. e. never kindled, id. F. 3, 28: tyrannus (i. e. Boreas), id. M. 6, 711.—
- B Subst.: gĕlĭda, ae, f. (sc. aqua), water cold as ice (like frigida; cf. calida or calda, warm water): foribusque repulsum Perfundit gelida, Hor. S. 2, 7, 91: calidae gelidaeque minister; Juv. 5, 63.—
- II In partic., icy cold, cold, stiff with death, old age, or fright (poet., like frigidus): (Niobe) corporibus gelidis incumbit, Ov. M. 6, 277: artus, id. ib. 4, 247; 6, 249: vultus, id. ib. 4, 141: gelidus tardante senecta Sanguis hebet, Verg. A. 5, 395: et gelidum subito frigore pectus erat, Ov. F. 1, 98; so, pavidus gelidusque, id. M. 3, 688; cf. id. ib. 10, 423.—Hence also transf., of death, fright, etc.: gelidi vestigia leti, Lucr. 3, 530: mors, Hor. C. 2, 8, 11; Ov. M. 15, 153: metus, id. H. 11, 82; cf. formido, id. M. 2, 200: horror, id. H. 16, 67: terror, id. M. 3, 100: tremor, Verg. A. 2, 120: pallor, Ov. Tr. 1, 4, 11.—Adv.: gĕlĭde (like frigide, I.), coldly, faintly, indolently, ψυχρῶς: quod res omnes timide gelideque ministrat, Hor. A. P. 171.
contra ~a brumarum flabra
noctibus in gelidis
perpessus sit ~is glatiarum flatibus et ‥ exercitu malignorum spirituum nisi ‥
comparat eos aucis silvestribus que ‥ segetes consumantes in temporibus ~is inpinguantur
gelidos ‥ Alpes
gelido qui cultus fonte rigabis
de ciconiis hoc mirandum quod aquas ~as petant, tepidas relinquant
penitencia in aqua ~a
frigidus ex gelido prolatus viscere terrae
jam nasci gelido natum de viscere matris
si quis cibum sumpserit absque corporis necessitate ‥ cibus tunc inveniet calorem naturalem stomachi ~um
manus et brachia ~us rigor obligat, extremus flatus in arto tantum pectusculo vaporat
eum ‥ morte ~um reperit
~o per ossa tremore currente
sed Paulus gelidum non sensit vulnere virus / laedere
furias videt ‥ gemellas / ‥ / armatas gelido serpentinoque veneno
- 1. (ijs)koud, ijzig [aqua; hiems; Scythes die in koude gebieden wonen; partes -ae Aquilonis];
- 2. koel, fris [saxum; montes; antrum];
- 3. (poët.) koud (makend), stijf [mors; metus; formido koude rilling].
- gelu, icy cold, very cold, icy, frosty: Lirem gelidiorem facit: aqua: pruinae, V.: loca propinquitate montis, L.: Haemus, H.: foci, i. e. fireless, O.: tyrannus (i. e. Boreas), O.—As substf. (sc. aqua), ice-cold water, icewater: foribusque repulsum Perfundit gelidā, H.: calidae gelidaeque minister, Iu.—Icy cold, cold, stiff: corpora, O.: artūs, O.: senectā Sanguis, V.: frigore pectus, O.—Chilling, stiffening: mors, H.: metus, O.: tremor, V.
-
…atque in visceribus rei publicae. Vt saepe homines aegri morbo gravi, cum aestu febrique iactantur, si aquam gelidam biberunt, primo relevari videntur, deinde multo gravius vehementiusque adflictantur, sic hic morbus qui est in re publica…
Cicero, in Catilinam
-
…precesque, Tros ait Aenea Cessas Neque enim ante dehiscent attonitae magna ora domus. Et talia fata conticuit. Gelidus Teucris per dura cucurrit ossa tremor, funditque preces rex pectore ab imo Phoebe, graves Troiae semper miserate labores…
Vergil, Aeneid
-
…fastu saepe venit magno faenore tardus Amor. Tune igitur demens, nec te mea cura moratur an tibi sum gelida vilior Illyria et tibi iam tanti, quicumque est, iste videtur, ut sine me vento quolibet ire velis…
Propertius, Elegies
-
…parte tamen vigilat. Quaerit quoque namque reperta fistula nuper erat, qua sit ratione reperta. Tum deus Arcadiae gelidis in montibus inquit inter hamadryadas celeberrima Nonacrinas naias una fuit ; nymphae Syringa vocabant. Non semel et satyros eluserat…
Ovid, Metamorphoses
-
…Daedalus, ut fama est, fugiens Minoïa regna, praepetibus pennis ausus se credere caelo, insuetum per iter gelidas enavit ad Arctos, Chalcidicaque levis tandem super adstitit arce. Redditus his primum terris, tibi, Phoebe ,…
Vergil, Aeneid
-
…, quorum fastigia turpi pallebant musco stabantque sine ignibus arae. Ut templi tetigere gradus, procumbit uterque pronus humi gelidoque pavens dedit oscula saxo atque ita si precibus dixerunt numina iustis victa remollescunt, si flectitur ira deorum, dic…
Ovid, Metamorphoses
-
…noxae sit ubique repertum, enumerare minor fuit ipsa infamia vero. Maenala transieram latebris horrenda ferarum et cum Cyllene gelidi pineta Lycaei Arcadis hinc sedes et inhospita tecta tyranni ingredior, traherent cum sera crepuscula noctem. Signa dedi venisse…
Ovid, Metamorphoses
-
…canit de pectore carmen et matutinis acredula vocibus instat, vocibus instat et assiduas iacit ore querellas, cum primum gelidos rores aurora remittit. fuscaque non numquam cursans per litora cornix demersit caput et fluctum cervice recepit. Videmus haec…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…est ales Avis lato sub tegmine caeli. Capiti autem Equi proxima est Aquari dextra totusque deinceps Aquarius. Tum gelidum valido de pectore frigus anhelans corpore semifero magno Capricornus in orbe ; quem cum perpetuo vestivit lumine Titan, brumali…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, ut si quis aestuans, cum vim caloris non facile patiatur, recordari velit sese aliquando in Arpinati nostro gelidis fluminibus circumfusum fuisse. non enim video, quo modo sedare possint mala praesentia praeteritae voluptates sed cum is dicat…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes