gradatim
gradatim, step by step, by degrees, little by little, gradually
grădātim, adv. [gradus],
- step by step, by degrees, little by little, gradually (class.; syn.: sensim, paulatim, pedetentim): nihil ita pedetentim et gradatim tum accessus a te ad causam facti, tum recessus, ut, etc., Cic. Fam. 9, 14, 7: gradatim ascendere, id. de Or. 3, 61, 227; cf. id. Part. 15, 54: quid opus erat te gradatim istuc pervenire? Sumpsisses tuo jure. Quid autem est istuc gradatim? id. N. D. 1, 32, 89; cf.: gradatim respondens, id. Tusc. 1, 24, 57: ad pauciores deducere, id. ib. 2, 65, 164: cum gradatim sursum versus reditur, id. Or. 39, 135: captiosissimo genere interrogationis utuntur, cum aliquid minutatim et gradatim additur aut demitur, id. Ac. 2 (Luc.), 16, 49; Varr. R. R. 3, 5, 4; Plin. 33, 4, 21, § 76: quos non una ut dicitur pertica, sed distincte gradatimque tractavi, Plin. Ep. 8, 2, 8; Gell. 14, 7, 9: amicos habere, by gradations, i. e. of different grades, Plin. Ep. 2, 6, 2.
gradātim, Adv. (gradus), I) Schritt für Schritt, Cic. u.a. – II) stufenweise = nach und nach, Cic. u.a.
verborum gressibus ~im spatiantes
ex utraque ‥ parte ~im motis legionibus, mox ‥ clamor exoritur, dein hinc inde concurritur
~im ‥ oportet ut descendat in hac scala, cum sic descendere statuerit natura omnia que descendunt, quia gradus nullus scale ‥ omitti poterit ‥ quin per eam gradiatur
sunt et alia arma quarteriata ingradata ‥; et vocantur ingradata quia colores inseruntur ~im unus in alium
dedi ‥ shopam diversorum graduum ‥ in villa Oxonie ‥ et continet unum celarium cum diversis solariis ~im superedificatis
crescente ~im ‥ providentia consilii salutaris
~im vero praefatus Felix semper ad pejora descendit
emphasis, i. e. exaggeratio quod ~im crescit
ut sic per etatem, gradus, sic amplius quoque virtutum passibus per vite merita ~im ascenderet
motus ‥ cum sit agentis in patiens paulatim et non subito, hoc est per deficientiam virtutis agentis ~im et virtutis patientis cum resistentia erit mora in motu
climax [Hermetis ] appellata est quia ~im ab una ȝ usque ad xx ascendit, ita ‥ ut per singulos gradus quaterne species componantur
influencia ‥ incipit a primo principio et protenditur ~im per media usque ad infimam creaturam
incipe a superbia et omnes ipsius ramos inquire ‥ et sic ~im [ME: ] inferius procede usque ad ultimumreawe birewe
natura ‥ nichil agit subito sed ~im sensimque
libri ‥ domus secundum ‥ ordinem sint partiti: custos primo ‥ recipiat ‥ deinde senior socius ‥ et post graduatim omnes reliqui
magister J. [cancellarius ] osculabatur primo decanum, et sic ~im confratres de capitulo
a prole ‥ Dei inchoans post nepotum ‥ progeniem ~im produxit
Gerardus de C. et heredes sui ~im inde huc usque explecia receperunt
graduales tres habemus partes [ecclesie militantis ] graduatim distinctas
ad oracionem post eum [sc. sacerdotem ] ~im debent stare [sc. diaconus et subdiaconus ]
gradale sic dicitur a gradalibus in tali libro contentis; stricte tamen ponitur ‘gradale’ pro eo quod ~im ponitur [v. l. cantatur ] post epistolam
grădātim (14) (gradus), par degrés, graduellement : Cic. Nat. 1, 89 ; de Or. 3, 227.
- 1. stap voor stap;
- 2. (metaf.) trapsgewijs, langzamerhand [honores assequi; ~ istuc pervenire].
gradātim
adv.
- gradus, step by step, by degrees, little by little, gradually: (honores) adsequi: ascendere: respondens.