herba
herba, an herb, grass, green blades, herbage, turf
a snake lurks in the grass
- springing vegetation, grass, green stalks or blades, green crops, herbage, an herb (cf.: gramen, faenum, caespes, glaeba): herba cubile Praebebat, multa et molli lanugine abundans, Lucr. 5, 816: in molli consedimus herba, Verg. E. 3, 55: cum ceteris in campo exercentibus in herba ipse recubuisset, Cic. de Or. 2, 71, 287: abicere se in herba, id. ib. 1, 7, 28: fusus per herbam (agricola), Verg. G. 2, 527 al.: invitant (Pecudes) herbae gemmantes rore recenti, Lucr. 2, 319; so, gemmantes rore, id. 5, 461: herbae rore vigentes, id. 2, 361: teneras per herbas Ludere, id. 1, 260: nova tum tellus herbas virgultaque primum Sustulit, id. 5, 790: ex quibusdam stirpibus et herbis, Cic. N. D. 2, 64, 161: corona ex asperis herbis et agrestibus, id. Div. 1, 34, 75; cf. ib. 2, 32, 68: quas herbas pecudes non edunt, homines edunt, Plaut. Ps. 3, 2, 23 (812) sq.; cf.: fungos, helvellas, herbas omnes ita condiunt, ut nihil possit esse suavius, Cic. Fam. 7, 26, 2: herbis vivis et urticā, Hor. Ep. 1, 12, 7: solstitialis herba, Plaut. Ps. 1, 1, 36 (38): interim mores mali Quasi herba irrigua succreverunt uberrume, id. Trin. 1, 1, 9 (31): fallax veneni, a poisonous plant, Verg. E. 4, 24: nulla neque amnem Libavit quadrupes, nec graminis attigit herbam, a blade, id. ib. 5, 26; cf. Ov. M. 10, 87: et sulcis frumenti quaereret herbam, young crop, Verg. G. 1, 134: novitates si spem afferunt, ut tamquam in herbis non fallacibus fructus appareat, etc., Cic. Lael. 19, 68; cf.: primis segetes moriuntur in herbis, Ov. M. 5, 4: Ceres dominum primis fallebat in herbis, id. F. 4, 645.—So prov.: saepe audivi, inter os atque offam multa intervenire posse; verum vero inter offam atque herbam, ibi vero longum intervallum est, Cato ap. Gell. 13, 17, 1; cf.: sed nimium properas et adhuc tua messis in herba est, Ov. H. 17, 263; and: egone, qui indolem ingenii tui in germine etiam tum et in herba et in flore dilexerim, nunc frugem ipsam maturae virtutis nonne multo multoque amplius diligam? Front. Ep. ad Anton. 1, 5 Mai.: omnis illa laus ... velut in herba vel flore praecerpta ad nullam certam et solidam pervenit frugem, Tac. Dial. 9, 5.—Prov.: herbam dare, to own one's self beaten: herbam do cum ait Plautus, significat: victum me fateor; quod est antiquae et pastoralis vitae indicium. Nam qui in prato cursu aut viribus contendebant, cum superati erant, ex eo solo, in quo certamen erat, decerptam herbam adversario tradebant, Paul. ex Fest. p. 99 Müll.; cf. Serv. Verg. A. 8, 128; Varr. ib.; Plin. 22, 4, 4, § 8; Att. and Afran. ap. Non. 317, 18 and 20.—
- II Transf., weeds, useless plants: officiant laetis ne frugibus herbae, Verg. G. 1, 69; 2, 251; cf. id. ib. 2, 411; Plin. 18, 30, 72, § 300.
ut pecus agrestes ex prato vellicat herbas
[mons ] variis ~arum floribus depictus
apis ‥ super multiplices ‥ ~arum, holerum, fruticum flosculos descendit
sicut terra innumerabiles ~as et arbores ‥ profert
~a, ‥ inde herbosus ‥ et inde herbositas ‥, hec herbula ‥ et hoc herbarium ‥ et herbesco
arbores et ~as multum animalia bruta precedunt
jusquiamus ‥ hec ~a insana vocatur quia usus ejus periculosus
videtur quod herba sit proprie in una solis periodo secundum accessionem et recessionem complet etatem naturalem et augmentum naturale et decrementum, et etiam semel tantum semen profert de eodem stipite, licet forte pluries de eadem radice erumpat in herbam sementivam; arbor vero sit que pluribus solis periodis permanens de eodem stipite pluries fructificat
hec arba,a herbe
affodillus harba est
ut ‥ viridibus ~arum fasciculis et ‥ hortorum holusculis vesceretur
reficiantur pane tantum et aqua et ~is crudis
preferebat ‥ ferino ritu, carnibus viz. et ~is, vitam cum libertate sustentare
custos infirmitorii ‥ recipit ‥ olera et ~as ad potagium faciendum
pro diversis ~is emptis pro pulmento domini
filecteria ‥ diabolica vel erbas ‥ suis vel sibi inpendere ‥ v annos peniteat clericus
~as medicinales ‥ gratanti animo accepi
accurrunt medici mox Hippocratica secta: / hic venas fundit, herbas hic miscet in olla
miscebant [lapides ] etiam cum ~arum confectionibus unde vulnerati sanabantur
si quis culpabilis per ‥ ~as maleficas [(AS: ] diabolicas peccatum suum ‥ detegere volueritwyrto yfelwyrcendo
tam fructus ‥ quam ipsa ~a
campi ibidem ultra modum destruebantur illo anno ex superhabundancia malignarum ~arum
ecce loci spatium ‥ /‥ viridi ‥ venustius herba
dedi ‥ burgensibus meis de K. communionem in boscis ‥ et silvis, in ~is et herbagiis(
in estivo tempore quando equi ~am commedunt herbagium competenter ‥ inveniemus(
semper in insidiis, semper in dolo, semper propinans sub melle venenum, semper latens anguis in ~a
cum totum fecisse putas, latet anguis in herba(
~a pro lx equis iij s.
in ~a pro equis ij s. v d.
in marescalcia, prebenda et ~a j equo ‥ empto
si boves suos in hieme, dum sunt ad ~am, adeo mane sicut voluerit invenire non potent quando debet arare domino ‥
~a Aaron []: ~a Aaron, i. pes vituli calf’s foot
~a Christophori [(?) ]: dentur illa que valent contra venenum, ut ipericon, ~a Christophori, †egetea nigraflowering fern
~a Christofori similis est arnoglesse, sed habet folia majora et albiora et, secundum aliquos, est pellicaria minor, oculus Christi
~a Christofori est arnoglosse similis sed minora habet folia et albiora, florem habet croceum et durum
~a Gorberti [(?) ]: unguentum ad plagam et scabiem: accipe ‥ consolidam majorem ‥ ebulum, ~a [goutweed sic ] Gorberti [etc. ]
~a Lucii []: ~a Lucii, quam oves cece quandoque tangentes ‥ visum recipiunt plant said to cure blindness
~a Martis []: turk’s cap lily (Lilium martagon )mortagon , ~a Martis
~a Roberti []: potio fit de ~a Roberti, ~a Galteri [ herb Robert, crane’s bill (Geranium Robertianum )etc. ]
cum decoctione consolide minoris et ~e Roberti et ‥ celidonie
~a Roberti, herba cancri,herbe Roberte et pes milvi idem
~a Roberti similis [est ] aquilarie, fetet et habet stipitem tortum ‥ et geniculatum ‥ et valet contra cancrum
~a Roberti, i.herbe Robert , i.chareuille
herbe Robert , ~a Roberti
~a S. Johannis []: ~a perforata que vocatur ~a S. Johannis vel ipericon St. John’s wort (Hypericum perforatum )
fuga demonum, ~a S. Johannis
~a S. Johannis, ypericon, scopa regea, triscalamus, herba perforata, fuga demonum idem, G.herbe Johan , A.Seynt Jones uurt
herbe Jon’ , ~a Johannis, fuga demonum
~a S. Mariae []: costmary or tansy (Chrysanthemum tanacetum )
menta romana, ~a S. Marie
~a S. Marie, solsequium,rodeworte, holy gold, Seynt Mary gold
~a S. Pauli [(?) ]: ~a S. Pauli, spargula etspurrey spurge et herba cruciata idem
~a S. Petri []: ~a S. Petri, primula veris idem cowslip (Primula veris )
~a S. Petri, ~a paralesis idem, plures habet flores. G.maierole , A.cousloppe
cowslope , ‥ ~a Petri, vel ~a paralisus
~a Veneris []: vervain (Verbena )
~a Walteri [(?) ]: ~a Galterilily of the valley
~a Walteri, herba sanativa,herbe Walter’ idem
~a Walteri habet stipitem rectum aliquantulum et divisionem foliorum per gradus ‥ redolet ut museum, G.muge de boys
~a Yve [(?) ]: ~a Yve, respice in cornu cervinumbuck’s horn plantain (Plantago coronopus )
multam fruges in ~a ‥ minorem in granis spem promittunt
cultus et ecclesiae fucatur sanctio priscae / ni coquat emersas calor ecclesiasticus herbas
laborabit serpens venenum diffundere ne ~e in messes proveniant
- 1. halm, stengel [graminis];
- 2. (sg. en plur.) gras, grasveld; ➤ -ā requiescere; ~ viridis; -ae tenerae;
- 3. plur. weide, grasland; ➤ armenta per -as errant;
- 4. (sg. en plur.) jong gewas [recens; sterilis; -ae non fallaces]; ➤ frumenta in -is sunt staan in de halm; segetes primis moriuntur in -is in de eerste halm, direct bij het opkomen; Ceres dominum primis fallebat in -is;
- 5. kruid, plant [palustres moerasplanten; veneni giftige plant];
- 6. keukenkruid; ➤ -as condire;
- 7. geneeskrachtig kruid [salutaris; fortis]; ➤ vulnus -is curare;
- 8. (poët.; postklass.) onkruid [mala];
- 9. (poët.; postklass.) toverkruid [potens]; ➤ revocatus -is.
Herba aluminis, in Constit. Sicul. lib. 1. tit. 84 :
Granaterias, piscarias,Herbas aluminis, et generaliter omnia, quæ per nostram curiam procurantur.
Debet dare dictus hortulanus quotidie Conventui... de Herbis domesticis horti, aliquando de bonis, aliquando de aliis, sicut sunt caules, spinargia, porri, etc.
Venenorum plura sunt genera, plura nomina sunt, diversi etiam effectus. Aliud ex radicibus Herbarum contrahitur, aliud ex animalibus mortiferis reservatur, etc.Lex Salica tit. 21. § 1 :
Si quis Herbas alii dederit bibere, et mortuus fuerit. Herbas haurire,apud Gregorium Turon. lib. 6. cap. 35. Formulæ veteres cap. 34 :
Ego Herbas maleficas, nec potiones malas nunquam temperavi, nec bibere dedi, per quod ipse infirmus, vel insanus fuisset, aut vitam suam perdere debuisset. Herbarum venenaapud eumdem Gregorium Turon. lib. 2. Hist. cap. 9. lib. 4. de Mirac. S. Mart. cap. 36.
Herbas incantare, apud S. Audoenum in Vita S. Eligii lib. 2. cap. 15.
Herbas, quæ ad maleficia pertinent, super se haberevetantur campiones, in Lege Longob. lib. 2. tit. 55. § 11. S. Anselmus lib. 3. Epist. 23 :
Qui Herbas quæsierit mulieri, quibus virum suum interficeret.Pirminius in excerpt. de libris canonicis :
Characteres, Herbas, succinum, nolite vobis vel vestris appendere.Sic lego. Claudianus lib. 1. in Rufinum :
Vide Concilium Triburiense ann. 895. can. 50. Martin. Bracarensem cap. 74. Reginonem lib. 2. cap. 5. § 8. etc..... Nec me latuere fluentes Arboribus succi, funestarumque potestas Herbarum, etc.
Herbam dare, porrigere, veteres dicebant alia omnino notione, de qua sic Festus :
Herbam do, cum ait Plautus, significat, victum me fateor : quod est antiquæ et pastoralis vitæ indicium ; nam qui in prato cursu aut viribus contendebant, cum superati erant, ex eo solo, in quo certamen erat, decerptam herbam adversario tradebant.Vide Erasmum Centur. 9. Adag. 78.
herbas dare. Lambertus Ardensis pag. 80 :
Veneno in cibis accepto, vel potibus Inherbata, ibi statim mortua est.MS. :
MS. :Et Enherberent maint chevalier vaillant.
MS. :Un de ses jors vous fera Enherber.
Et le fist vostre frere mortir et Enherber.
Mori ab Herbada, in Chron. Petri IV. Reg. Arag. apud Carbonellum fol. 199. v. Alius Poëta :
Sous gist le frais serpent en herbe, Fuiez enfans, car il Enherbe.
Enierber, eodem sensu, apud Phil.
Mouskes:
Li buens empereres hardis De Coustantinoble Henris, C'on avoit appelliet Dango, Fu Enierbés et vesqui po.
Herberger.
Clamant et filii negligentes matrem Herbariam et meretricem.Halitgarius in Pœnitent. cap. 10 :
Herbarius vir aut mulier, interfectores infantum, etc.
Si quis ariolos, id est, sortilegos, prædicatores vel Herbarios veneraverit, aut secutus fuerit, tribus annis pœniteat et eleemosynas faciat.
Seu stria, aut Herbaria si sit.
Si aliquis vir vel mulier alicui maleficium aliquod, vel Herbariam dederit manducare vel bibere, vel fecerit aliquid, quod perire debeat, aut amens esse, etc.Adde Decreta Veneta fol. 41. verso. Alias
Herbarios faciet, qui scilicet herbas sollerti arte collectas ad medelam laborantium servent.Plinius quoque
Herbariosvocat, qui medicas herbas legebant ac vendebant.
Quam plurimi utriusque sexus, mulieresque, aliquæ et vetulæ, et conversi, rustici, nonnullique apothecarii et Herbarii quamplures... venientes ad villam Parisiensem gratia practicandi, etc.
Herbeléevocabant nostri potionem medicam ex herbis confectam. Mirac. MSS. B. M. V. lib. 2. ubi de Medicis :
Bon pain, bon vin et le bon air Aim' assez miex, par S. Wistasse, Que tous lor orinaus ne face, Ne que toutes lor Herbelées, Qui tantes bourses ont boulées.
Almanus quasdam sibi injustas consuetudines usurpavit : quibus se deliquisse cognoscens ... prorsus abdicavit, videlicet, exactionem quam vulgo Tolpri vocant, sive Herbam aut corvedas.Vide Herbagium.
- 1 FER-, an herb, grass, green blades, herbage, turf: in molli consedimus herbā, V.: abicere se in herbā: fusus per herbam, V.: corona ex asperis herbis: herbas omnīs condiunt: herbis Vivis et urticā, H.: (Fennis) victui herba, Ta.: herbae fortes, O.: salutares, O.: herbis curare volnus, L.: fallax veneni, a poisonous plant, V.: graminis, a blade, V.: frumenti, young shoots, V.—Fig.: laus velut in herbā praecepta, i. e. gathered too soon, Ta.—Prov.: adhuc tua messis in herbā est, O.—Weeds, useless plants: officiant ne frugibus herbae, V.: sterilis, Cu.
-
…est, opiferque per orbem dicor, et herbarum subiecta potentia nobis ei mihi, quod nullis amor est sanabilis herbis nec prosunt domino, quae prosunt omnibus, artes. Plura locuturum timido Peneia cursu fugit cumque ipso verba inperfecta…
Ovid, Metamorphoses
-
…tempore cuiquam contigit ut simili posset amare fide. invidiae fuimus non me deus obruit an quae lecta Prometheis dividit herba iugis non sum ego qui fueram mutat via longa puellas. quantus in exiguo tempore fugit amor nunc primum longas…
Propertius, Elegies
-
…certior, in vacuo quae vulnera pectore fecit. Inventum medicina meum est, opiferque per orbem dicor, et herbarum subiecta potentia nobis ei mihi, quod nullis amor est sanabilis herbis nec prosunt domino, quae prosunt omnibus ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…at tu, quisquis es, hoc poteras mecum considere saxo, Argus ait, neque enim pecori fecundior ullo herba loco est, aptamque vides pastoribus umbram. Sedit Atlantiades et euntem multa loquendo detinuit sermone diem iunctisque canendo vincere…
Ovid, Metamorphoses
-
…; cum sol tellure sub alta est, claudit et indigno circumdat vincula collo. frondibus arboreis et amara pascitur herba, proque toro terrae non semper gramen habenti incubat infelix limosaque flumina potat. Illa etiam supplex Argo cum bracchia…
Ovid, Metamorphoses
-
…pabula laeta corpora deponunt et candens lacteus umor uberibus manat distentis, hinc nova proles artubus infirmis teneras lasciva per herbas ludit lacte mero mentes perculsa novellas. haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur, quando alid ex alio reficit natura…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…quae sit ; at illa patrem sequitur sequiturque sorores et patitur tangi seque admirantibus offert. Decerptas senior porrexerat Inachus herbas illa manus lambit patriisque dat oscula palmis nec retinet lacrimas et, si modo verba sequantur, oret opem nomenque…
Ovid, Metamorphoses
-
…extitit corona ex asperis herbis, et quidem subita. itane Censes ante coronam herbae extitisse quam conceptum esse semen herbam autem asperam credo avium congestu, non humano satu ; iam, quicquid in capite est, id coronae simile…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, quo cum essent usae non morerentur, capras autem in Creta feras, cum essent confixae venenatis sagittis, herbam quaerere quae dictamnus vocaretur, quam cum gustavissent sagittas excidere dicunt e corpore ; cervaeque paulo ante partum perpurgant se…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…mentis ad gloriam ; quae studia in his iam aetatibus nostris contractiora esse debent, in adulescentia vero tamquam in herbis significant quae virtutis maturitas et quantae fruges industriae sint futurae. etenim semper magno ingenio adulescentes refrenandi potius a gloria…
Cicero, pro Caelio