hospitale
- 1. (postklass.) logeerkamer; plur. gastenhuis;
- 2. (Laatl.) (ook plur.) zieken-, armenhuis.
Actum apud Hospitale juxta Corbolium, anno Dominimccxlviii. mense Junii.
Hæc cum dixissent Apostoli,Lib. 8 :deportati sunt ad Hospitalia magi, etc.
Cœperunt circumire omnium peregrinorum Hospitales, etc.Occurrit præterea apud Gregorium Turon. lib. 6. cap. 10. et lib. de Miracul. cap. 53. Flodoardum lib. 4. Hist. Rem. cap. 10. etc. Est etiam
Consideret quoque tua diligentia in eleemosynis, ubi Xenodochia, id est, Hospitalia fieri jubeat, in quibus sit quotidiana pauperum et peregrinorum susceptio.
Hic autem præfatus Antistes .... Hospitalem B. Petro Apostolo ... a fundamentis noviter construens diversa illic domorum ædificia decoravit.Et pag. 152 :
Hospitale S. Peregrini, etc. Hospitale pauperum,in Regula Sanctimonialium canonice viventium cap. 38. ex Concilio Aquisgranensi, in Concilio Tullensi ann. 859. cap. 14. in Statutis antiquis Corbeiensibus lib. 1. cap. 4.
Nobis competens et venerabile videtur, ut hospites, peregrini, et pauperes susceptiones regulares et canonicas per loca diversa habeant.Vide Jacobum a Vitriaco lib. 3. Hist. Occid. cap. 29. Privilegium Joannis VIII. PP. in Synodo Tricassina ann. 878. pro Monasterio Floriacensi Epist. 13. etc.
Hospitale pauperum Vendonsa cum appendiciis suis ; ...... decimæHospitalibus divitum vel pauperum.
Quæ sancti homines gentis illiusin Gallia
construxerunt, in Concilio Meldensi can. 40. et in Capitul. Caroli C. tit. 6. cap. 40. tit. 21. cap. 10. De his ita Gretzerus lib. 1. Observat. ad Vitam S. Willibaldi cap. 19 :
Dubium non est, talia xenodochia, seu diversoria, seu Hospitalia (sic enim nominantur in vetustis monumentis) primitus ædificata fuisse, præcipue pro Hibernis, qui veteres Scoti erant, vel potius pro omnibus, qui ex Britannicis insulis in Germaniam fidei propagandæ gratia se contulerant. Posteris tamen temporibus soli Scoti juniores, qui veterum Scotorum, hoc est, Hibernorum colonia sunt, et Septentrionalem Albionis (quæ nunc Anglia) partem tenent, jus in Scotica Monasteria sibi vendicant, neque ullum, nisi fallor, Hibernum aut Anglum suam in congregationem cooptarent.De Scotorum in Germania Monasteriis vide præterea Rhenanum lib. 2. Rerum German. pag. 96. Hundium in Metropoli Salisburgensi pag. 266. Miræum in Diplomat. Belg. lib. 2. cap. 22. et Innocent. Cironum lib. 1. Observat. Jur. Canon. cap. 13.
Domus hospitum, apud Victorem III. PP. lib. 2. Dial. in Chronico Montis Sereni ann. 1199. 1205. apud Hugonem de S. Victore lib. 3. de Claustro animæ, Joannem Italum in Vita S. Odonis Abb. Cluniac. lib. 1. pag. 23. in Chartis Alemannicis Goldasti n. 57.
Domus Hospitalis, in libro Ordinis S. Victoris Parisiensis MS. cap. 17. in Vita Godefridi Comitis Campebergensis cap. 38. et apud Sugerium lib. de Administr.
Hospitium, apud Cæsarium lib. 1. Miracul. cap. 13. et in formula 32. ex Baluzianis
Cella Hospitum, in Addit 1. Capitul. cap. 34.
Cellulas Hospitalesdixit Paulinus Nolan. Epist. 10. extrema.
Insuper etiam concedimus... ad Hospitale ejusdem Cœnobii, infra ipsum Monasterium, mansum unum, et in villa Ampleias mansosii. atque in Rulliaco sericos duos.
Hospitalem domum instituit, ut ibi supervenientes hospites certis et incertis horis reciperentur, etc.Tabularium Vindocinense Thuanum Ch. 19 :
Venit itaque jussu illius in Capitulum nostrum, ipso in Hospitali remanente.
hospitanturseu repositæ sunt plurium Martyrum reliquiæ, eodem nomine appellatur in Codice Ms. ann. circ. 400. ejusd. eccl. :
In cryptis est Hospitale, quod dicitur Sanctus locus fortium, eo quod pridem multitudo martyrum ibi passa fuerit martyrium, quorum corpora in magnæ profunditatis puteum ibidem factum de tyrannorum mandato projecta fuerint.
Hospitum denique loca non longe a vestra civitate duo constituimus, unum ad pauperes recipiendos, alterum ad nobiles viros undique confluentes.
Et Hospitalis nobilium accipiat nonam ex villis ipsius Abbatiæ secundum antiquam consuetudinem, et habeat Cauciacum simul cum signariis de Pionne : et Hospitalis peregrinorum accipiat decimam, et habeat Hatonis curtem, etc.
curtemspectant. Testamentum Tellonis Episc. Curiensis ann. 767. apud Mabill. tom. 2. Annal. pag. 708 :
Tabulata, torbaces, vel alia Hospitalia, vel cellaria, et quidquid ad ipsam curtem pertinet, omnia ex integro, etc.
Hospessive
Mansionarius. Charta Roberti de Cortiniaco ann. 1216. apud Thomasserium Consuet, Bituric. pag. 83 :
Quicumque in parrochia Cellensi possessionem suam habuerit, nihil ex ea perdet pro quocumque forisfacto, nisi adversus nos, vel aliquem de Hospitalibus nostris forisfecerit.
Brunet:
Non possunt Hospitalerii... facere devendudam in palude.
Hostelier. Utitur Lucas Tudens. lib. 3. contra Vald. cap. 14.
Hospitalarius, seu cui cura est hospitii Monachici, in Usibus antiquis Cisterciensibus cap. 74. 75. 80. 87. etc. in Chronico Montis Sereni anno 1210. pag. 92. Qui et
Hospites, qui sunt peregrini, vel qui non pro alia causa, quam animarum suarum adveniunt, custosAimoinus de Mirac. S. Bened. cap. 3 :hospitii cum omni recipit benignitate : quidquid ejus opus fuerit, a Cellerario quærit, etc.
Leutherius.... Monachus habitu, suscipiendorum hospitum tunc delegatus ministerio.Tabul. Vindocinense Thuanum Ch. 52 :
Respondit fuisse conventionem, ut si veniret in Hospitale nostrum semel aut bis in anno, reciperemus eum sicut Fratrem nostrum,... interrogavit eum Prior noster, si fuisset locutus cum Monacho Hospitalario, etc. Frater Hospitalis,in Statutis Ord. Præmonstrat. dist. 2. cap. 15.
Custos Hospitum, apud Udalricum loco citato, et Bernardum Mon. in Consuetud. Cluniac. cap. 9.
Et in mandato pauperum debet providere Hospitalerius Deauratæ de aqua calida et de aqua frigida pro temperando.
Magistro grangiæ, cura incumbit. Regula Conversorum Ord. Cisterc. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 1650 :
Hospitalarius Grangiæ, si quis ei fratrum signum fecerit loquendi, locum habet designatum, in quo loqui poterit. Si autem magister extra fines grangiæ fuerit, poterit Hospitalarius per totam curiam cum omnibus loqui.
Ostelleurnuncupatur
Hospitalariusin Charta ann. 1360. ex Chartul. 23. Corb.
Hospitarius major... in hospitali assidue commorari debet et nocte jacere, ut ea, quæ inibi continentur, custodiat, et paratus sit omni tempore advenientes quosque, quos recepi oportet, sicut oportet, recipiat, etc.Bernardus Mon. in Consuet. Cluniac. MSS. cap. 10 :
Hospitario pertitinet omnes hospites, qui equis vadunt, hospitari : peditibus vero, qui tales non sunt, ut velint ire ad eleemosynariam, cum hospitantur alicubi in villa, si sint 12. aut 15. scilicet ut possit eos sine magno dispendio furnire, mittit panem, carnem, et vinum, etc.
Hospitariosubest, et ei est adjutor, in eodem libro Ordinis S. Victoris Parisiens. cap. 14. 15.
Brusselde Usu feud. tom. 2. pag.
Pro Hospitalariac. s.
Ut civitas ipsa(Salerni) antiqua mater et domus studii... sic renovata quasi paranympha scientiæ et singularium Hospitalaria Facultatum docentibus et addiscentibus se præbeat gloriosam.
Religiosi autem omnes et seculares ad vestrum Monasterium accedentes, in communi Hospitalariacomedant, vel in camera Abbatissæ, et nullatenus in cameris infra Claustrum.
Transferebant illud venerandum corpus,...... nunc in claustrum, nunc in capitulum, nunc in refectorium, nunc in Hospitariam et alia Monasterii loca.
Ordinavimus etiam libere de vinea quadam commemorationem annuam fieri obitus mei, et ut Fratribus ad plenum serviatur a Magistro Hospitatis.
Hospitalariiin Monasteriis. Bulla Pauli III. PP. ann. 1536. apud Miræum tom. 2. pag. 1051 :
Nec non una eleemosynaria, una pictanciaria, una infirmaria, una Hospitalaria, ac forsan alia officia inibi claustralia,
Declaramus, ut concessum tibi hujusmodi privilegium nullatenus extendatur ad.... cellarias, infirmarias, Hospitalarias et administrationes alias.
sanctæ Mariæ Theutonicorum in Hierusalem: Ordo institutus sub Regula S. Augustini, de quo pluribus agunt Chronicon Montis Sereni ann. 1190. Jacob. de Vitriaco in Hist. Hierosol. cap. 66. Sanut. lib. 3. part. 7. cap. 3. Franciscus Mennenius, Belloius, Fauynus, et alii, qui de Ordinibus Equestribus scripserunt. Iis alba pallia, quæ Militum Templariorum erant, deferre vetuit Innocentius III. PP. lib. 13. Epist. 125. 126.
Si ducissa Burgundiæ mihi templum vel Hospitale constituere fecerit principales debitores ;... et cum templum vel Hospitale sic fecerint mihi, etc.