implere

implere [CL] 1 to fill up (container or sim.). b to fill (stomach or sim.) with food; c (fig.). d to fill (purse) with money, line one’s pockets. ~entes calicem aqua, immiserunt pauxillulum panis Bede CuthbP 31; habentes secum binas flasculas caelia [gl.: i. e. cervisa; v. l. cibis] ~etas Felix Guthl. 44 p. 136; ad emendum oleum quo ~eantur ‥ luminaria Asser Alf. 16; debeo ~ere [AS: fyllan] presepia boum feno Ælf. Coll. 91; 1221 †temptares [l. temptatores] cervisie non temptabunt cervisiam ‥ nisi per j solum ciphum semel ~etum Eyre Worcs 609; s1376 ut cados ~eret de fulvo metallo Chr. Angl. 77.  b lento careni defruto ‥ avida viscerum receptacula certatim ~ere contendunt Aldh. VirgP 3 p. 231; ingluviem ventris squamosis piscibus implens Id. VirgV 223.  c merito clausit os a praedicanda ‥ quod velut ad meliorandum ejusdem opus creatoris cibi vetiti praevaricatione superbus ~evit Bede Hom. II 6. 234.  d suis in clero et capitulo lucris intendere et bursam ~ere Gir. SD 106. 2 to fill (space) with people or sim.; b (p. ppl. as adj. w. gen.; cf. plenus). c (of people or sim.) to fill (space). teterrimis inmundorum spirituum catervis totam cellulam suam inpleri conspexit Felix Guthl. 31 p. 102; utque tui tecum possint consistere servi / atque domus numero proprias implere sacrato Alcuin Carm. 8. 16; Map NC IV 6 f. 49v (v. esuries b).  b ~eta est igitur domus ejus discumbentium A. Tewk. Add. Thom. 7 (cf. ib. 12).  c exercitus malignorum ‥ spirituum ‥ domum ‥ ~evit Bede HE V 13 p. 312. 3 a to fill the surface of, cover. b to fill in (cavity in ground or sim.). c to fill (book) with writing or sim.. a contigit ‥ culmen domus ‥ subitaneis flammis ~eri Bede HE III 10 p. 179; 1153 vinea Domini jam saltus omnes ocupat, ~evit deserta G. Foliot Ep. 108 p. 147; s1393 aquarum ‥ inundancia ‥ apud Bury aream ~evit ecclesie Wals. HA II 213.  b s1138 (v. effumigare); ~etis etiam et obturatis terra fossatis Itin. Ric. II 28 p. 181; s1304 (v. 1 dies 3b); rex fecit ~eri fracturas illas lignis, fasciculis, et stramine G. Hen. V 11 p. 72; 1434 circa caias ~endo (v. gunnius).  c quod si omnia, que doctores vestri similia his conscripserunt, poneremus, multos ‥ libros nugarum fabulis ~eremus Petrus Dial. 32. 4 to fill (space) with abstr. or inanim., esp. noise. b (of abstr. or inanim.) to fill (space). superas implent latratibus auras [cf. Ov. Met. VII 414] Aldh. VirgV 575; Felix Guthl. 31 (v. clangisonus); carminibusque sacris naves implere Fresonum Alcuin Carm. 59. 13; catholicae fidei donec impleverat urbes / agnitione Dei Id. WillV 6. 9; hec ubi dicta dedit lacrimoso gurgite plenus / nuncius ac trepidus balatu impleverat auras Mir. Nin. 133; [Domine] triplicem implens jubilo jerarchiam J. Howd. Cant. 251.  b [vox oratorium] totum ~evit Bede HE IV 3 p. 208; ut omnes Brittaniae fines illius gratia splendoris inpleret Ib. 23 p. 256; ut illius miraculi vagabundus rumor ‥ Mediterraneorum Anglorum totos pene terminos inpleret Felix Guthl. 9; Hanv. I 422 (v. imbalsamare a); Peckham QA 8 (v. empyrius a). 5 to fill (person) with emotion or sim.. b (of emotion or sim., esp. the spirit of God or prophecy) to fill (person). 797 decoris vestri facies ‥ totas memoriae meae venas cum magna jocunditate desiderabiliter ~et Alcuin Ep. 121 p. 176; Anselm (Ep. 8) III 110 (v. evacuare 1a); s1141 cunctis igitur bona spe ipsum ~entibus W. Malm. HN 489 p. 48; Ad. Scot OP 491C (v. derogatio a).  b atque superna Dei vatem praesagmina ditem / caelitus implebant, ut nosset clausa latebris / et reserare poli posset penetralia sensu Aldh. VirgV 305; impleat aeternis Christi te gratia donis Alcuin Carm. 42. 21; P. Blois Serm. 576B (v. exinanitio 1b). 6 to fill out, complete (in quot., gram., w. ref. to sense). b to make up (numbers, weights, or sim.) from other components. infinitivus modus est qui sensum sine alio verbo ~ere non potest Bonif. AG 496.  b Bede Gen. 85 (v. decas a); senarius vero numerus primus opere et actu perfectus est et partibus suis ~etur; nam unum, duo, tria faciunt sex Alcuin Exeg. 520D (cf. id. Ep. 133: c798); c1100 aliis placuit xvj sextariis modium ~eri, aliis autem xxij, aliis vero xxiiij Eng. Weights 2. 7 to complete (period of time). Osuiu ‥ dedit filiam suam Ælffledam, quae vixdum unius anni aetatem inpleverat, perpetua ei [sc. Deo] virginitate consecrandam Bede HE III 24 p. 178; cum una quadragesimae esset ~eta septimana Ib. V 2 p. 283; Aldfrid ‥ defunctus est, anno regni sui xxo necdum inpleto Ib. 18 p. 320; 741 si ‥ praesentis vitae impleberint dies CS 160 (cf. CS 194: c762 ~everint); uno mense ~eto Asser Alf. 42; s100 impletusque est annorum numerus a nativitate Salvatoris nostri ‥ bis quinquaginta Æthelw. I 1; neque [poterat] terram retinere nisi usque ad ~etum tempus quod ipsi inter se constituerant DB I 172va. 8 to perform or carry out completely or appropriately: a (task, command, duty); b (promise, agreement, or sim.); c to fill the role (of). a ut simile quoddam huic ~eret Christi mandatum Gildas EB 69; sacrificium non est accipiendum de manu sacerdotis, qui orationes vel lectiones ‥ inplere non potest Theod. Pen. II 2. 10; ut officium episcopatus per se inplere non posset Bede HE IV 23 p. 255; non valet iter, quod proposuit, inplere Ib. V 9 p. 297; si tibi munus implesse videar amicitie L. Durh. Ep. 264 (cf. id. Hypog. 65: munus est ~etum amicitie, licet non videatur satisfactum esse doctrine); 1291 preceptum nostrum taliter †implennire quod idem episcopus ‥ de vobis grata nobis referre valeat (Lit. Papae) B. Cotton HA 224 (= Regesta PR 23812); opus [sc. predicacionis] ab illo immediato curato non potest ordinarie ~eri Pecock Abbr. 617.  b ~ere vult vota sua Theod. Pen. II 12. 13; in pignus promissionis inplendae Bede HE II 9 p. 99; 825 nihil hujus condictae condicionis ~etum est (Clovesho) CS 384; pacem pepigerunt; quod et ~everunt Asser Alf. 43; Clodoveus ‥ in eo bello vovit se futurum Christianum si vinceret; et hoc fideliter ~evit R. Niger Chr. I 50; si non posset ~ere quod promiserat Brakelond 143; s1191 veniente itaque die statuto quo Salaadinus debuerat ~ere pactum regibus promissum, nihil de eo quod promiserat adimplevit Wend. I 196; 1490 ad eas [sc. condiciones et convenciones] perpetuo ~endas obligarunt se Reg. Merton 140.  c apostolicum ~ebat virum ut ‥ profiteri posset cum apostolo ‥: ‘quis infirmatur et ego non infirmor? ’ [II Cor. xi 29] J. Sal. Anselm 1014A; partes evangelizantis ~erem P. Blois Ep. 10. 28A (v. impietas 1a). 9 (w. opere, actu, or sim.) to put into effect, practise (esp. in contrast to statements or sim.). malorum cogitationum indulgentia est si opere non ~eantur Theod. Pen. I 7. 4; 705 que omnia opere adhuc non inplebantur Wealdhere Ep. 22; haec praecepta legat devotus ut impleat actu Alcuin Carm. 62. 1; doctor erit magnus, factis qui quod docet implet Ib. 62. 83; predicat inde potens verbis quod actibus implet Mir. Nin. 493; quod plus ~evit opere quam nostra parvitas sermone possit evolvere Wulf. Æthelwold 28; omnia ‥ bene protulit ore, melius ~evit et opere V. Edm. Rich B 618. 10 to fulfil, satisfy: a (desire, wish); b (prayer, request). a praecepta Christi spernentes et suas libidines votis omnibus ~ere curantes Gildas EB 66; 716 dilectionis tuae voluntatem ‥ plenius ‥ ~ere valeo Bonif. Ep. 10 p. 8; atque implete manu quod pia mens cupiat Alcuin Carm. 9. 154; regis ‥ desiderium crescebat et ~ebatur Asser Alf. 77; ad Dei ~endam voluntatem Wulf. Æthelwold 6; vel male ut cupiat vel pejus ut cupita inpleat Pull. CM 202; 1469 ordino meos executores ut ‥ hanc meam ~eant voluntatem Wills Dublin 7.  b 716 petitionem ejus non ~evit Bonif. Ep. 10 p. 13; ut Deus omnipotens famulorum vota suorum / impleat Alcuin Carm. 99. 11. 6; ~eat Dominus omnes petitiones et exaudiat Found. Waltham 20. 11 to satisfy (law or sim.) in every respect, comply with in full. b to pay (penalty) in full. c to fulfil or enact fully (in quots., bibl. law). Bede Luke 338 (v. decuplare); qui autem quod in penitentiale scriptum est ~ere potuerit bonum [sic] est Egb. Pen. 13. 11; 10‥ (v. eques 3a); J. Sal. Pol. 592A (v. evacuare 7c).  b ? 802 si quis de judicibus hoc inplere neglexerit, poenam ‥ cogatur inplere Alcuin Ep. 245 p. 396.  c [magnus Rex] legem geminam novi ac veteris testamenti per misterium sancte crucis ~etam ostendit Lucian Chester 47; P. Blois Carm. 23. 3. 21 (v. impletio 5). 12 to fulfil: a (prophecy, destiny, or sim.); b (curse). a ut illud Esaie prophetae ‥ ~eretur Gildas EB 22; Bede HE III 14 (v. dirus c); oportebat namque inpleri somnium quod mater ejus ‥ in infantia ejus vidit Ib. IV 23 p. 255; oportebat namque ~eri somnium quod Dunstanus ‥ olim de eo se vidisse perhibebat Wulf. Æthelwold 38; jam Christus venerat, ‥ per quem ‥ est ‥ prophetia omnis ~eta Petrus Dial. 92; hic monachum profitens implet quam clericus arsit / sortem Cuthbertus, sors fuit ipse Deus L. Durh. Hypog. 69.  b omnes maledictiones ~ebuntur in te, que per prophetam ita sunt scripte: ‘fiant filii ejus orphani et uxor ejus vidua’ [Psalm. cviii 9] et cetera que secuntur Judas Story 69. 13 to realise, exemplify (bibl. or sim. quotation, proverb, etc.). c795 Aristotelicum illud in te video ~eri proverbium Alcuin Ep. 86 p. 129; Lantfr. Swith. 3 (v. evangelicus 2a); tam infidelem ‥ se reddidit et tam ingratum quod illud in psalmo scriptum in ejus sit persona satis evidenter ~etum: ‘homo pacis mee, in quo speravi ‥’ [Psalm. xl 10] Gir. SD 4; in vestra natura vidimus olim et notavimus, set et nunc plenius ~etum esse videmus illud verbum quod ‥ Ib. 36.