impleo
impleo, to fill up, fill full, make full, fill
he filled the bowl with unmixed wine
- I Lit.
- A In gen.
- α Aliquid (aliquem) aliqua re: is vomens frustis esculentis gremium suum et totum tribunal implevit, Cic. Phil. 2, 25, 63: implevitque mero pateram, Verg. A. 1, 729: foros flammis, id. ib. 4, 605: herbarum suco expresso caput impleatur, i. e. be wet all over with, Cels. 3, 18 med.; so, caput calido oleo, id. 4, 2, 1 med.: cibis vinoque venas, Liv. 26, 14, 5: manum pinu flagranti, fills his hand with, i. e. grasps, Verg. A. 9, 72: fusti istorum caput, Plaut. Aul. 3, 3, 6 (454); cf. in the comic pun: quae (dolia) nisi erunt semper plena, ego te implebo flagris, id. Cas. 1, 35 (123): tuis oraculis Chrysippus totum volumen implevit, Cic. Div. 2, 56, 115; cf. in the foll. γ: Neptunus ventis implevit vela secundis, filled, swelled, Verg. A. 7, 23.—
- β Aliquid alicujus rei (in analogy with plenus; cf. compleo): ollam denariorum implere, Cic. Fam. 9, 18, 4.—
- γ With a simple acc.: id mustum coicies in amphoram et implebis ad summum, Col. 12, 36: alter de ipsa justitia quatuor implevit sane grandes libros, Cic. Rep. 3, 8; cf. id. Ac. 2, 27, 87.—
- B In partic.
- 1 To fill with food, to satisfy, satiate: praeparatā nos implevimus cenā, Petr. 16: implentur veteris Bacchi pinguisque ferinae, satisfy, regale themselves, Verg. A. 1, 215; so, vis impleri, mid., Juv. 5, 75; cf.: se interdiu, Cels. 1, 2 fin.—
- 2 To fill, to make fleshy, fat, stout: si aqua inter cutem quem implevit, Cels. 2, 8 med.: implet corpus modica exercitatio, etc., makes fat, id. 1, 3 med.: nascentes implent conchylia lunae, fill up, fatten, Hor. S. 2, 4, 30: Nomentanae vites se frequenter implent, Col. 3, 2, 14.—Hence also of women and animals, to make pregnant, impregnate: (Peleus Thetidem) ingenti implet Achille, Ov. M. 11, 265; 4, 698; 5, 111; 9, 280; so of animals: sues implentur uno coitu, Plin. 8, 51, 77, § 205; 9, 23, 39, § 76; Col. 7, 6, 3. —
- 3 To fill up, amount to a certain measure: mensuraque roboris ulnas Quinque ter implebat, Ov. M. 8, 748: arboris crassitudo quatuor hominum ulnas complectentium implebat, Plin. 16, 40, 76, § 202; cf. id. 18, 10, 20, § 92: luna quater junctis implerat cornibus orbem, Ov. M. 2, 344; 7, 530.
- II Trop.
- A In gen., to fill, make full.
- α Aliquid (aliquem) aliqua re: impune ut urbem nomine impleris meo, Hor. Epod. 17, 59: urbem tumultu, Liv. 24, 26, 12; cf.: voce deos, Val. Fl. 2, 167: aliquem hortatibus, id. 4, 81: aliquem spe, Just. 29, 4 fin.: pectus falsis terroribus, Hor. Ep. 2, 1, 212: scopulos lacrimosis vocibus, Verg. A. 11, 274: multitudinem exspectatione vana, Liv. 36, 29, 3; 41, 5, 2: milites praeda, satisfy, id. 7, 16, 3; 25, 20, 6: omnia terrore, id. 9, 24, 8: anxiis curis, id. 1, 56, 4 et saep.: vacua causarum conviciis, Quint. 12, 9, 8; 4, 2, 114; Tac. A. 1, 22: rem alioqui levem sententiarum pondere, Quint. 9, 3, 74; cf. id. 5, 13, 56; Liv. 7, 2, 7: cum sese sociorum, cum regum sanguine implerint, have filled, covered, Cic. Agr. 2, 18, 47: se caedibus, Sil. 9, 528: te ager vitibus implet, enriches, Juv. 9, 56.— Pass.: omnia delubra pacem deum exposcentium virorum turba inplebantur, were thronged, Liv. 3, 5, 14.—
- β Aliquid (aliquem) alicujus rei: celeriter adulescentem suae temeritatis implet, Liv. 1, 46, 8: omnia erroris mutui, id. 4, 41, 7: aliquem spei animorumque, id. 7, 7, 5: aliquem religionis, id. 5, 28, 4: hostes fugae et formidinis, id. 10, 14, 20 et saep.—
- γ With the simple acc.: acta magni Herculis implerant terras, Ov. M. 9, 135; 9, 667; id. F. 1, 93: quod tectum magnus hospes impleveris, hast filled with thy presence, thy greatness, Plin. Pan. 15, 4; id. Ep. 7, 24 fin.: non semper implet (Demosthenes) aures meas, does not always satisfy, Cic. Or. 29, 104: odium novercae, Ov. M. 9, 135: implere ceterorum rudes animos, i. q. to inflame, to poison, Tac. A. 1, 31; cf.: urbs deinde impletur (sc. contagione morbi), Liv. 4, 30, 8: nondum implevere medullas maturae mala nequitiae, Juv. 14, 215: vestigia alicujus, to follow after, imitate, Plin. Ep. 8, 13, 1: ceras pusillas, i. e. to cover with writing, Juv. 14, 30; cf.: ceras capaces, id. 1, 63: tabulas, id. 2, 58: vices, Claud. VI. Cons. Hon. 432.—
- δ With the simple abl.: Minyae clamoribus implent (sc. Jasonem), fill, i. e. spur on, inflame by acclamation, Ov. M. 7, 120.—
- B In partic.
- 1 To fill up a portion of time or a number, to make out, complete, finish, end: puer, qui nondum impleverat annum, Ov. M. 9, 338: octavum et nonagesimum annum, Quint. 3, 1, 14; cf.: me quater undenos sciat implevisse Decembres, Hor. Ep. 1, 20, 27: vitae cursum, Plin. 7, 16, 16, § 75: finem vitae sponte an fato, Tac. A. 2, 42 fin.: impleta ut essent sex milia, Liv. 33, 14; cf.: cohortes conscripserat ac triginta legionum instar impleverat, Vell. 2, 20, 4: si numerum, si tres implevero, Juv. 9, 90.—
- 2 With the accessory notion of activity, to fulfil, discharge, execute, satisfy, content: ne id profiteri videar, quod non possim implere, Cic. Clu. 18, 51; cf. promissum, Plin. Ep. 2, 12, 6: munia sua, Tac. A. 3, 53: incohatas delationes, Dig. 48, 1, 5: consilium, Tac. H. 1, 16: vera bona, id. Agr. 44: fata, Liv. 1, 7, 11: utinam quam spem ille de me concepit, partes officii, Plin. Ep. 5, 56, 3; 10, 52, 2 (D): impleverim! id. ib. 1, 10, 3; Quint. 6, 1, 12: desideria naturae, Curt. 6, 2, 3: exsequiarum officium, Just. 23, 2, 8: religionis officium, Sulp.Sev. Chron. 2, 35, 3: hominis officium, Lact. Op. Dei, 20, 9: officium (opp. suscipere), id. 6, 6, 15: mandatum, Gai. Inst. 3, 161: legem, Vulg. Rom. 13, 8.—Rarely with a personal object: implere censorem, i. e. to discharge the office of censor, Vell. 2, 95 fin. Ruhnk.—
- 3 Rhet. t. t., to make emphatic, make prominent: infirma, nisi majore quodam oratoris spiritu implentur, Quint. 5, 13, 56.
B) insbes.: 1) erfüllen, sättigen, zur Genüge zu essen geben, mit Speise und Trank anfüllen, implentur Bacchi carnisque, sie sättigen sich mit usw., Verg.: si quis interdiu se implevit, Cels. – 2) schwanger od. trächtig machen, a) v. Menschen, alqam, Ov.: uterum, schwanger werden, Iustin.: mit Abl. der Leibesfrucht, ingenti illam implet Achille, Ov. – b) v. Tieren, Colum. – c) uterus tamquam implens (sc. se), gleichs. schwanger, d.i. stark, dick, fleischig, Colum. – 3) zunehmen machen, corpora (vom zunehmenden Monde), Ggstz. corpora inanire, Plin. – dah. a) aufschwellen, alqm (v. der Wassersucht), Cels.: flatus vela implet, Plin. – b) voll-, fleischig-, fett machen, implet corpus modica exercitatio, Cels.: tenuis homo implere se debet, plenus extenuare, Cels. – 4) eine bestimmte Zahl vollzählig machen, ergänzen (wie ἀναπληροῦν), a) eig.: triginta legionum instar impleverat, Vell.: ut quidquid gregi deperierit, ex fetibus impleatur, Paul. sent.: implentur validae tirone cohortes, Lucan.: implere equestres facultates, was am Ritterzensus fehlt, zuschießen, Plin. ep. – b) übtr., eine Zahl, ein Maß, eine Größe vollkommen ausfüllen, -erreichen, impleta ut essent sex milia armatorum, Liv.: in quibus eques triginta milia implebat, Curt.: modius grani sexdecim libras implet, wiegt volle 16 Pf., Plin. – arboris crassitudo quattuor hominum ulnas complectentium implet, Plin. – v. Monde, luna quater iunctis implerat cornibus orbem, Ov.: cum orbem sidus implevit (Ggstz. sidus se curvare coepit in cornua), Curt.: cum aut inchoatur luna aut impletur, Tac.
II) bildl.: A) im allg.: erfüllen, totam Italiam nominis sui, Liv.: florem iuventutis spei animorumque, mit H. u. Mut erfüllen, -beseelen, Liv.: omnia potestatis suae, Liv.: omnia terrore, omnia tumultu ac terrore, Liv. – portentum anxiis pectus implevit curis, Liv.: alqm spe, Iustin.: populares laudibus Scipionis, unter seinen L. verbreiten, Liv. – Turnum nuntius implet, Verg. – ceterorum rudes animos, dem unerfahrenen Sinne der übrigen einreden, Tac.
B) insbes.: 1) mit etw. sättigen, befriedigen, stillen, sese regum sanguine, Cic.: se caedibus, Sil. – cum osculis, cum lacrimis dolorem meum implevero, Tac.: comitum visu fruitur miseranda suarum, impleri nequit, sich nicht satt genug sehen, Val. Flacc. – 2) eine Lebenszeit vollenden, vitae cursum, Plin.: finem vitae sponte an fato, des Lebens Ende finden, Tac. – dah. implevisse mit einer Jahreszahl = so u. so viel Jahre od. das so u. so vielte Jahr verlebt haben = so u. so alt sein, quater undenos decembres, Hor.: annum septimum et sexagesimum, Plin. ep.: nondum annos quattuordecim, Plin. ep. – 3) etw. in der Rede, durch die Darstellung hervorheben, als wichtig darstellen, oft b. Quint.; s. Spalding Quint. 5, 13, 56. – 4) jmds. Stelle ausfüllen, jmd. im Amte usw. vertreten, vicem alcis, Plin. ep.: locum principem, Tac.: censorem, Vell. 2, 95. – 5) erfüllen, Genüge tun, befriedigen, ausfüllen, aures alcis (jmds. Ohr = Geschmack), Cic. or. 104. Tac. hist. 1, 90 (vgl. oben no. I, A, b): oculos insolito spectaculo, seine Augen weiden an dem ungew. Sch., Plin. pan.: promissum, das Versprechen erfüllen, Plin. ep. (so auch non polliceri, quod non possim implere, Cic.): impletum est omne consilium (Absicht), Tac.: munia sua, Tac.: officium, Eccl.: officium publicum, Plin. ep.: so auch officii partes od. bl. partes, Plin. ep. u. Ov.: spem, Plin. ep.: leges alcis, Ov.: legem, Vulg.: fata, dem Willen des Fatums entsprechen, die Verheißungen des F. ins Werk setzen, Liv.: laetitiam illius diei, zur Genüge darstellen, Vell.: vera bona, quae in virtutibus posita sunt, in vollem Maße besitzen, Tac.: non advocati fidem, sed inimici amaritudinem implesse, nicht den unbefangenen Sachwalter, sondern den ganz erbitterten Feind gemacht haben, Plin. ep. – ➳ Über die synk. Formen implesti, implestis, implerunt, implessem, implesse s. Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 340 u. 341.
➳ formes sync. : implerunt Virg. B. 6, 48, etc. ; implerint Cic. Agr. 2, 47 ; implerat Ov. M. 9, 280, etc. ; implessem Virg. En. 4, 605, etc. ; implesse Liv. 4, 41, 7 ; etc.
- 1. volmaken, volgieten, vullen [vas; fossas; amphoram ad summum]; ➤ luna impletur het wordt volle maan;
- 2. (ver)vullen, voorzien (met, van: abl.; gen.; de) [mero pateram; venas cibis; ollam denariorum de pot vullen met denariën]; (metaf.) (ver)vullen van [animum spe; pectora curis; urbem terrore; clamore aedes; animum religionis; omnia erroris mutui; hostes formidinis]; ➤ hostis oppidum sanguine militum implevit; Neptunus ventis implevit vela secundis (Verg.) deed bollen; celeriter adulescentem suae temeritatis implet (Liv.);
- 3. (metaf.) vervullen, volmaken [vestigia alcis in iems. sporen treden]; ➤ acta magni Herculis impleverant terras (Ov.); quaestionem argumentis ~;
- 4. voltallig maken, aanvullen [cohortes]; ➤ luna quater iunctis impleverat cornibus orbem (Ov.);
- 5. (een aantal, grootte, maat e.d.) volledig maken, bereiken [finem vitae, cursum vitae sterven]; ➤ puer qui nondum impleverat annum (Ov.);
- 6. (een functie) vervullen, voor iem. optreden [locum principem; censorem];
- 7. volbrengen, uitvoeren, volvoeren [consilium; fata de profetie in vervulling laten gaan, werkelijkheid laten worden; promissum zijn belofte inlossen; leges; munia]; ➤ ne id profiteri videar, quod non possim implere (Cic.);
- 8. (poët.; postklass.) verzadigen, pass. zich verzadigen (met: abl.; gen.), meestal metaf. bevredigen, stillen, tevredenstellen [se sanguine regum; milites praedā; dolorem suum lacrimis; desideria naturae; odium]; ➤ praeparatā nos implevimus cenā (Petr.); implentur veteris Bacchi pinguisque ferinae (Verg.); non semper implet (Demosthenes) aures meas (Cic.);
- 9. (poët.) zwanger maken, bevruchten [feminam; uterum generoso semine].
滿。装滿。充。— eum spei vel spe 使之大望。— ejus vestigia 全效法彼。— aures auditoris 甚悦聽者之耳。— numeros principis 滿王分。— feminas 使諸婦懷孕。Implens uterus 滿腔。懷孕。
Suggest a Translation
See an image
- PLE-, to fill up, fill full, make full, fill: libros: (harena) ora inplere solet, S.: frustis esculentis gremium suum: manum pinu flagranti, grasp, V.: gemmis caudam, cover, O.: delubra virorum turbā inplebantur, were thronged, L.: ventis vela, V.: codices earum rerum: ollam denariorum.—To fill, sate, satisfy, satiate: Implentur veteris Bacchi, regale themselves, V.: vis impleri, Iu.—To fill, make fleshy, fatten: nascentes implent conchylia lunae, H.—To make pregnant, impregnate: (Thetidem) Achille, O.—To fill up, complete: Luna implerat cornibus orbem, O.—Fig., to fill, make full: acta Herculis implerant terras, O.: urbs impletur (sc. contagione morbi), L.: ceras, cover with writing, Iu.: urbem tumultu, L.: milites praedā, satisfy, L.: lacrimis dolorem, Ta.: sese sociorum sanguine: te ager vitibus implet, enriches, Iu.: sermonibus diem, spends, O.: Minyae clamoribus implent (Iasonem), i. e. inflame, O.: inpletae modis saturae, perfectly set to music, L.: adulescentem suae temeritatis, L.: multitudinem religionis, L.—To fill up, make out, complete, finish, end: annum, O.: quater undenos Decembrīs, H.: impleta ut essent VI milia armatorum, L.: numerum, Iu.: Graecorum (poetarum) catervas, complete(by joining), H.: finem vitae, Ta.— To fulfil, discharge, execute, satisfy, content: id profiteri, quod non possim implere: partīs adsensibus, O.: vera bona, Ta.: fata, L.
-
…exstinctum est, centumque oculos nox occupat una. Excipit hos volucrisque suae Saturnia pennis collocat et gemmis caudam stellantibus inplet. Protinus exarsit nec tempora distulit irae horriferamque oculis animoque obiecit Erinyn paelicis Argolicae stimulosque in pectore caecos condidit et…
Ovid, Metamorphoses
-
…veribusque trementia figunt ; litore aena locant alii, flammasque ministrant. Tum victu revocant vires, fusique per herbam implentur veteris Bacchi pinguisque ferinae. Postquam exempta fames epulis mensaeque remotae, amissos longo socios sermone requirunt, spemque metumque…
Vergil, Aeneid
-
…quas meruere pati sic stat sententia poenas. Dicta Iovis pars voce probant stimulosque frementi adiciunt, alii partes adsensibus inplent. Est tamen humani generis iactura dolori omnibus, et, quae sit terrae mortalibus orbae forma futura, rogant…
Ovid, Metamorphoses
-
…, magister equitum, cui ructare turpe esset, is vomens frustis esculentis vinum redolentibus gremium suum et totum tribunal implevit. sed haec ipse fatetur esse in suis sordibus veniamus ad splendida. Caesar Alexandrea se recepit, felix ,…
Cicero, Philippicae
-
…inde agmine quadrato ad urbem accederet ; lautissimum oppidum nunc municipum honestissimorum, quondam colonorum, Suessam fortissimorum militum sanguine implevit ; Brundisi in sinu non modo avarissimae, sed etiam crudelissimae uxoris delectos Martiae legionis centuriones trucidavit. Inde se…
Cicero, Philippicae
-
…. Constat enim ille ambitus et plena comprehensio e quattuor fere partibus, quae membra dicimus, ut et auris impleat et neque brevior sit quam satis sit neque longior. Quamquam utrumque non numquam vel potius saepe accidit, ut…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…, in suspicionem incidit regni appetendi, non Ti. Gracchum qui conlegae magistratum per seditionem abrogavit, quorum interfectores implerunt orbem terrarum nominis sui gloria, sed eum auderet enim dicere, cum patriam periculo suo liberasset cuius nefandum adulterium…
Cicero, pro Milone
-
…totam se ad alienas porrigit utilitatis atque explicat. et reperiret et tueretur, alter autem de ipsa iustitia quattuor implevit sane grandis libros. Nam ab Chrysippo nihil magnum nec magnificum desideravi, qui suo quodam more loquitur, ut…
M. Tullius Cicero, De Republica