ΛΟΓΕΙΟΝ
About Report a problem

Menu

judicium

judicium [CL], ~ia 1 legal proceedings before a judge or judges, court action, trial. p675 retributio aequissimis ~ii lancibus trutinabitur Aldh. Ep. 4 p. 486; Alcuin Rhet. 16 (v. defensor 4a); 948 [Deus] me ‥ ~ii ‥ et legum constituit discretorem CS 860; omnis ordinis clericos ad secularia ~ia trahentes H. Bos. Ep. 16. 1441A; si in ecclesiastico ~io convinceretur [clericus] Gerv. Cant. Chr. 174; 1291 sine strepitu ~ii, etc. (v. figura 9c); littera ‥ pro ‥ heretico, ~io seculari committendo MGL I 616. 2 panel of judges, court, tribunal. b place in which judge sits, site at which judgement is made. rex ‥ decreta illi [genti] ~orum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit Bede HE II 5 p. 90; mando ‥ ut nullus episcopus ‥ causam quae ad regimen animarum pertinet ad ~ium saecularium hominum adducant (Leg. Will.) GAS 485; debent episcopi cum seculi interesse ~iis, ne permittant, si possint, ut illinc aliqua pravitatum germina pullulaverint (Quad.) Ib. 478; si quis baro comitatus contra vicecomitem placitet, potest retinere suos homines a ~io maxime si tantum de eo teneant (Leg. Hen. 30. 1) Ib. 563; in quibusdam locis utrimque eligitur ~ium, medietas ab eis quorum est negotium, et ibi testes nominati et electi sunt habendi (Ib. 31. 8) Ib. 564; et si justicia habet eum suspectum, expurget se ~io hundredi vel syre (Leg. Ed. 28. 4) Ib. 649; expurget se ~io comitatus (Ib. 38. 3) Ib. 669.  b precepit abbas ut illud sedile ‥ allatum poneretur in medio super tapetium, quem locum “~ium” appellamus G. S. Alb. I 245. 3 exercising of judgement, deciding of a question; b (by God); c (w. ref. to the Last Judgement). d (w. ref. to representation of Last Judgement). Britannia ‥ judices habet, sed impios ‥ in sede arbitraturi sedentes, sed raro recti ~ii regulam quaerentes Gildas EB 27; in ~iis saepius quid aequum sit quaeritur, in demonstratione quid honestum sit intelligitur, in deliberatione quid honestum et utile sit consideratur Alcuin Rhet. 5; illaborato ~io non contentus, superate difficultatis non solum effectum sed et effectivum debite circumspiciat Balsh. AD rec. 2 124; tale est et illud septemplicis indiculi memoriale quod ~ii in exemplaribus directivum constituimus ‘que cui, a quo, qualiter, qua occasione, quo proposito, qua spe dicantur’ Ib. 164; non enim in ratiociniis, sed in multiplicibus ~iis excellens scaccarii scientia consistit Dial. Scac. I 4C.  b sciebam misericordiam Domini, sed et ~ium timebam Gildas EB 1; Daniel ‥ praesago nominis vocabulo ~ium Dei Aldh. VirgP 21; [Ecgfridus] postremo tamen secundum praedestinatum ~ium Dei superandus et occidendus V. Cuthb. IV 8; postea vero iidem Gothi rebellaverunt, quibus quum occurreret Valens, victus est, et deprehensus fugiens ab hostibus, in villula quadam igni consumptus est, justo Dei ~io R. Niger Chr. I 43; qui wlt in districto ~io [ME: domes] invenire misericordiam et graciam AncrR 51.  c in die ~ii Gildas EB 28, etc. (v. 1 dies 9b); ut corda eorum in memoriam futuri ~ii revocet Bede HE IV 3 p. 211; de omnibus judiciis suis redditurus erit racionem in novissimo tremendoque ~io Cust. Westm. 267; anime sanctorum in celo non vident Deum nec visure sunt ante †idem [? l. diem] ~ii generalis Ockham Pol. III 14; expectant post ultimum ~ium ‥ Dei visionem Ib. 762; in extremo ~io [ME: an domesdei] AncrR 14; visio et fruicio [sc. divine essencie] ‥ continuabitur [sc. sanctis] usque ad finale ~ium Meaux III 39.  d 1250 mandatum est ‥ quod in capella Beati Stephani depingi faciat imagines apostolorum in circuitu ejusdem capelle, et ~ium in occidentali parti ejusdem et iconiam Beati Marie V. in quadam tabula similiter pingi faciat Cl 311; 1251 in gabulo ejusdem capelle tremendum ~ium depingi ‥ facias Liberate 28 m. 17; 1443 j tabula parva cum ~io finali depicto Cant. Coll. Ox. I 1. 4 ordeal; b (spec. by form). audiens igitur senior illius quod ipse servus in vinculis teneretur sub diris custodibus, festinantius quam potuit illo perrexit, exposcens regis praefectum ut dimitteret ~ium et servili prescriptum condicione famulum possideret illesum Lantfr. Swith. 25; volunt defendere per sacramentum aut per Dei ~ium quod ille ‥ liber homo fuit (Hants) DB I 44vb; 10‥ ~ium quippe quod Anglice ordal dicitur GAS 253; si anglicus nolit se defendere per bellum vel per testimonium, adlegiet se per Dei ~ium (Leg. Will.) GAS 484; Offam judicialem sumat et in ea divinum ~ium subeat (Inst. Cnuti) Ib. 287; qualiter ‥ presbiter Godwinus ‥ ipsos ‥ reos esse se per Dei juditium probaturum obtulerit T. Mon. Will. 9.  b 1080 qui intentum sibi crimen ‥ negans ferri ~io convincitur ‥ similiter [emendabit] (Stat.) Ord. Vit. V 5 p. 322; 1082 (v. ferrum 4a); GAS 163, etc. (v. aqua 2c); si aque ~ium sit, calefiat donec excitetur ad bullitum, et sit alfetum ferreum vel ereum vel plumbeum (Quad.) GAS 386; adverte autem justitias hic usualiter nuncupari prolati in aliquos juris executiones, ~ia vero leges candentis ferri vel aque Dial. Scac. II 7A; per Dei ~ium, sc. per calidum ferrum vel per aquam Glanv. XIV p. 173; nisi ferri calentis vel aque frigentis ~io probatum fuisset Gir. SD 68. 5 power to make judicial decisions, authority, jurisdiction; b (iron.). si quis occiderit monachum vel clericum, arma relinquat et Deo serviat vel vij annos peniteat. in ~io episcopi est Theod. Pen. I 4. 5; regis subire ~ium singuli subarabant Asser Alf. 106; clamores ‥ dimittuntur in ~io regis (Yorks) DB I 377va; (Quad.) GAS 479 (v. judicare 1b); si barones sunt qui ~ia non habeant (Leg. Ed.) Ib. 633; divisiones scirarum regis proprie cum ~io iiij chiminorum regalium sunt (Ib.) Ib. 640; pax data manu regis ‥ unam mensuram habent emendationis, et hoc ~io quod majus habetur in scyra, ubi pax fuerit fracta (Ib.) Ib. 651; dixerunt quod non tenentur viri ecclesiastici ~io subici laicorum M. Par. Maj. III 200.  b nunc in ~io [AS: dome] porci dixit maritus sedens in apro Prov. Durh. 10. 6 decision made in a court of law, judgement, verdict; b (eccl.). c (collect.) corpus of law. qui superfuerant ‥ se occultavere, expectantes a justo rectore omnium Deo carnificibus severa quandoque ~ia Gildas EB 11; omnia pene totius suae regionis ~ia quae in absentia sua fiebant sagaciter investigabat Asser Alf. 106; habuerunt consuetudines suas ~io baronum regis qui placitum tenuerunt (Kent) DB I 2ra; constitui ‥ recta ~ia [AS: cynedomas] GAS 89 (v. celebrare 2a); 1215 nullus liber homo capiatur vel imprisonetur ‥ nisi per legale ~ium parium suorum vel per legem terre Magna Carta 39; 1219 de placito falsi ~ii et recordi CurR VIII 47; s1260 ~ium dare (v. colludere c); 1278 videbatur Radulpho de Hengham, qui associatus fuit justiciario Cestrie ‥ quod predictum ~ium non fuit consonum ~io usitato in regno Anglie (CoramR 37) SelCKB I 44; c1350 abbas et conventus clamant ‥ quod aldermannus ‥ habet reddere singula ~ia suo proprio et omnium burgensium periculo Bury St. Edm. 19; 13‥ sunt quidam ad hanc curiam / qui exprimunt juditiam; / dicuntur relatores, / ceteris pejores (De Judicibus) Pol. Songs 227.  b 705 memor sum quomodo in †praesentis [MS: praeteriti] anni sinodo statutum est illis non communicandum si non tuum ~ium in ordinatione episcoporum implere festinarent Wealdhere Ep. 22; instrue eum, quod non est licentia de aliis peccatis ~ium accipere, ‥ antequam ipsum malum redderit aut ejecerit Bonif. Pen. 430; s1139 non esse regis set canonum ~ium W. Malm. HN 470 (cf. ib. 472: canonicum ~ium).  c quia, ex quo per juramentum adjudicatum est, non potest abjudicari per ~ium [OF: par le jugement] Anglie (Leis Will.) GAS 509. 7 judicially imposed sentence, penalty, punishment. b (~ium mortale, ~ium sanguinis) capital punishment, death sentence. c (ad ~ium de or ellipt.) judgement given against, sentence imposed upon. populum ‥ non tam ferro, igne, machinis ‥ quam solis minis vel ~iorum concussionibus ‥ subjugavit Gildas EB 5; si secundo in idem forisfactum ceciderit duos solidos pacabit, si autem tertio ‥ ~ium sustinebit (Kilkenny) BBC II 216; 1220 Elias habeat ~ium suum in curia domini regis. consideratum est quod amittat pedem et sciendum quod misericorditer agitur ‥ cum majorem penam de jure demeruisset SelPlCrown 127; in eum, qui adversus ea fecerit, quinquaginta aureorum ~ium datur Ric. Angl. Summa 14; frater ‥ ~ium suscepturus ‥ virga ‥ verberetur Cust. Westm. 191; 1315 in tertio suo transgressu habeant ~ium de tumbrelle MunCOx 29; 1322 J. de S., pistor, habuit ~ium pilorie MGL III 415; 1350 W. B. pro falsitate committatur prisone et ~io pillorelle Leet Norw. 80.  b c1155 clerici, qui cum praelatis ecclesie conversantur, curiales non sunt; nec enim apud eos ~ium sanguinis exercetur P. Blois Ep. 6. 17A; homicidium quam sit detestabile deteximus in clericis, et ex hoc satis apparet, quod nec ~ium sanguinis eis agitare licet Bart. Exon. Pen. 47; proposuit etiam, quod episcopi quidam ejus suffraganei, neglecta pastorali cura, sedebant ad scaccarium regis, laicas causas ventilantes et ~ia sanguinis exercentes M. Par. Maj. III 205; v ~iis mortalibus torquebatur Fleta 16 (v. dismembrare 1a); 1330 si in ~io sanguinis presentes fuerint, vel ~ium sanguinis procuraverint Lit. Cant. I 321; Anglie cancellarius, nomine Cleri, in pleno parliamento allegavit illos non posse ullomodo de hujusmodi causis intromittere neque interesse velle tempore quo aliquod ~ium sanguinis agitatur Favent 15.  c 1202 ad ~ium de vicecomite qui non incarceravit attachiatos ‥ cum sint appellati de morte hominis SelPlCrown 13; 1221 ad ~ium de juratoribus qui presentaverunt loquelam que non pertinet ad coronam PlCrGlouc 63; 1237 vicecomes non venit ad diem sibi datum et ideo ad ~ium KR Mem 15 m. 6d.; 1269 quia idem P. denarios illos ‥ injuste cepit, ideo de ipsis denariis respondeat; et ad ~ium de eo pro injusta capcione SelPlForest 48; 1291 ambo ad ~ium quia primus causa mortis Eyre Kent I 109. 8 formal or authoritative decision. b testament, will. omnium ~io ‥ in episcopatum ‥ electus ac ‥ ordinatus est Bede HE IV 21 p. 255; in capitulo ante abbatem in conventu fratrum examinetur et communi ~io frater ille corporalem disciplinam acriter patiatur Lanfr. Const. 100; adduntur hec verba ‘~io capituli’ capitulo cum eo jus dicente, cujusmodi exposicio usui convenit atque juri Stat. Linc. I p. lxxxii.  b 1268 de executione testamentorum: libertatem extremi ~ii sicut multa favoris prerogativa muniunt legitime sanctiones, ita ipsius executionem convenit adjuvare, ne quis impedire valeat arbitrium testatoris Conc. II 8b. 9 considered opinion, informed judgement. a705 quod nostrae parvitatis ~io dignum esse visum est (Æthelwald) Ep. Aldh. 2 (7) p. 497; cum oculos intendo, aliquando super eis, quae video, ~ium habeo, ut sc. intelligam, album est, quod vidi, vel nigrum Adel. QN 13; pre omnibus autem titulis, meo ~io, de musicis instrumentis et arte musica tractatus pro sui captu laudabilior Gir. TH app. 204; de semibrevibus autem verum et ~ium bonum dabimus in hoc opere sequente Haudlo 108; idem est ~ium de longis erectis, ut hic: Hauboys 222; ~io defecatissimi intellectus Wycl. Ver. II 64. 10 (astr.): a instrument of judgement, spec. astronomical tables. b prognostication. a si ‥ caelestium corporum motus et naturas et proprietates et loca ‥ et alia ad ~ia necessaria commoverimus, plenam et profundam scientiam in terrenis actibus certissime consequamur Adel. Alch. 17; incipiunt ~ia Alkindi astrologi Rodberte de Ketene translatio Rob. Angl. (I) Alch. 63; unde utentes ~iis dicunt A esse litteram Solis, E Jovis, etc. Ps.-Gros. Gram. 21.  b [astronomie] partes ‥ octo sunt, sc. scientia de ~iis, scientia de medicina, scientia de nigromantia secundum phisicam ‥ D. Morley 158; astrologia practica ‥ preparat vias ad ~ia facienda de omnibus inferioribus et ad opera mira et utilia in hoc mundo, que fieri habent in certis electionibus constellationum Bacon Tert. 107; vulgus mathematicorum judicantium et operantium per stellas magnas non multum proficiunt ‥, quamvis peritissimi ‥ possent multas utilitates facere tam per ~ia quam per opera in temporibus electis Id. NM 527; ~io stellarum quo peritus fuerat fugientem insequitur Meaux I 269; 1439 item Zaael de ~iis astrorum MunAcOx 763; de pluribus †indiciis [l. judiciis] astronomorum qui ‥ multa futura predixerunt quorum contraria oculis nostris vidimus Gascoigne Loci 7 (cf. ib. tit.: astronomorum judicia).

Saved

Recent