libellus
libellus, a little book, pamphlet, manuscript, writing
- The inner bark of a tree, used for writing-tablets: levis in aridulo malvae descripta libello (carmina), Cinna ap. Isid. Orig. 6, 12. —
- II Transf., a little book, pamphlet, esp. a book written in pages, and not in long rolls: epistulae, quas primus videtur ad paginas et formam memorialis libelli convertisse (opp. transversa charta), Suet. Caes. 56.
- A In gen.: scripsi etiam illud quodam in libello, Cic. de Or. 1, 21, 94: in quodam joculari libello, Quint. 8, 6, 73; 2, 13, 15: quoi dono lepidum novum libellum, Cat. 1, 1: horribilis et sacer, id. 14, 12: quicquid hoc libelli est, id. 1, 8: libellis eum (Scipionem) palaestraeque operam dare, to books, Liv. 29, 19 fin.: nostri farrago libelli, Juv. 1, 86.—Of a single satire, Hor. S. 1, 10, 92.—
- 2 In plur., poet., a bookseller's shop: te (quaesivimus) in omnibus libellis, Cat. 55, 4 (dub.; al. labellis); Mart. 5, 20, 8.—
- B In partic., a writing of any kind.
- 1 A memorandum-book, journal, diary: si quid memoriae causā retulit in libellum, Cic. Phil. 1, 8, 19: in commentariolis et chirographis et libellis, id. ib. 1, 7, 16; Quint. 12, 8, 5; cf. id. 10, 7, 31; 11, 3, 142; 6, 2, 5.—
- 2 A memorial: non illi in libellis laudationum decreta miserunt, Cic. Clu. 69, 197.—
- 3 A petition: Atticus libellum composuit: eum mihi dedit, ut darem Caesari, Cic. Att. 16, 16, A, 4: libellum alicui porrigere, Suet. Aug. 53: supplices libelli, Mart. 8, 31, 3: vitem posce libello, Juv. 14, 193: libellos signare, subnotare, to answer petitions: libellos signare, Suet. Aug. 50: subnotare libellos, Plin. Ep. 1, 10, 9; so, ad libellum rescribere, Mos. et Rom. Leg. Coll. 3, 3, 5: libellos agere, to have the charge of answering petitions, Dig. 20, 5, 12: a libellis, the officer charged with receiving petitions: Epaphroditum a libellis capitali poena condemnavit, Suet. Dom. 14; Inscr. Grut. 587, 9: A LIBELLIS ADIVTOR, ib. 587, 7.—
- 4 A note of invitation, to hear a lecture, see a play, etc., a notice, programme: gladiatorum libellos venditare, Cic. Phil. 2, 38, 97: domum mutuatur et subsellia conducit et libellos dispergit, Tac. Or. 9: munerarius, the programme of a festival, Treb. Claud. 5.—
- 5 A public notification, announcement, placard, handbill: edere per libellos, Suet. Caes. 41: libellos Sex. Alfenus, procurator P. Quincti, deicit, tears down the auction handbills, Cic. Quint. 6, 27: suspensum amici bonis libellum, Sen. Ben. 4, 12: vestitur tota libellis porticus, Juv. 12, 100.—
- 6 A letter: (laetitias) in libello hoc opsignato quas tuli pausillulo, Plaut. Ps. 2, 4, 16 (709) (cf. epistulam, id. ib. v. 26 (719)): libellum ipsius habeo in quo, etc., Cic. Att. 6, 1, 5: ut ex libellis ejus animadverti, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 11, 1.—
- 7 A libel, lampoon, pasquinade (post-Aug.): libellos aut carmina ad infamiam cujuspiam edere, Suet. Aug. 55; id. Caes. 80; id. Vit. 14: sparsos de se in Curia famosos libellos, id. Aug. 55: sive quis ad infamiam alicujus libellum aut carmen scripserit, Gai. Inst. 3, 220: injuriam patimur ... famosis libellis, Paul. Sent. 5, 4, 1.—
- 8 A written accusalion or complaint (post-Aug.): componunt ipsae per se formantque libellos, Juv. 6, 244; Dig. 48, 2, 3.—
- 9 A lawyer's brief: quid causidicis praestent magno comites in fasce libelli? Juv. 7, 107.—
- 10 An attestation, certificate: significent id libello manu sua subscripto, Dig. 39, 4, 4.
incipit praefatio ~i quem pater Theodorus ‥ ad remedium temperavit penitentiae
sicut ~us de vita ejus conscriptus sufficienter edocet
titulus ~i talis est Speculum Stultorum
ut nihil in ~o apposuerim cujus veritatem ‥ non elicuerim
incipiunt institutiones de ordine fratrum laicorum. ‥ ~i vero nulli permittantur eis
hec ‥ pars prima sive ~us primus habet capitula
legat ‥ ~um vitae ejus [sc. Fursei ]
de ordinatione et dispositione missalis ~i
vite illius ~us
~um Institucionum ‥ cum glosis et exposicione textus
~um Institucionum(v.
ex eadem terra cespitem et cunctos ~os praememorati cenobii per venerabilem virum Cuðbertum archiepiscopum misit
scripsit ~um alium donacionis hujus
trado terram hujus ~i pro remedio animae meae
terram ‥ lxxxv segetum cum ~o ejusdem agelli
quicquid concedendum est fidelibus regali dono ~o litterarum muniri debetur
quatinus ‥ ~os fidei suae pariter et obedientiae sinceriter offerant
mos ‥ inolevit ut ‥ episcopus ~um suae confessionis suaeque fidei atque ejus obedientiae sinceriter suo metropolitano debuisset offerre
Samuel Judeus r. c. de v m. auri de misericordia pro ~o repudii
compatior filie Sion pro ~o repudii, quem sponso meo prior quidem ipsa ‥ contumaciter dedit
quia priori nupte ~um repudii dedit
idem procurator ~um obtulit, in quo petebat predictam electionem ‥ confirmare
~us qui dicitur conventionalis
~um conventionalem contra ‥ priorem(v.
in uno ~o possunt duo contineri actiones
cum ‥ comparuerit ac ~um in causa ipsa receperit
copia ~i
petiit sibi ~um de eo, ad quod in praemissis responderet
epistolam nostram nepoti nostro transmissam et exuberante materia in librum conversam famosum, ut fertur, ~um vocant
scedulas, billas, seu ~os diffamatorios, famosos vulgariter nuncupatos ‥ conficere ‥ moliuntur(
- 1. boekje, geschreven werkje; ➤ comes -i leuke boekjes; — meton. (poët.) plur. boekwinkel;
- 2. notitieboekje, schrift, lijst; ➤ ex -o respondere;
- 3. brief, schrijven; ➤ ex -is animadverti;
- 4. verzoekschrift, smeekschrift; ➤ -os signare;
- 5. (postklass.) aanklacht, klaagschrift [accusatorum];
- 6. programma voor een toneelstuk e.d. [gladiatorum voor de gladiatorengevechten]; ➤ -os dispergere;
- 7. openlijke bekendmaking, afkondiging; ➤ edere per -os;
- 8. (postklass.) smaad-, spotschrift; ➤ -os aut carmina ad infamiam alcis sub alieno nomine edere.
小書。書札。告狀本禀帖。書舖。度名。— memorialis 札。牌。檄飭 一切。— manu subscriptus 書押之慿據。— Famosus libellus 駡某人之無名帖。Supplex libellus 禀帖。奏本。A libellis 接文書之吏。
Suggest a Translation
See an image
Precariæet
Prestariæ. Gerbertus Epist. 2 :
Nescio quibus codicibus, quos Libellos vocant, totum sanctuarium Domini venundatum est.
Libellum facerede prædiis, etc. frequens formula in Chron. Casin. lib. 1. cap. 50. 57. 59. 63. lib. 2. cap. 6. 7. 13. 20. 26. 58. 65. 67. 74. lib. 3. cap. 59. lib. 4. cap. 28. etc.
Sub specie Libellorum possidere, apud Gregorium M. lib. 8. Ep. 61.
Factis Libellis locare, lib. 9. Epist. 14.
Tenere per Libellum, in Charta ann. 1179. exarata Papiæ :
Et omnes alias res quas tenent per allodium, vel per Libellum, vel per feudum, sive alio modo.
Per Libellum habere, in Chronico Farfensi, apud Muratorium tom. 2. part. 2. col. 427.
Per Libellum concedere, apud Leon. Ost. lib. 2. cap. 91. et in vet. Charta apud Ughell. tom. 5. pag. 684.
Dare ad Libellum, in Statutis Venetis ann. 1242. lib. 1. cap. 4. id est, in precariam aut emphyteusin.
Libelli rerum immobilium, ibid. cap. 5. Vide lib. 4. cap. 11. Godefridus Monachus S. Pantaleonis ann. 1168. de Imperatore :
Bonos usus urbis, et locationis Libellos tertii et quarti generis conservabit.Id est, precarias ad tertiam vel quartam generationem concessas. Rollandinus in Summa Notariæ cap. 1. rubr. de Notulis Ecclesiarum, ubi de Emphyteusi :
Et contractus iste secundum diversas terrarum consuetudines diversis nominibus nuncupatur : dicitur enim Emphyteusis, Precaria, Libellus, Census, Fictum, etc.Vide Zazium de Feudis parte 9. § 36.
Libellumet
Præstariumidem fuisse luculenter probat Instr. ann. 870. apud Murator. tom. 3. Antiq. Ital. med. ævi col. 155 :
Priscarum legum auctoritates concesserunt, ut qualiscumque persona res ecclesiasticas sub usu beneficii in suis necessitatibus procurandis vel adsequendis adquirere voluerit, sub ipsius munificentia, qui capud ecclesiæ præesse dinoscitur, in nomine præstariæ sive Libelli, eas tenere sub censo decem et novem annis debeat, atque his expletis aut ipsum Libellum renovare studeat, aut rector ecclesiæ ipsas res in suo jure ac dominatione recipiat... Et postea vos, illustrissima Ingelberga augusta, a nobis expetistis, ut ipsam villam cum omnibus ad se appendiciis pertinentibus in nomine Libelli sive præstariæ vobis concedere deberemus.
Ad Libellum perpetualem, in Ch. ann. 1199. ibid. col. 161. Qui
Libellusregis aut superioris domini consensu firmabatur. Charta Chunradi reg. ex Chartul. eccl. Vienn. :
Priscorum norma et cunctarum legum patet auctoritas, ut quicumque res ecclesiæ per Libellum habere voluerit, videlicet xxix. annis, ipsius petat suffragium et tuitionem, in quibus videtur habere dominationem. Quapropter ego in Dei nomine Chuonradus nutu Dei omnipotentis rex... tibi et ad unum tuum hæredem per Libellum sub usu beneficii concedo, etc.
vel Emphyteuticario jure dare, vel
possidere, in Synodo Pontigon. ann. 876. cap. 10.
Libellario juredare in Chronico Casin. lib. 1. cap. 50.
Libellarium placitum constituere, ibidem lib. 2. cap. 3.
Libellario titulo dare, apud Senatorem lib. 5. Epist. 7.
Sub specie Libellorum possidere, apud Gregor. M. lib. 8. Epist. 8.
In terra aliena Libellario nomine residere, in Lege Long. lib. 1. tit. 9. § 22.
Libellario nomine in feudum dare, lib. 1. Feud. tit. 5. § 1. lib. 2. tit. 9. § 1.
Libellario nomineconcedere apud Gregor. M. lib. 2. Ind. 1. Epist. 1. Petrum Damian. lib. 4. Epist. 12. Ratherium Veronensem de Qualitatis conjectura pag. 211. Leonem Ost. lib. 1. Chron. Casin. cap. 47. in Chartis veteribus apud Ughellum tom. 1. pag. 874. 896. 1100. tom. 5. pag. 676. 677. tom. 7. pag. 1294. etc.
Libellus, seu
Precaria. Charta Podionis Episcopi Florentini apud Ughellum tom. 3. pag. 56 :
Neque volo ut aliquis de ipsis Canonicis habeat potestatem de ipsis rebus Libellarios facere, aut aliquid donare.
Monasterium ipsum teneat cum omnibus privilegiis quæ ab antiquis temporibus illi pertinere visa sunt, et quæ noviter per chartulas homines illic contulerunt, aut per Libellaria in toto territorio Tuschano aut Centumcellensi.
Contemnetur Imperialis Majestas, cum in me, tum in se ipsa, in divisione sanctuarii secundum Leges libellarias facta, quia consentire nolo, etc.
libellario nomine, vel
titulo, concessum. Gerbertus Epist. 6 :
De beneficiis et Libellariis, ex parte nostrum velle ex voto domini nostri Cæsaris executi sumus.Charta Huberti Marchionis Savonæ ann. 1061. apud Guichenonum in Bibl. Sebusiana cent. 1. cap. 76 :
Contentionem autem vel litemprædii vel Libellariæ, vel cujuscunque rei, etc.
libellumdare. Charta ann. 1053. apud Puricellum in Monumentis Ambrosianæ Basilicæ pag. 429 :
Alicui dare, vel commutare, seu Libellare, vel venundare, etc.
libellum, seu emphyteusin, vel potius pensio quæ pro
libellariis prædiisquotannis exsolvitur. Gregor. M. lib. 1. Ep. 42 :
Sed ipsa etiam Libellatica, prout summa pensionis fuerit, moderentur.
Si qua persona litigans in curia Communis Massiliæ perdiderit causam suam per Libellum seu occasione Libelli male dictati, ille qui fuit dictator Libelli teneatur illi perdenti reddere, quod nomine salarii inde acceperat.
Libelli, Gall.
Quis, quid, coram quo, quo jure petatur, et a quo, Recte compositus quisque Libellus habet.
Hic ortu Episcopatus sui LibellosAnathematis, quos invidiæ dolo extorserat... incendio consumpsit.
Tandem idem comes Libello conventionali super prædictis omnibus... quædam specialiter ad jus ecclesiæ pertinere recognovit.
Libellus conventialis, in Consuet. Carcass. ex Reg. L. Chartoph. reg. ch. 3.
Libellus repudii, apud S. Matth. cap. 5. v. 31. quo matrimonium dissolvitur.
Si qui inventi fuerint Libellos famosos in Ecclesia ponere, anathematizentur.Et lib. 7. cap. 361 :
Qui in alterius famam in publico scripturam aut verba contumeliosa confinxerit, et repertus scripta non probaverit, flagelletur. Et qui ea prius invenerit, rumpat, si non vult auctoris facti causam incurrere.Adde cap. 200. ejusd. lib. ubi exilio mulctantur ejusmodi libellorum auctores : et Concil. Terracon. ann. 1329. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 288. ubi eadem excommunicationis sententia atque
conspiratoresinnodantur.
Si quis famosum Libellum, sive domi, sive in publico vel quocumque loco, ignarus repererit : aut corumpat priusquam alter inveniat, aut nulli confiteatur inventum. Si vero non statim easdem chartulas vel corruperit, vel igni consumpserit, sed vim earum manifestaverit ; sciat se quasi authorem hujusmodi delicti severæ sententiæ subjugandum.Extat titulus de
Famosis libellisin Cod. Justin. lib. 9. tit. 36. Vide Dissert. de iis ad calcem Diction. Baylii.
de Clairambault:
Hæc omnia suprascripta examantissima conjux mea per hunc Libellum osculi tibi cedo ad habendum, tenendum et possidendum. Si autem aliquis fuerit qui contra hunc osculum venire aut ulla repetitione infrangere temptaverit, quod petit non vindicet.
pensioseu præstatio annua reservatur. Charta ann. 952. apud Murator. tom. 1. Antiq. Ital. med. ævi col. 164 :
Quod si quolibet modo quispiam Chartam pro quavis modis vel tenore fecerint absque Libello Pensionario, hanc Charta inane et vacuam decerno permanere, et ipsa res sine omni obstaculo ad me meosque heredes redeat potestate.
Pœnitentialis, Quo quis imposita et indicta pœnitentia, a reatu, quem ultro fatetur, absolvitur, aut absolvendus reservatur et Ecclesiæ reconciliandus. Qui quidem libelli repudiantur in Addit. 3. ad Capitul. tom. 1. col. 1199 :
Repudiatisac penitus eliminatis Libellis quos PœnitentialesVide in Pœnitentes.vocant ; quorum sunt certi errores, incerti auctores.
Obligation. Statuta Arelat. MSS. art. 161 :
Consules Arelatis recipiant omnes Libellos Preceptorios a conquerentibus, et satisfieri faciant creditoribus.Haud scio an melius legerim,
Precatorios, Libellus quo quis aliquem de re quapiam precatur.
Statuimus quod nullus inantea, nisi sit notarius, faciat Libellos præceptorios ad lx. solidos superius, inferius tamen possint illos facere scriptores jurati a curia.Eodem sensu dicimus,
Un billet à ordre.
Neque clavarii... possint... Libellum facere super bona communis... nisi de voluntate totius Consilii.Litteræ Philippi Pulcri ann. 1292. insertæ Litteris Johannis Franc. Regis ann. 1362. tom. 3. Ordinat. pag. 611 :
Quod habitatores dicti loci non teneantur Libellum reddere infra quantitatem 50. solidorum, nec usque ad dictam quantitatem ; nec de aliqua quantitate de quo perceptum exstet a Curia dicti loci sigillo dicte Curie sigillatum.
Post decessum beati viri simul in uno loco reperti Libelli Professionum octingenti octoginta octo, exceptis quam pluribus aliis, qui negligentia et longinquitate temporis dilapsi, non poterant inveniri.Vide Libellaris Sententia.
Omnia et singula quæ et prout superius sunt expressa tenenda firmiter, attendenda, complenda... inviolabiliter observanda de plano absque strepitu et figura judicii, absque Oblatione Libelli, contestatione litis, et sine copia litterarum præsentium facta parti alteri.
Libelli oblationon est vocatio in jus, sed ipsa scriptura judici porrecta, cujus titulus est in Decretalibus.
Fideles, in quibus Dei miraculum quodpiam operatus esset, libellos dare solitos Episcopo, qui rem prout gesta esset, continerent, et populo recitarentur. Exempla ejusmodi libellorum profert idem Augustinus Ser. 31. et 39. de Diversis : morem vero etiam attigit Evodius Uzalensis Episcopus lib. 2. de Mirac. S. Stephani cap. 1.
- 3 liber, a little book, pamphlet, manuscript, writing: scripsi illud quodam in libello: libellis operam dare, to books, L.: comīs garrire libellos, clever comedies, H.: nostri farrago libelli, Iu.: te quarere in libellis, i. e. in the booksellers' shops: meus (a satire), H.—A memorandum-book, journal, diary: si quid memoriae causā retulit in libellum.—A memorial, petition: libellam composuit: vitem posce libello, Iu.—A notice, programme, placard, handbill: gladiatorum libelli: libellos deicit, auction handbills: vestitur tota libellis Porticus, Iu.—A letter: libellum ipsius habeo in quo, etc.—A written accusation, indictment, complaint: Sulcius Ambulat cum libellis, H.: Componunt libellos, Iu.—A lawyer's brief: magno in fasce libelli, Iu.
-
…mihi cognita fama, sed quod in hac omnis parte timetur amor. ignosces igitur, si quid tibi triste libelli attulerint nostri culpa timoris erit. an mihi nunc maior carae custodia matris aut sine te vitae cura sit ulla…
Propertius, Elegies
-
…Cui dono lepidum novum libellum arido modo pumice expolitum Corneli, tibi ; namque tu solebas meas esse aliquid putare nugas, iam tum cum…
Catullus, Carmina
-
…lyrae plus in amore valet Mimnermi versus Homero carmina mansuetus lenia quaerit Amor. i quaeso et tristis istos compone libellos, et cane quod quaevis nosse puella velit quid si non esset facilis tibi copia nunc tu insanus medio flumine…
Propertius, Elegies
-
…es unus Italorum omne aevum tribus explicare chartis, doctis, Iuppiter, et laboriosis quare habe tibi quidquid hoc libelli qualecumque, quod, o patrona virgo, plus uno maneat perenne saeclo. Passer, deliciae meae puellae ,…
Catullus, Carmina
-
…egisset, consulibus cognitionem dedit. causa Buthrotiorum delata est ad consules. decretum Caesaris recitatum est et multi praeterea libelli Caesaris prolati. consules de consili sententia decreverunt secundum Buthrotios. .. Plancum dederunt. nunc, mi Capito…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…revocabis, ut leves aegritudinem, et si quem tuorum adflictum maerore videris, huic acipenserem potius quam aliquem Socraticum libellum dabis hydrauli hortabere ut audiat voces potius quam Platonis expones, quae spectet, florida et varia fasciculum ad naris…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. Cum autem antea dixisse audio et causam ipsam considero, quid aliud dicere possit non reperio. fatetur enim libellos Alfenum deiecisse, vadimonium promisisse, iudicium quin acciperet in ea ipsa verba quae Naevius edebat non recusasse, ita…
Cicero, pro Quinctio
-
…in his libellis sit, facite ut vobis trienni totius veniat in mentem. sic contendo, ex his parvis libellis apud unum magistrum societatis repertis vos iam coniectura adsequi posse cuius modi praedo iste in illa provincia fuerit, quam…
Cicero, in Verrem
-
…consisteret quidem contra te locum reliquisti. qua re aut doceas oportet Alfenum negasse se procuratorem esse, non deiecisse libellos, iudicium accipere noluisse, aut, cum haec ita facta sint, ex edicto te bona P. Quincti…
Cicero, pro Quinctio
-
…atque etiam aut inridentes oratorem, ut ille in Gorgia Socrates, cavillantur aut aliquid de oratoris arte paucis praecipiunt libellis eosque rhetoricos inscribunt, quasi non illa sint propria rhetorum, quae ab eisdem de iustitia, de officio ,…
Cicero, de Oratore
LIBELLUSproperly the diminutive form of liber, and therefore means a small book-roll [see LIBER]; but as regards its use in that sense, it belonged particularly to books of poetry. There are other technical meanings which require notice in this place. We find libellus most frequently used in writers under the Empire for a memorial of any kind, either an accusation (whence our libel), or a petition; and also to official notifications of any kind. In all these senses the libellus implies a roll made up of very few pages, or it might be only a single page. (Cf. Birt, Antike Buchwesen, p. 22.) It was used by the Romans as a technical term in the following cases:--
1. Libelli accusatorum or accusatorii were the written accusations which in some cases a plaintiff, after having received the permission to bring an action against a person, drew up, signed, and sent to the judicial authorities, viz. in the city to the praetor, and in a province to the proconsul. (Cod. 9, 2, 8; Dig. 48, 5, 2, 17, 29; 47, 2, 74.) The form in which a libellus accusatorius was to be written, is described by Ulpian in a case of adultery (Dig. 48, 2, 3). The accuser had to sign the libellus, and, if he could not write, he was obliged to get somebody else to do it for him. If the libellus was not written in the proper legal form, it was invalid, but the plaintiff had still the right to bring the same action again in its legal form. (Juven. 6.244, &c.; Tac. Ann. 3.44; Plin. Ep. 7.27; compare Brisson, de Form. 5.100.187, &c.)
2. Libelli famosi were what we call libels or pasquinades, intended to injure the character of persons. A law of the Twelve Tables inflicted very severe punishments on those who composed defamatory writings against any person (Cic. de Re Pub. 4.1. 0, 33; Arnob. 4. p. 151). During the latter part of the Republic this law appears to have been in abeyance, for Tacitus (Tac. Ann. 1.72) says that previous to the time of Augustus libels had never been legally punished (compare Cic. ad Fam. 3.1. 1), and that Augustus, provoked by the audacity with which Cassius Severus brought into disrepute the most illustrious persons of the age, ordained, by a lex majestatis, that the authors of libelli famosi should be brought to trial. On this occasion Augustus, who was informed of the existence of several such works, had a search made at Rome by the aediles, and in other places by the local magistrates, and ordered the libels to be burnt; some of the authors were subjected to punishment (Dio Cass.). A law quoted by Ulpian (Dig. 47, 10, 5) ordained that the author of a libellus famosus should be intestabilis, and during the later period of the Empire we find that capital punishment was not only inflicted upon the author, but upon those persons in whose possession a libellus famosus was found, or who did not destroy it as soon as it came into their hands (Cod. 9, 36). For further information on this subject see Rein, Das Criminalrecht der Römer, pp. 378, &c., 531.
3. The comites in fasce libelli (Juven. 7.107; see Mayor's note) are the extracts from laws and other matters connected with his brief, which the barrister brought into court. (Cf. Juven. 6.244.)
4. Libellus is used by Roman jurists as equivalent to Oratio Principis. [ORATIONES PRINCIPUM]
5. The word libellus was also applied to a variety of writings, which in most cases probably consisted of one page only:--
a. To any short letters or reports addressed to the senate or private individuals (Suet. Jul. 56, Aug. 84; Cic. ad Fam. 11.1. 1).
b. To the bills or programme called libelli gladiatorii, or munerarii, which persons who gave gladiatorial exhibitions distributed among the people. [GLADIATORES]
c. To petitions to the emperors (Juven. 14.194; Suet. Aug. 53; Mart. 8.31, 3; 82, 1). The emperors had their especial officers or secretaries who attended to all petitions (libellis praefectus, or magister libellorum, or a libellis, Dig. 20, 5), and who read and answered them in the name of the emperor (Suet. Domit. 14). Such a libellus is still extant. See Gruter, Inscript. p. DCVII. 1.
d. To the bill of appeal called libellus appellatorius, which a person who did not acquiesce in a judicial sentence had to send in after the lapse of two or three days. (Dig. 40, 1.)
e. To the bills stuck up in the most frequented parts of the city, in case of a debtor having absconded (Cic. pro Quint. 6, 15, 19; Rein, Röm. Privatr. p. 499). Such bills were also stuck up on the estates of such a debtor, and his friends who wished to pay for him sometimes pulled down such bills (Senec. de Benef. 4.12).
f. To bills in which persons announced to the public that they had found things which had been lost, and in which they invited the owner to claim his property (Plant. Rud. 5.2, 7, &c.; Dig. 47, 2, 44). The owner gave to the finder a reward (εὕρετρα) and received his property back. Sometimes the owner also made known to the public by a libellus what he had lost, stating his name and residence, and promising to give a reward to the person who found his property and brought it back to him. (Propert. 3.21, 21, &c.)
[L.S] [G.E.M](in form the dim. of liber). (1) A small book, i. e. roll, usually a book of verse (cf. Birt, Das antike Buchwesen, p. 22 [Berlin, 1882]).
(2) A memorial of any kind, whether an accusation or petition.
(3) A pasquinade, lampoon, or satirical skit (whence our word “libel”), intended to ridicule or defame (libellus famosus). Such were severely punished by the Twelve Tables, and later they were often publicly burned (Dio Cass. lvi. 27); but they were always numerous at Rome, especially in times of political excitement. (See Rein, Das Criminalrecht der Römer, pp. 378 foll., 531.)
(4) See orationes principum.
(5) A notice of appeal (libellus appellatorius; cf. Dig. 40, 1).
(6) A hand-bill or programme of the gladiatorial games (libellus gladiatorius or munerarius).
(7) A hand-bill or public notice of any sort posted up in the most frequented parts of the city (Cic. Pro Quint. 6, 15, 9; Sen. De Benef. iv. 12; Plaut. Rud. v. 2, 7).