liberalitas
liberalitas, a characteristic of a freeman, ingenuousness, frankness, affability
- I In gen. (rare): liberalitate liberos retinere satius est, quam metu, Ter. Ad. 57: qui ita vivunt, ut eorum probetur fides, liberalitas, kindness, Cic. Lael. 5, 19: (L. Cassius) homo, non liberalitate, ut alii, sed ipsa tristitia et severitate popularis, id. Brut. 25, 97.—
- II In partic., generosity, liberality (the usual signif. of the word; syn.: bonitas, beneficentia, benignitas): beneficentia, quam eandem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet, Cic. Off. 1, 7, 20: liberalitas ac benignitas, id. de Or. 2, 25, 105: magnificentia liberalitatis, id. Rosc. Com. 8, 24: ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini, id. Off. 1, 14, 43: quid dicam de pietate in matrem, liberalitate in sorores? id. Lael. 3, 11: liberalitatis virtutes, Quint. 6, prooem. § 10: illa quidam catachresis volunt esse, cum ... pro luxuria liberalitas dicitur; a quibus equidem dissentio, id. 8, 6, 36.—
- B Transf. (abstr. pro concr.), a gift, present (post-Aug.): decima parte liberalitatis apud quemque eorum relicta, Tac. H. 1, 20; Suet. Tib. 46: unaque et altera liberalitate locupletavit, id. Vit. Hor.—Plur.: revocatae liberalitates ejus, gifts, grants, Suet. Claud. 29: liberalitates Neronis revocandas curavit, id. Galb. 15.
cum ‥ perpauci sint qui verbis detrahentium ingenita ~ate contradicant
quod ex ~atis tuae indicio ei innotuit, quem ad me et meos affectum habeas
munifica ~ate restitui
quominus Anglorum dapsilem ~atem et liberalem dapsilitatem experirentur
larga ‥ ~ate ‥ gratis acceptum cum sui incremento gratis impendunt
avaritia quippe semper indiga est, ~as autem suis inexhausta divitiis
ut ‥ statutas ex ~ate regis liberaciones haberent
Edwardus ‥ rex Anglie noluit quod illa ~as quam abbas Cestrie sibi fecit trahatur ad consuetudinem, viz. ei subveniendi in expedicione sua in Walliam per homines suos et equos et carettas
dilectio est senescallus celi propter suam magnam ~atem [ME: ], qui nihil sibi retinet sed largitur quicquid habet, etiam se ipsamfreolec
agens agit ex plenitudine perfectionis et dicitur agens ex ~ate
non ‥ inveni pontificem ‥ adeo in omnes munificentias et ~ates effusum
et careat ~ate eorum, quod Angli vocant(þegenscipe
si minister altaris homicidium fecerit ‥ careat et ordine et ~ate sua et vadat in exilium(
si mercator ter mare transisset suo proprio sumptu, talis deinde erat ~ate dignus, quod dicunt(þegenrihtes wurðe
si de ~ate a puella consensum obtinere nequiret, ipse cum ea rem ageret violenter
cum omnibus ~atibus [? l. libertatibus ] eidem terre pertinentibus
quod abatissa ‥ teneat terram suam et ‥ ~atem [? l. libertatem ] curie sue sicut antecessores sue unquam melius vel liberius tenuerunt
- 1. voornaam karakter, vriendelijkheid, welwillendheid; ➤ homo non liberalitate popularis (Cic.);
- 2. vrijgevigheid; ➤ quid dicam de liberalitate in sorores? (Cic.);
- 3. (postklass.) (meton.) gift; ➤ decima pars liberalitatis apud quemque eorum relinquitur (Tac.).
Libéral, pro
Libre, Qui libero solutoque animo est, sui compos. Lit. remiss. ann. 1410. in Reg. 165. Chartoph. reg. ch. 149 :
La suppliante doubtant que un sien ami ne la voulsist délaissier, se complaigny à une femme lors demourant en la ville de la Rochelle, qui se savoit entremettre et estoit experte en la science et art d'enchantemens, sortiléges et conjuremens de herbes, et lui pria qu'il lui pleust lui pourveoir ; laquelle femme lui respondi qu'elle lui bailleroit une telle herbe, que se elle en pouoit toucher son ami, il l'ameroit et seroit plus ardent de son amour qu'il n'avoit oncques esté et ne s'en pourroit départir sans le consentement de la suppliante : et de fait icelle femme lui bailla ledit jour de l'erbe, appellée prouvenche, toute conjurée,... et lui ordonna que sur icelle herbe elle deist premiérement et avant toute euvre certain nombre de patenostres et Ave Maria ; ce que fist la suppliante, et toucha son ami de ladite herbe ; lequel n'a point sceu, trouvé ne congneu que ladite herbe ait ouvré en sa personne : ains se sent et tient si Libéral de soy, qu'il n'a plus cure de la suppliante. Libéralementvero, idem quod Sponte, libenter. Math. de Couciaco in Carolo VII. pag. 699 :
Lesquelles choses iceluy comte de Sainct-Paul ne faisoit pas bien Libéralement ny de bon cœur.Lit. remiss. ann. 1450. in Reg. 185. ch. 31 :
Laquelle fille, qui avoit grant affection de s'en aler avecques lesdiz compaignons, s'en sortist Libérallement et sans contrainte hors de laditte chambre.
liberales. S. Bened. Crisp. poemat. medic. apud Maium classic. auctor. tom. 5. pag. 391 :
Septiformis facundiæ Liberalitate ditavi.
- liberalis, a characteristic of a freeman, ingenuousness, frankness, affability: liberalitate liberos Retinere, T.: homo non liberalitate popularis.—Generosity, liberality: bona aliena largiri liberalitas vocatur, S.: beneficentia, quam liberalitatem appellari licet: in sorores.— A gift, present, Ta.
-
…Eadem secreto ab aliis quaerit ; reperit esse vera ipsum esse Dumnorigem, summa audacia, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum novarum. Complures annos portoria reliquaque omnia Haeduorum vectigalia parvo pretio redempta habere, propterea quod…
Julius Caesar, Gallic War
-
…magnis hominum officiis consuesse tribui docebat ; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum. Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercederent ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. Res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis muneribus grandem pecuniam debebat. Sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo…
Sallust, Catilina
-
…. Hic mihi quisquam mansuetudinem et misericordiam nominat Iam pridem equidem nos vera vocabula rerum amisimus quia bona aliena largiri liberalitas, malarum rerum audacia fortitudo vocatur, eo res publica in extremo sita est. Sint sane, quoniam ita…
Sallust, Catilina
-
…causam pro mea consuetudine suscepi, non quin aes alienum meis nominibus ex possessionibus solvere non possem et alienis nominibus liberalitas Orestillae suis filiaeque copiis persolveret, sed quod non dignos homines honore honestatos videbam meque falsa suspicione alienatum esse sentiebam…
Sallust, Catilina
-
…tenere sive bella gerere, illa tamen praestare debebit, quae erunt in ipsius potestate, iustitiam, fidem, liberalitatem, modestiam, temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, requiratur. Optima autem hereditas a…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…a te peto Cn. a Pupium, qui est in operis eius societatis, omnibus tuis officiis atque omni liberalitate tueare curesque ut eius operae, quod tibi facile factu est, quam gratissimae sint sociis, remque et utilitatem…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…autem et invidiam facile vitabis. ad eas enim res ab Epicuro praecepta dantur. et tamen tantis vectigalibus ad liberalitatem utens etiam sine hac Pyladea amicitia multorum te benivolentia praeclare tuebere et munies. At quicum ioca seria, ut…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…maxime esse coniunctus. quo quidem ex tempore memoria teneo neque meam tibi observantiam neque mihi tuam summam benevolentiam ac liberalitatem defuisse. si quae inciderunt non tam re quam suspicione violata, ea, cum fuerint et falsa et mania…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…autem tantum abest ab officio, ut nihil magis officio possit esse contrarium. Videndum est igitur, ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini. Quare L. Sullae, C. Caesaris pecuniarum translatio a…
M. Tullius Cicero, De Officiis
LIBERA´LITAS[AMBITUS]
See ambitus.