luteus
luteus, colored with yellowweed, golden-yellow, saffron-yellow, orange-yellow
luteus2, of mud, of clay
- of or belonging to the yellow-weed; hence, in gen., of the color of lutum.
- A Golden-yellow, saffron-yellow, orange-yellow. chrysocolla, Plin. 33, 5, 27, § 91; Varr. ap Non. 549, 22: pallor, Hor. Epod. 10, 16: pal la, Tib. 1, 7, 46.—Subst.: lūtĕum, i, n, yellow: color in luteum inclinatus, towards yellow, Plin. 24, 15, 86, § 136: color in luteum languescens, id. 27, 13, 109, § 133.— Esp., the yolk of an egg: lutea ex ovis quinque columbarum, Plin. 30, 15, 49, § 141. —
- B Flame-colored, of the veil of a bride (v. flammeus), Luc. 2, 361; cf. Plin. 21, 8, 22, § 46; Cat. 61, 10.—
- II Rose-colored: rosa ... sese pandit in calyces medio sui stantis conplexa luteos apices, Plin. 21, 4, 10, § 14: Aurora in roseis fulgebat lutea bigis ( = crocea; cf. κροκόπεπλος, Hom.Il. 8, 1), Verg. A. 7, 26: me Lutea mane videt pulsis Aurora tenebris, Ov. M. 7, 703; 13, 579: Memnonis in roseis lutea mater equis, id. F. 4, 714; Anthol. Lat. 5, 7, 1.
- I Lit.: defingit Rheni luteum caput, Hor. S. 1, 10, 37: opus, of a swallow's nest, Ov. F. 1, 157: aedificium, Plin. 7, 56, 57, § 194: toreuma, Mart. 4, 46, 16: homo, i.e. Adam, Prud. Cath. 3, 41.—
- B Transf.
- 1 Bemired, muddy: gallina si sit luteis pedibus, Plin. 30, 11, 28, § 93.—
- 2 Besmeared, bedaubed: luteum ceromate corpus, Mart. 11, 47, 5: Vulcanus, Juv. 10, 132.—
- II Trop., dirty, vile, worthless: blitea et lutea meretrix, Plaut. Truc. 4, 4, 1 (854): homo, Cic. Verr. 2, 3, 14, § 35: negotium, a sorry commodity, poor affair, id. ib. 2, 4, 14, § 32.
aurora ‥ lutea
~ea,(þæt giolureade WW ; viola martia ~ea,yellow violets
majorem, reliquos seniores bis duodenos / lūcea, non lŭtea, vestis adornat ibi
major ‥ et xxiiij seniores in scarleto
~eus, A.skarlet
scarlett ‥ coccinus, coccineus, ~eus et scarleticus
χλωρεύς, ~eus sive ~ea; A.,a yellowham ‥ avicula, quam ~eum esse credo, passere paulo major est
a yelambre , ~eus vel ~ea
luppulus hic valet et †latea [? l. lutea ] sed non ita communiter inveniuntur sicut alia
lucia herba est unde tinguntur panni crocei, i.welde
num ‥ dominator ille Dominus et universitatis figulus servis infimis ~eisque testis se totum exposuit ‥?
patellas ferreas vel saltem luceas cum ignitis carbonibus
pro ollis ~eis ad dequoquendas herbas
in c crestis ~eis emptis ‥ iij s.
in ij patellis et ij ollis ~eis emptis ad dayeriam pro lacte iiij d.
gabali ~ei(v. 2
cor meum ‥ ad resistendum vero instantibus molle et ~eum
emplastrum apostolicon quod a lute[o ] inductum et superpositum optime facit nimium dolorem cervicis [etc. ]
pro factura unius muri ‥ et puellis portantibus ~eum ad idem opus
diabolo servivimus in tenebra peccatorum, cum ~ea opera in terrenis desideriis agebamus
~eum carnis fornacem
quid nos ~eas habitantes domos de fide illius magnitudine vel potentia judicare vel discernere praesumimus?
Anselmus ~ei corporis nodos evadens
[Jhesu ] via, viam enuclea / domo detento lutea
nulla sit precelsior dignitas ‥ quam hominem ex ~ea plasmatum materia Dei filium nuncupari
[mors ] frontem mutatura / lacteam in luteam
[annus ] estivis etiam mensibus pluvius et ~eus
per ~eam paludem atque inter aquarum gurgites ‥ sequi inermem
ut ‥ preciosa margarita a ~ea gleba sub qua obruitur effodiatur
sensit diebus proximis Anglorum inclitum regnum inimici hujus [sc. diaboli ] insultum latentem insidiis et ob falsam virtutis et pacis ymaginem molitur quasi de luteis [MS: luteris ] latibulis erumpentem
ecclesia de Caresbrok valebat priori lx m. cum capella de novo Burgo que estimatur valere xvj s. in natali Domini et in pascha in medietate offerendarum quam prior recipit, capella de Nordwoude xxx m. terre et redditus x m. ‥ que omnia simul conjuncta ~ea estimabuntur valere lxx m. excepta vicaria
- 1. modderig, lemig, vol drek [Rheni caput];
- 2. van klei of leem [glebae leemkluiten; toreuma];
- 3. (metaf.) waardeloos, nietswaardig [negotium futiliteit; meretrix].
Interim dum legitur Evangelium præparentur Luteus, et manutergia, et præcinctoria, et cetera vasa quæ necessaria sunt ad abluendos pedes.
Luteus est dilutior rutilus, qualis est color auri ; unde Luteus dictus videtur, quasi dilutus. Hinc violæ hujus coloris Luteolæ appellatæ, et Lutea herba, qua chrysocolla tingitur et vitellum in ovo Luteum appellamus.Hadrianus Junius :
Luteus, quale est ovi vitellum, quo colore flammeum novis nuptis tingebatur.Plinius lib. 21. cap. 8 :
Fusiora hæc de re nota, quam ne prætermitteremus, nostri Glossatores effecere. Vide Lutum.Lutei video honorem antiquissimum in nuptialibus flammeis totum fœminis concessum.
Dedit atque erogavit Katherinæ Brachete nepti suæ suam tunicam Luteam et descarlatam.
- 1 lutum, colored with yellowweed, golden-yellow, saffron-yellow, orange-yellow: pallor, H.: sulphura, O.: palla, Tb.—Rose-colored, rosy, rose-red: Aurora, V., O.: soccus, Ct.
- 2 lutum, of mud, of clay: Rheni caput, H.: opus, of a swallow's nest, O.— Besmeared, bedaubed: Volcanus, Iu.—Fig., dirty, vile, worthless: homo: negotium, a poor affair.
-
…quantum commodum est aufert, ille autem unde ablatum est iudicio suum recuperare nullo modo potest deinde in hoc homo luteus etiam callidus ac veterator esse vult, quod ita scribit, SI VTER VOLET, RECVPERATORES DABO. quam lepide…
Cicero, in Verrem
-
…scyphos. tum illos coepisse praetori dicere putasse se, id quod audissent, alicuius preti scyphos esse Pamphili ; luteum negotium esse, non dignum quod in suo argento Verres haberet. ait ille idem sibi videri. ita Pamphilus…
Cicero, in Verrem
-
…modo lac contrahit. excipitur ante maturitatem pomi et in umbra siccatur ad aperienda ulcera, cienda menstrua adpositu cum luteo ovi aut potu cum amylo. podagris inlinitur cum farina graeci feni et aceto. pilos quoque detrahit palpebrarumque scabiem…
Pliny the Elder, Natural History
-
…o Hymen Hymenaee. iam licet venias, marite uxor in thalamo tibi est ore floridulo nitens alba parthenice velut luteumve papaver. at, marite, ita me iuvent caelites nihilo minus pulcher es, neque te Venus neglegit .…
Catullus, Carmina
-
…columbinum cum oleo et vino potum. pulmonis vulturini dextrae partes venerem concitant viris adalligatae gruis pelle, item si lutea ex ovis quin is columbarum admixta adipis suilli denarii pondere ex melle sorbeantur, passeres in cibo vel ova eorum…
Pliny the Elder, Natural History
-
…opinantes in ovo certe gutta ea salit palpitatque. ipsum animal ex albo liquore ovi corporatur. cibus eius in luteo est. omnibus intus caput maius toto corpore, oculi conpressi capite maiores. increscente pullo candor in medium vertitur…
Pliny the Elder, Natural History
-
…, quod prima eius pars dilutior cernitur, aeri concolor circumfuso, sequens fulva, id est paulo excitatior quam lutea, punicea tertia, quod solis obnoxia claritudini, pro reciprocatione spiritus fulgores eius purissime e regione deflorat, quarta…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…, rursus adducto revocare nodo ; qualis iratam metuens novercam creveras falsos imitatus artus, crine flaventi simulata virgo, lutea vestem retinente zona inde tam molles placuere cultus et sinus laxi fluidumque syrma. Vidit aurato residere curru, veste…
Seneca, Oedipus
-
…sub domina praesente decor, nimioque rubore gemmarum varios perdit quia possidet ignes. fundebat coma pexa crocos flexoque lacerto lutea depressus comebat tempora pecten. fundebant oculi radios ; color igneus illis, non tamen ardor erat, quamvis de…
Sidonius Apollinaris, Carmina
-
…in pontum a maeotide exit, hoc nomen habet, cantharus, callionymus sive uranoscopos, cinaedi, soli piscium lutei, cnide, quam nos urticam vocamus, cancrorum genera, chemae striatae, chemae leves, chemae peloridum generis…
Pliny the Elder, Natural History