massa
massa, kneaded dough
māssa, ae, f.: a lump, mass, 8.453.
massa, ae, f., = μάζα,
- that which adheres together like dough, a lump, mass (poet. and post-Aug.): massa picis, Verg. G. 1, 275: salis, Plin. 31, 7, 39, § 78: lactis coacti, cheese, Ov. M. 8, 666: lactis alligati, Mart. 8, 64, 9.—Of metals: versantque tenaci forcipe massam, Verg. A. 8, 453: aeris, Plin. 34, 9, 20, § 97: chalybis, Ov. F. 4, 405: ardens, Juv. 10, 130.—Of money: tum argenti montis, non massas habet: Aetna non aeque altast, Plaut. Mil. 4, 2, 73 (1063).— Absol., of a mass of gold: contactu gleba potenti Massa fit, Ov. M. 11, 112: marmoris, a block of marble: marmor, non in columnis crustisve, sed in massa, Plin. 36, 6, 8, § 49.—Of chaos, Ov. M. 1, 70.—Of a heavy weight, Juv. 6, 421.—Of an indeterminate quantity of land, Inscr. Orell. 4360.
māssa, ae, f. (μαζα v. μάω, μάσσω, kneten), zusammengeknetete Masse, Klumpen, atrae picis, Verg.: salis, Plin. u. Apic.: frumenti, Oros. – Insbes., a) v. geronnener Milch zu Käsen, massa lactis alligati od. coacti, der Käse, Mart. 8, 64, 9. Ov. met. 8, 666. – b) v. Feigen, Klumpen (vgl. Schuch Apic. 8, 401), massa ficorum, Vulg. 4. regg. 20, 7: massa caricarum, Vulg. 1. regg. 25, 18 u. 30: centum massae palatharum, Vulg. 2. regg. 16, 1. – c) v. Metallen, ferri, Colum. u. Vulg.: auri, Petron. u. (Ggstz. ramentum auri) Plin.: argenti massae, Plaut.: massa plumbea, Vulg.: absol., v. Erz, Verg. u. Sen., v. Gold, Ov., v. Eisen, Sen. –. d) v. Marmor, ein Stück (Ggstz. crustae), Plin. 36, 49. – e) v. Chaos, Ov. met. 1, 70. – f) v. Lande, ein Komplex von Ländereien, ein Landgut, eine Pflanzung, Amm. 14, 11, 27 (dazu Lindenbr.). Cassiod. var. 8, 23, 2 u. 4; 8, 33, 2. Corp. inscr. Lat. 14, 52. – g) v. Menschen, die Masse, der Haufen, universa, Oros. apol. p. 628, 4 u. 630, 1 Havercamp.
multae mixturae in unam ~am redactae
quae [cupae ] intrinsecus atrae picis ~a et bituminis fomite farciuntur
palathi, ~a de recentibus uvis
corpus ‥ in ~am quamdam informem et quasi piceam ‥ resolutum
celebrata ergo in ea digestione, quod purius et sincerius est in illa ~a attrahitur ad ubera
ergo nature non est dissolvere massas / quas compegit ea non mediante Deus
Ysaia jubente cataplasmatur Ezechias de ~a ficuum et convalescit
sequendole siket in ascendendo usque ad ~am sub Yveloteshevede, sequendo illam ~am in ascendendo usque ad viam de Stokesweit
si modici quippe fermenti ad ~am corrumpendum magnus est effectus
dicere consueverat rex H. secundus quia, si tantum vir unus de Bascrevillanis ‥ in mundo foret et non plures, totam mundi ~am et machinam tantillo fermento contaminandam fore et corrumpendam
sane sicut insipiens quondam mulier fermentum concupiscentie in ~am generis transfudit humani
nolite modico fermento tam infiniti et inexplebilis boni totam ~am corrumpere
hec ~a, A.a gobet of dow
pallidus argenti scrutator viscera terre / permeat et massam sudat abinde rudem
argenti exclusores ‥ de sordida ~a lucidum comant argentum
tua ‥ voluntate ex una ~a confusa creata sunt omnia
sic cruor exsuperat, quem ferrea massa pavescit
auri materias massasque polire sueta
~a,clyne
baculus cum ~a plumbi in summitate pendente
summa liberacionis ferri in ~a ‥ mdc et iiij pecie
Robertus publice fatebatur se habere unam ~am metalli argenti de pondere x librarum
et ibidem morando ita quod arcus, sagittas, aut alias armaturas vel aurum aut argentum in ~a vel moneta ‥ secum non deferant
aurum vel argentum in ~a vel moneta(
ad reportandum ‥ aliquam bullionem, ~am sive platam auri vel argenti(
una ~a salis
ubi supradictarum ~arum [sc. marcarum et librarum ] idem est numerus, sesquialterum earum pondus
ibi x servi et vj homines reddunt c ~as ferri x minus(
de hoc manerio est una hida ‥ quae ‥ reddebat l ~as ferri et vj salmones(
~am pulveris secum portaturus abstulit
cum nichil nisi pulveris / massa simus et cineris, / venti voranda flatibus
ut, de ~a ipsa interfectorum, monticulus quidam xx pedum ‥ altitudinis haberetur
~am denariorum ‥ donaverat
mei, summe, misericors miserere, / quem sceleris opprimit massa patrati
omnem humani generis massa[m ] in unam fidei fermentando coagulavit consparsio
ex quo genitus sum in ecclesia vel in ~a sanctorum patrum, ex quibus sum
cum manifestum sit eamdem plebem in ~a S. Petri apostolorum principis sitam esse
Salvator ~e misertus perdite
in unam ~am congregati sunt et in aciem ‥ Scottorum irruerunt
luce inaccessibili rimatur quae ~am humanae conditionis generalem ‥ reformavit
pars recuperatae ~ae terreni incolatus
ut injuriosos hostium conatus ‥ sumpta reipublice particula, ~a quiecius possidenda, potencius expugnaret
ad opus et commodum ~e communis distribucionum quotidianarum dicte ecclesie
1 massa, (12) æ, f. (μάζα), masse, amas, tas : Virg. G. 1, 275 ; En. 8, 453 ; Plin. 31, 78 ; [bloc de marbre] Plin. 36, 49 || lactis coacti Ov. M. 8, 666, fromage || [abst ] masse dʼor : Ov. M. 11, 112 || le chaos : Ov. M. 1, 70.
- 1. klont, klomp, massa, homp [picis; salis; lactis coacti kaas; auri];
- 2. (postkl.) halter, gewicht;
- 3. (Laatl.) stapel, hoop; (v. mensen) menigte;
- 4. (Laatl.) stuk land.
Clava, quæ vulgariter dicitur Massa.
Pacis vero tempore ensem et Massam deferre habeant, etiam et arma completa.Ermoldi Nigelli Carmen pro Ludov. Imper. lib. 1. apud Murator. tom. 2. part. 2. pag. 21 :
MS. :Illuc tende gradum, infer munera Massis.
Vide Maxuca.Li plus couars est trop hardis, Mais n'ont ne lances ne espées, Chascun ot Masse ou mail de fer.
Prior ascendet ad mensam et pulsabit cum Massa... factaque collatione dum visum fuerit Priori pulsabit cum Massa.Occurrit ibi non semel. Vide Massare 2.
Peloton de gens de guerre. Memoriale Potestatum Regiens. ad ann. 1275. apud Murator. tom. 8. col. 1138 :
Reduxit se dictus Guido Comes contra populum, qui erant sine numero, ultra quatuor millia qui erant adhuc in campo in una Massa ad vexillum carrocii.Non multum diversa notione quævis moles
Massadicitur. Hinc
Massavocatur aurum infectum, Gall.
Item in Massa seu platis argenti tria millia sexties centum sexaginta et decem marchas.
Massa ferri, in Charta ann. 1312. apud Ludewig. tom. 4. Reliq. MSS. pag. 188.
Massæ murales, in Instrum. ann. 1270.
Masse d'un pont, in Lit. remiss. ann. 1450. ex Reg. 186. Chartoph. reg. ch. 49 :
Les supplians monteront sur la Masse du pont du chastel de la Bruyere, etc.
Per reverendos D. Franciscum Ferrariis et D. Seguranum Morandum, capellanos Massæ prædictæ Ecclesiæ majoris Genuæ, etc.
Mansa, et
Mansus, certus agrorum modus, seu, ut quidam volunt, conglobatio ac collectio quædam possessionum ac prædiorum, quam Græci
Unio aliquot prædiorum atque unum interdum prædium ;quo sensu vox sæpe occurrit in chartis Longobardicis antiquissimis et apud Marinium in Diplom. papyr. ubi vide not. 7. ad chart. 91. col. 300.
Massa, villa vel casula.Senator lib. 5. Epist. 12 :
Palentinam Massam, quam eis pro compensatione largitas nostra transfuderat.Anastasius Biblioth. in S. Sylvestro PP. :
Massam Garilianam in territorio Suessano, præstantem singulis annis solidos quadringentos.In Zacharia PP. pag. 79 :
Donationem in scriptis de duabus Massis, quas Nymphas et Formias appellant, juris existentes publici eidem sanctissimo Papæ perpetuo direxit possidendas.Epistola Adriani PP. tom. 3. Hist. Franc. pag. 775 :
Deprecantes, ut Massas illas, quas ei concessistis, per vestræ auctoritatis largitatem possideat.Concilium Ravennense ann. 904. cap. 8 :
Patrimonia, seu suburbana, atque Massæ et colonitiæ, etc.
Castellum de Bucciniano in integrum cum ipsa Massa, quam piæ memoriæ Benedictus Papa in ipso monasterio contulit.Adde aliam Henrici III. Imper. ann. 1040. ibid. pag. 39. Chron. parvum Ferrariense apud Murator. tom. 8. col. 473 :
Superauxerunt quidam ex Augustis successoribus ipsi Ecclesiæ Romanæ jurisdictiones et dona. Inter quæ donaUbi perspicuum estxii. Massas et plures fundos, ex quibus civitas Ferrariæ fluvio Pada contermina constituta mox est... In territorio quidem Ferrariæ... Massæxii. sunt inventæ, quarum prima dicta est vicus Aventinus, etc.
Massampro collectione prædiorum usurpari.
Nos Hugo et Julita jugalibus donamus et offerimus... id est curtem de S. Stephano quæ est in burgo Arisa cum viginti et octo similiter Casis Massalicis, cum rebus suis vel cum omnibus ad ipsa curte pertinentibus.Vide an non idem sit quod
Massaritiæ casæin Massaritia.
Donavi eis Massam meam in Landegon, et vineam meam et quatuor manentes, etc.
Maasseet
Maaisse, Census, qui ex
massisvel domibus percipitur. Charta ann. 1339. in Chartul. eccl. Lingon. fol. 281. r°. :
La taille accoustumée à paier eneodem intellectu, videtur accipi in Lib. cens. castel. Arciac. ad Albam fol. 9. v°. :argent chascun an de mes hommes, les gelines, les Maaisses de Chenoue... xvj. Maasses de Chenoue avecques toutes les rentes. Mastau,
Autres rentes d'avoines dehues de coustumes chascun an... sur les héritaiges qui s'ensuient,... et en ce sont comprinses les coustumes que l'an dit Mastau.Hinc
Terres masausappellari opinor agros ejusmodi tributo obnoxios, in Redit. comitat. Namurc. ann. 1289. ex Reg. Cam. Comput. Insul. sign.
Le papier aux ayssellesfol. 4. r°. :
Encor i a li cuens rentes des terres Masaus k'on apelle terre des quartiers ; si a petis quartiers et grans quartiers.Ibid. fol. 8. r° :
Se a li cuens rentes des terres MansaursVide supra Mansionarii, Masnagium et mox Masuragium.(sic) k'on apelle quartiers ; si tient chascuns quartier cinq bonniers.
In Castro Metulo 4. Massos de terra arabili.Gallis,
Tertiarius, Qui mediam vel tertiam redituum partem reddit. Chartular. Prioratus S. Petri de Domina fol. 60 :
Massus Tertiarius.(debet) 11. lib. de porco, 2. sol. de multone et 5. spallas... Massus Meitaerius 8. libras de porco et sex denar. de ublias et 4. spallas
Massa. Testamentum Matfredi Vicecom. ann. 966. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 85 :
Ad monasterium S. Michaelis de Galiaco remaneant ipsi Masi de Tauro.Charta ann. 1238. ex Tabular. S. Cornelii Compend. :
Et sciendum quod in Maso empto denariis Abbatis et Conventus, tenentur facere grangiam bonam... Item granaria in eodem Maso capientia 300. sextarios bladi et amplius... claudent etiam Masum prædictum muro de lapide et terra.Tabular. S. Cypriani Pictav. fol. 116 :
Inter monachos S. Cypriani et moniales Fontis Evraldi concordatum est de sex Masos terræ, qui sunt Conollio, ut moniales primitus habeant duos Masos, quatuor alii partiantur... Et minus sunt quatuor sextariata terræ.Occurrit alibi.
In villa, quæ nuncupatur Cavannas, tria Massa cum una mansura.
Ipsi ecclesiæ in perpetuum possidenda reliquit, videlicet Massum de Groia, prata de fonte, etc.
Masa, villa vel casale.Epistola Adriani PP. tom. 3. Hist. Franc. pag. 796 :
Si vero perfidus Desiderius dudum Rex, non sub integritate, sed tantummodo Masas nobis, quantum reperiri potuit, quas ex antiquitus Romana Ecclesia tenuit, ut nullus ex illis partibus Longobardorum ausus est resistere.Regestum Carcassonense fol. 45 :
El moulin de Magal, et tous les Mases que li en ay.Hinc Philippus
Mouskesin Hist. Franc. MS. hanc vocem usurpavit pro ipsa
Masarumfamilia :
De sa gent ot grant Mase ô lui.
Dimitto ad filias meas... quatuor Masadas.Vetus Charta apud Dominicum de Prærog. allod. pag. 318 :
Illas vineas de illa Riveria quinque Masadas.Tabular. Celsinianense :
Et tres appendarias, et unam Masadam de vineas ad Berlerias.
Dono tibi Petro et infantibus tuis las Masadas de Seivraco.
Masure, casa villici, coloni. Monasticum Anglican. tom. 1. pag. 862 :
Confirmavi unam acram terræ in Wenet, cum Masagiis super eandem acram factis.Charta ann. 1208. in Tabulario Prioratus Belliloci in diœcesi Rothom. :
Dedi et concessi quoddam Masagium, quod habebam apud S. Martinum.Occurrit non semel in Tabulario Fiscanensi fol. 46.
Concessi... monachis ibidem Deo servientibus capellam S. Philiberti de Torpo cum Masagio sex acrarum in foresta Brotoniæ et carrucatam terræ.Chartular. S. Vandreg. tom. 1. pag. 6 :
Licebit autem dicto Roberto... facere plenam justitiam supra nostrum Masagium et supra nostrum hæreditagium. Maissaigeet
Massaige, in Charta ann. 1279. ex eodem Chartul. tom. 1. pag. 45 :
Un Maissaige ou tous les edifimens dessus edifiez, lequel Massaige est assis... juste le chemin de nostre Seigneur le Roy. Masage,in alia ann. 1293. ibid. pag. 276 :
Un Masage oveques les edifices.
Do Massagium et gardinum quod habebam in villa S. Himerii.
mansura, nostris
Si tenent Masatam, bordam vel pernatam, etc.Charta Raimundi de Canavellis Domicelli Comitatus Ruscinonensis ann. 1298 :
Duas partes quarundam Masatarum et bordarum, quæ sunt in dicto villari.
Masage. Lit. remiss. ann. 1449. in Reg. 179. Chartoph. reg. ch. 311 :
Le suppliant se transporta en ung ort ou vergier qu'il avoit auprès d'un Masage ou hostel.Sæpius vero pro æde coloni cum agris huic adjectis, vulgo
La ferme de Carville o les appartenances... Le treffonz de Masage, où que n'a point d'édifice, ovecques un closet, prisié à vint soulz Tournoys de rente.
Donamus simul in unum aliquid de alodem nostrum sancti Salvatoris Gellonensis... ecclesiam disruptam, quæ vocatur sanctam Reparatam, cum una modiata de terra, quæ est in circuitu ecclesiæ istius, cum una modiata magna de vineas, et cum una Masata de salinas.Vide in Massa 5.
Ubi Glossæ Isonis Magistri :Prosiluere alacres cursu rapido simul trecenti, Gurgite pulvereo mersos liquor aridus voravit, Præcipitemque globum, fundo tenus implicavit imo. Corpora candor habet, candor vehit ad superna mentes, Candida Massa dehinc dici meruit per omne seclum.
Hi præ innumera multitudine Massa sancta, vel Candida appellantur.Vide Savaron. ad Sidon. lib. 6. Epist. 1. et Leonardum Fuchsium ad Myrepsum sect. 3. cap. 89.
māssa ae, f
- , μάζα, kneaded dough; hence, a lump, mass: picis, V.: lactis coacti, cheese, O.: versantque tenaci forcipe massam, V.: ardens, Iu.: contactu glaeba potenti Massa fit, i. e. of gold, O.—A heavy weight, mass, load, burden: pressa massā sub illā, etc. (of Chaos), O.: gravis, Iu.
-
…carentem aethera nec quicquam terrenae faecis habentem. Vix ita limitibus dissaepserat omnia certis, cum, quae pressa diu massa latuere sub illa, sidera coeperunt toto effervescere caelo. Neu regio foret ulla suis animalibus orba, astra tenent…
Ovid, Metamorphoses
-
…, emisso si quis decernere disco impiger et vires velit ostentare superbas. it iussus Pterelas. et aenae lubrica massae pondera vix toto curvatus corpore iuxta deicit ; inspectant taciti expenduntque laborem Inachidae. mox turba ruunt, duo gentis…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…in interitum carnis ut spiritus salvus sit in die Domini Iesu non bona gloriatio vestra nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit expurgate vetus fermentum ut sitis nova consparsio sicut estis azymi etenim pascha nostrum immolatus est Christus itaque epulemur non…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…specularium lapidum modo ; pondus magnum glaebis, quas micas vulgus appellat. g e rris arabiae oppido muros domosque massis salis faciunt aqua feruminantes. invenit et iuxta pelusium ptolemaeus rex, cum castra faceret. quo exemplo postea inter…
Pliny the Elder, Natural History
-
…Erytum, cui lata bipennis telum erat, hamato Perseus petit ense, sed altis exstantem signis multaeque in pondere massae ingentem manibus tollit cratera duabus infligitque viro ; rutilum vomit ille cruorem et resupinus humum moribundo vertice pulsat. Inde…
Ovid, Metamorphoses
-
…adversante beneficium, piget promittere pudet negare paenitet praestitisse. hi sunt, quorum comparationi digitum tollerent Narcissus Asiaticus, Massa Marcellus, Carus Parthenius, Licinus et Pallas, hi sunt, qui invident tunicatis otia stipendia paludatis, viatica…
Sidonius Apollinaris, Epistulae, Books I-VII
-
…aut longe series porrecta viarum ; quod domini celsis niteat laquearibus aurum, quae divum in vultus igni formanda liquescat massa, quid Ausoniae scriptum crepet igne Monetae, hinc tibi rara quies animoque exclusa voluptas, exiguaeque dapes et numquam…
Statius, P. Papinius, Silvae
-
…omnes fontes aestate quam hieme gelidiores esse quem falli t sicut illa permira naturae opera, aes ac plumbum in massa mergi, dilatatum fluitare, eiusdemque ponderis alia sidere, alia invehi, onera in aqua facilius moveri, syrium…
Pliny the Elder, Natural History
-
…Abraham Isaac et Ismahel et hae generationes eorum primogenitus Ismahelis Nabaioth et Cedar et Adbeel et Mabsam Masma et Duma Massa Adad et Thema Iathur Naphis Cedma hii sunt filii Ismahelis filii autem Cetthurae concubinae Abraham quos genuit Zamram Iecsan Madan…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…illis si enim amissio eorum reconciliatio est mundi quae adsumptio nisi vita ex mortuis quod si delibatio sancta est et massa et si radix sancta et rami quod si aliqui ex ramis fracti sunt tu autem cum oleaster esses insertus es…
Vulgate, Latin Vulgate